I SA/Kr 609/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019; oddala skargę.

Wnioskiem elektronicznym datowanym na 8-05-2019 r. Z. P. wystąpił o przyznanie na 2019 r. m.in. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 3.1 (Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych) do powierzchni 0,60 ha. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 28-02-2020 r., odmówiono płatności RŚK 3.1 wskazując na wyniki kontroli terenowej wykonanej 5-11- 2019 r., opisanej w protokole nr [...]) tj. z uwagi na brak działań pielęgnacyjnych, mimo ich wpisania w rejestrze działalności RŚK i brak szczegółów dotyczących sadu w planie działalność RŚK. W odwołaniu Z. P. zarzucił błędne odzwierciedlenie stanu sadu na działce rolnej C3 w protokole z kontroli terenowej, nieprawidłowe policzenie drzew w sadzie, brak wiedzy sadowniczej u kontrolujących działkę i u organu I instancji. Nadto w toku postępowania podniósł, że był zastraszany przez pracowników ARiMR zajmujących się kontrolami terenowymi, nie został wysłuchany, o ile protokół z kontroli został sfałszowany, ale same czynności kontrolne nie były przeprowadzone nieprawidłowo, stąd oczekuje na kontrolę sprawdzającą, że organy ARiMR nie uwzględniły zniszczeń sadu wyrządzonych przez dziki i rzeczywistego stanu drzew. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 25 maja 2020 r. nr [...]/20, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, iż szczegóły dotyczące wymogów związanych z poszczególnymi wariantami RŚK zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW 2014-2020. W przypadku istotnego w niniejszej sprawie wariantu 3.1 wymogi te przedstawiają się następująco: "III. Pakiet 3. Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych. 1. Zachowanie sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych, który obejmuje, co najmniej 12 drzew: 1) rozmnażanych na silnie rosnących podkładkach; 2) prowadzonych, jako pienne lub wysokopienne drzewa; 3) w wieku od 15 lat; 4) reprezentujących nie mniej niż 4 odmiany lub gatunki; 5) ich liczba w przeliczeniu na 1 ha powierzchni sadu jest nie mniejsza, niż 90 - przy czym istnieje możliwość uzupełnienia wypadów w sadzie w miejscach, gdzie nie ma zapewnionej ciągłości nasadzenia, po uzyskaniu pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu, do 40% obsady wszystkich drzew odmianami określonymi w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmianami drzew tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. Uzupełnienie wymaga zwiększenia liczby odmian lub gatunków o co najmniej trzy odmiany lub gatunki dla sadu, w którym dosadzane jest trzy lub więcej drzew. W przypadku dosadzenia jednego lub dwóch drzew, wystarczy uzupełnienie sadu odpowiednio o jedną lub dwie odmiany lub gatunki. Uzupełniania dokonuje się drzewami rozmnażanymi na silnie rosnących podkładkach i prowadzonymi, jako pienne lub wysokopienne drzewa. 2. Minimalna wysokość pnia powinna wynosić 1,20 m. 3. Zakaz stosowania herbicydów. 4. Wykonywanie, zgodnie ze wskazaniami doradcy rolnośrodowiskowego podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych w sadzie: 1) ciecie formujące i sanitarne drzew oraz prześwietlające nadmiernie zagęszczone korony; 2) usuwanie odrostów i samosiewów; 3) bielenie pni drzew starszych i zabezpieczanie pni młodych drzew przed ogryzaniem przez gryzonie i zającokształtne. 5. Koszenie trawy, co najmniej raz w sezonie wegetacyjnym lub wypasanie w okresie wegetacyjnym. 