I SA/Go 33/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A.R.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: organ odwoławczy, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: organ I instancji, NUS) z [...] lipca 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z [...] czerwca 2025 r. (data wpływu do organu: [...] czerwca2025 r.), skarżący wystąpił do NUS o rozłożenie na 12 rat zapłatę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług: 1/ za 1,2,4/2010 r. w kwocie 42.833,00 zł wraz z odsetkami na kwotę łączną66 570,00 zł na podstawie decyzji nr [...]; 2/ za 1,2,5,6,7,8,9,10/2012 w kwocie 119.714,00 zł wraz z odsetkami na kwotę łączną 155.867,00 zł na podstawie decyzji nr [...] wraz z odsetkami za zwłokę w taki sposób, że zobowiązanie wynikające z powyższych zobowiązań będzie płacone w 11 równych ratach z małą ratą po 500 zł natomiast pozostałe zobowiązanie zostanie zapłacone w 12 ostatniej racie. Postanowieniem z [...] lipca 2025 r. organ I instancji, działając m.in. w oparciuo art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025, poz. 111; dalej: O.p.) odmówił wszczęcia postępowania w części dotyczącej rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Organ stwierdził, że na dzień wpływu wniosku skarżący nie posiadał zaległości za ten okres, w związku z czym brak jest przedmiotu sprawy. Wniosek dotyczący zaległości za pozostałe okresy, wyłączyłdo odrębnego postępowania. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia z [...] października 2025 r. zauważył, że skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosek o rozłożenie na 12 rat zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z [...] grudnia2014 r. nr [...]: • orzekł o zabezpieczeniu na majątku skarżącego na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za 1,2,4/2010 r. w kwocie 42.833 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 23.737 zł. Łączna wysokość zabezpieczenia stanowi kwotę 66.570 zł, • określił przybliżone zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za 1,2,4/2010 r. w kwocie 42.833 zł. W decyzji o zabezpieczeniu organ podatkowy określił jedynie przybliżoną wysokość zobowiązania, natomiast ostateczne zobowiązanie zostało określone w decyzji wymiarowej organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r., którą określił: • zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2, 3, 4/2010 r.; • nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych za 1,5,6,7,8,9,10,11,12/2010 r. Zatem ww. decyzja określała zobowiązania w podatku od towarów i usługza miesiące: luty, marzec i kwiecień 2010 r., natomiast za miesiąc styczeń2010 r. określono nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. DIAS decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tym samym - w ocenie organu odwoławczego - na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej tj. [...] czerwca 2025 r., nie istniało zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. Powyższe oznacza brak przedmiotu postępowania i przesądza tym samym o zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 165a § 1 O.p. Brak zaległości podatkowej czynił bezzasadnym przeprowadzenie merytorycznej oceny przesłanek zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowej, o jakich mowa w art. 67a §1 pkt 2 ustawy O.p. W skardze do sądu administracyjnego strona zarzuciła, że do korespondencji w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie załączono upoważnienia bądź pełnomocnictwa do reprezentowania organu podatkowego tj. NUS przez autora postanowienia tj. K.Z. Zdaniem skarżącego odmówiono mu możliwości rozłożenia na raty zaległości podatkowej za styczeń2010 r. pomimo istnienia takiego zobowiązania, co potwierdza stan faktyczny wskazany w piśmie organu z [...] listopada 2024 r. Postanowienie z dnia [...] października 2025 r. ocenia jako obejście prawa w celu pokrzywdzenia podatnika, gdyż na hipotekach obowiązującym jest zajęcie z tytułu podatku VAT za styczeń 2010 r. w okolicznościach przedawnienia tego roszczenia. Ponadto wskazał na naruszenie: 1/ art. 60 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego; 2/ art. 12 ust. 1 pkt. 1 a i b ustawy z dnia 6 sierpnia 2010r. o dowodach osobistych; 3/ art. 8 pkt. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w toczących się postępowaniach podatkowych jak i egzekucyjnych w zw. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. W uzasadnieniu za bezprawny uznał wyrok NSA w sprawie I FSK 593/21, gdyż w jego ocenie został wydany mimo wniosku o wyłączenie składu orzekającego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: P.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie organu o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku VAT za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Organ stoi na stanowisku, że w stanie faktycznym sprawy, na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty, nie istniała zaległość podatkowa. Skarżący twierdzi natomiast, że odmówiono mu możliwości rozłożenia na raty zaległości podatkowej za styczeń 2010 r., pomimo istnienia takiego zobowiązania. Nie podzielając stanowiska strony skarżącej, należy wpierw zauważyć,że u podstaw rozstrzygnięcia NUS legł art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. A zatem ww. przepis ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną; 2) jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zarówno w piśmiennictwie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2010, s. 741; R. Dowgier "Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego". Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych z 2011 r., nr 3, s. 21), jak w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. II FSK 1097/07; z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 180/07) za ugruntowany można uznać pogląd, że druga z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania została określona bardzo szeroko. Przyjmuje się,że przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, może być: brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, toczące się już w tożsamej sprawie postępowanie podatkowe, istnienie w tej sprawie decyzji. Użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte" wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania),a więc w istocie wynikać z treści wniosku albo też jest znana organowi z urzędu, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. W orzecznictwie sądowym na gruncie art. 165a § 1 O.p. prezentowany jest zatem pogląd, że przepis ten może stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy wszczęciu tego postępowania stoina przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. (por. wyrok NSA z 6 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1097/07 orazz 18 października 2016 r., sygn. akt I FSK 301/15). Przypomnieć należy, że skarżący wnioskował o rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. W myśl tej regulacji, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (...). Skarżący błędnie jednak utożsamia kwotę przybliżonego zobowiązania podatkowego wynikająca z decyzji NUS o zabezpieczeniu z [...] grudnia 2014 r. o nr [...], z kwotą zaległości podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 33 § 4 pkt 2 O.p., organ określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, a nie zaległości podatkowej. W decyzji o zabezpieczeniu, wydanej na podstawie art. 33 O.p., nie określa się zobowiązania w sposób definitywny, nie występuje więc "zobowiązany" sensu stricte. Tymczasem literalna wykładnia art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wskazuje, że dotyczy on zaległości podatkowej, a zatem niezapłaconego w terminie podatku. W sprawie, na moment złożenia wniosku o zastosowanie ulgi (18 czerwca 2025 r.), nie tylko nie istniała zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. ale i brak było w ogóle zobowiązania podatkowego za ten okres. Tym bowiem, zgodnie z art. 5 O.p. jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości , w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Jak wynika z akt sprawy, w decyzji o zabezpieczeniu organ podatkowy określił jedynie przybliżoną wysokość zobowiązania, natomiast ostateczne zobowiązanie zostało określone w decyzji wymiarowej organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r. o nr [...], którą określił: • zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2, 3, 4/2010 r.; • nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych za 1,5,6,7,8,9,10,11,12/2010 r. W związku z powyższym, słuszna jest konstatacja organów, że na dzień złożenia wniosku rozłożenie na raty zapłaty zaległości, nie istniało zobowiązanie podatkowe za styczeń 2010 r., jako, że ww. decyzją NUS z [...] kwietnia 2019 r. nie określono zobowiązania za styczeń 2010 r., lecz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. Co ważne, decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy przez DIAS decyzją z [...] listopada2019 r. W tym stanie rzeczy, organ uprawniony był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z "innych przyczyn". Nie istniała bowiem zaległość objęta wnioskiem o udzielenie ulgi. Co do zarzutu niedołączenia do korespondencji zawierającej postanowienie organu I instancji, upoważnienia bądź pełnomocnictwa dla K.Z., należy zauważyć, że podpisujący postanowienie z [...] lipca 2025 r., co wynika choćby z pieczęci zamieszczonej pod uzasadnieniem postanowienia, działał z upoważnienia NUS i piastuje stanowisko Zastępcy Naczelnika. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że w art. 143 § 1 O.p., normodawca określa sposób sformułowania upoważnienia, wskazując m.in. na upoważnienie do wydawania decyzji, czy postanowień. Nie formułuje on jednocześnie wymogu powoływania w treści danego aktu tego upoważnienia, jak również wymogu jego doręczenia stronie postępowania. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie stwierdzono, że żaden przepis prawa nie nakazuje powoływania w treści wydawanego aktu (decyzji czy postanowienia) upoważnienia do działania w imieniu organu, czy doręczenia go stronie postępowania. Udzielenie upoważnienia jest czynnością wewnętrzną organu podatkowego, w związku z tym nie doręcza się go stronie w związku z wszczęciem postępowania, nie musi się również ono znajdować w aktach postępowania. Za prawidłowe, z zachowaniem wymogu pisemności, należy uznać upoważnienie wynikające z regulaminu urzędu, zarządzenia czy zakresu czynności, które są dostępne, czy to w siedzibie organu, czy też na jego stronie internetowej (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., sygn. akt I FSK 605/22 i powołane tam orzecznictwo). W związku z powyższym, podniesiony zarzut jest on chybiony. W ocenie Sądu, w sprawie w żaden sposób nie naruszono również regulacji o ochronie danych osobowych. Oznaczenie adresata w wydanych postanowieniach jako: "A.G." (postanowienie organu I instancji) czy też "A.R.G. " (postanowienie organu II instancji), nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa podanych w skardze. Nie umniejsza także w jakikolwiek sposób godności skarżącego. Poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje z kolei zarzut podniesiony w odniesieniu do wyroku NSA wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 593/21. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.