6. Zebranie i usuniecie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona pryzmy, w tym w pryzmy balotowe, stogi lub brogi". Treść protokołu wskazuje na to, że rolnik nie prowadził sadu zgodnie z wymogami i nie wykonuje zabiegów pielęgnacyjnych, które powinny być w tym sadzie wykonane Szczegóły zapisów dotyczących ww. sadu z protokołu przedstawiają się następująco: - na działce rolnej C3 zadeklarowanej, jako sad tradycyjny stwierdzono 77 drzew jabłoni w wieku pow. 15 lat o pniach pow. 120 cm (kwalifikujących się do wariantu 3.1), co zostało naniesione na szkic wykonany w toku kontroli, - wnioskodawca nie potrafił zidentyfikować poszczególnych gatunków drzew - brak możliwości weryfikacji poszczególnych odmian jabłoni i ich lokalizacji (kod nieprawidłowości: R_4_1_w), - w planie działalności rolnośrodowiskowej brak szkicu z lokalizacją poszczególnych drzew ( kod nieprawidłowości: R_6 0), - zgodnie z rejestrem zabiegów w dn. 17-19.03.2019 r. miało zostać wykonane prześwietlanie, 15.01.2019 r. - bielenie, 05-06-2019 r. - koszenie, 6-06-2019 r.- zbiór; w trakcie wizytacji nie stwierdzono śladów prześwietlania, cięcia sanitarnego drzew owocowych; w sadzie leżą stare, połamane, suche gałęzie; bielenie pni nie było możliwe do zweryfikowania w dniu kontroli (kody nieprawidłowości: R_3 2 1 [brak prowadzenia sadu zgodnie z wymogami], R 3 2 3 [brak zabiegów pielęgnacyjnych na całej działce C3 0 pow. 0,60 ha). Organ wskazał, iż zabiegi pielęgnacyjne wykonane w sadzie w roku 2019 i zanotowane przez Z. P. w rejestrze działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej (zgodnie ze zdjęciem nr 124, 125, 126) to bielenie (wykonane w styczniu 2019 r.), koszenie (czerwiec 2019 r.), koszenie i zbiór (czerwiec 2019 r.), oraz prześwietlenie (wrzesień 2019 r.). Natomiast w trakcie kontroli w terenie nie stwierdzono śladów prześwietlania, cięcia sanitarnego drzew owocowych (tak jak to zostało zanotowane przez stronę w rejestrze działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej), zgodnie ze zdjęciem nr 11, 12, 14, 15, 17, 19, 21. W tej kwestii zdecydował brak odpowiednich śladów na pniach i gałęziach. Grubość odrostów wskazywała na brak przycinania od minimum roku. Ponadto na zdjęciach nr 4 i 5 widać stare, połamane, uschłe gałęzie, które leżą pod drzewami w całym sadzie przerośnięte trawą. Tymczasem w ramach dbania o sad gałęzie te powinny zostać usunięte celem zapobiegania rozprzestrzeniania się szkodników i chorób. W uwagach w protokole z ww. kontroli zapisano, iż wnioskodawca nie potrafił w trakcie kontroli zidentyfikować poszczególnych gatunków/odmian drzew nawet w oparciu o posiadany plan działalności rolno-środowiskowej rejestr czynności związanych z realizacją danego wariantu RŚK. Tymczasem rolnik ma obowiązek posiadania dokumentacji niezbędnej do realizacji wariantu zgłaszanego do płatności. W planie działalności rolno-środowiskowej, powinien znajdować się wykaz odmian z podaniem ilości poszczególnych odmian oraz czytelny szkic umożliwiający precyzyjne wskazanie drzew poszczególnych odmian na działce rolnej. W niniejszej sprawie poza ogólną wiedzą rolnika, że zgłoszony przez niego sad miał charakter sadu ze starymi drzewami owocowymi uzyskanie informacji dotyczących rozmieszczenia i odmian poszczególnych drzew okazało się praktycznie niemożliwe (mimo konsultowania się rolnika ze swym doradcą rolnośrodowiskowym w toku kontroli). W toku kontroli możliwe było jedynie stwierdzenie, że część drzew odznaczała się grubszymi pniami i gałęziami. Z uwagi na czas kontroli niemożliwe było natomiast rozpoznanie drzew po owocach, kwiatach bądź liściach, ale taka identyfikacja spoczywała przede wszystkim na stronie i nie została od strony uzyskana. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze Z. P. przywołał zarzuty przedstawione w odwołaniu, podkreślając niekompetencje pracowników dokonujących kontroli i wydających decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są obarczone naruszeniami prawa mogącymi prowadzić do ich wyeliminowania z obiegu prawnego. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie ww. płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia określonego faktu spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Art. 27 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy stanowi z kolei, że organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, skarżący nie przedłożył dowodów podważających ustalenia poczynione przez organy, w tym nie podważył skutecznie ustaleń dokonanych w ramach kontroli terenowej, a specyfikowanych w wynikach kontroli zamieszczonych w protokole kontroli. Skarżący w istocie ograniczył się jedynie do kwestionowania kompetencji oraz bezstronności pracowników organu. W świetle wymogów określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW 2014-2020, III. Pakiet 3. Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. W szczególności ustalono brak śladów prześwietlania sadu, cięcia sanitarnego drzew owocowych, stwierdzono zalegające, połamane, przerośniętych trawą suche gałęzie. Nie można było dostrzec bielenia pni. Stwierdzono brak prowadzenia sadu zgodnie z wymogami i brak zabiegów pielęgnacyjnych na całej działce, co udokumentowano fotografiami. Ubiegający się o płatności nie potrafił w trakcie kontroli zidentyfikować poszczególnych gatunków/odmian drzew nawet w oparciu o posiadany plan działalności rolno-środowiskowej rejestr czynności związanych z realizacją danego wariantu RŚK, w sytuacji, kiedy spoczywa na nim obowiązek posiadania dokumentacji niezbędnej do realizacji wariantu zgłaszanego do płatności. Plan działalności rolnośrodowiskowej wymaga wskazania wykazu odmian z podaniem ilości poszczególnych odmian oraz czytelny szkic umożliwiający precyzyjne wskazanie drzew poszczególnych odmian na działce rolnej (por. załącznika nr 3, ust. 3, pkt 1, lit. b do w/w rozporządzenia RŚK z 2015 r.). Zgodnie z tą regulacją do planu działalności rolno-środowiskowej powinien zostać dodany szkic gospodarstwa rolnego z zaznaczeniem miejsc na działce rolnej, w których są zasadzone poszczególne drzewa odmian wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. Wbrew argumentacji skarżącego nie chodzi tylko o gatunki drzew (np. jabłoń, śliwa, grusza), ale o szczegółowe wskazanie odmiany tych gatunków. Tymczasem w kontrolowanej sprawie nie było możliwe uzyskanie informacji, co do rozmieszczenia i odmian poszczególnych drzew. Wobec tych braków kontrolujący nie mogli zweryfikować dokumentacji względem rzeczywistego stanu w sadzie, tj. usytuowania w nim poszczególnych oznaczonych, co do odmiany drzew. Jak wyżej wskazano, w toku postępowania, a także w skardze, oprócz gołosłownej polemiki z organem nie przedstawiono żadnych dowodów, które mogłyby zmodyfikować ustalenia z kontroli terenowej. Nawet na dołączonych do skargi fotografiach występują połamane gałęzie i wiatrołomy. Natomiast fotografie załączone do decyzji obejmują teren o szerokości kilku-kilkunastu metrów, co przy stosunkowo wąskiej działce jest wystarczające do stwierdzenia istniejącego na gruncie stanu rzeczy. Kontrolujący zasadnie skupili się na tym rejonie sadu, w którym stwierdzono nieprawidłowości, a zatem nieporządek i braki w wymaganych zabiegach agrotechnicznych (pd-zach. część sadu), drzewa nie charakteryzowały się odpowiednim poziomem przycięcia i prześwietlenia. Bez względu na to, czy stwierdzone zaniedbania wynikają z zaniechań strony, czy też są wynikiem nieodpowiedniego doradztwa lub niedokładnej jego realizacji, odpowiedzialność za ten stan spoczywa na wnioskującym o płatności. Przedłożone przez skarżącego dopiero na etapie skargi dowody także nie mogą przemawiać na jego korzyść, ani tez prowadzić do skutecznego zakwestionowania ustaleń organów. Nie stwierdzono wadliwości w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, bądź innych naruszeń prawa. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono dostatecznie wnikliwe i zgodne z zasadami je wyznaczającymi. Organy rozpatrzyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, oraz dokonały prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego względem norm prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a., oddalił skargę.