I SA/Po 291/26

Dnia 5 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2026 roku sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 r. do sierpnia 2022 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 30 września 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

W dniu 28 czerwca 2013 r. (z mocą od 1 lipca 2013 r.) Z. L. złożył w Urzędzie Miasta i Gminy we [...] dwie deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za dwie nieruchomości położone przy ul. [...] we W. (k. [...] akt adm. - właściciel P. L.) i przy ul. [...] we W. (k. [...] akt adm. - właściciel Z. L.), wykazując w każdej z tych deklaracji po jednej osobie do tej opłaty. W dniu 19 marca 2020 r. Z. L. złożył w Urzędzie Miasta i Gminy we W. wniosek (k. [...] akt adm.) o zwolnienie z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. wskazując, że nie miał dostępu do kubła na śmieci z uwagi na konflikt z właścicielem tej nieruchomości P. L.. W związku z wnioskiem z 19 marca 2020 r. pismem z 5 maja 2020 r. wezwano stronę do skorygowania deklaracji w trybie art. 6m ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469, dalej: "ustawa"; k. [...] akt adm.). Strona nie skorygowała deklaracji, stąd Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 27 listopada 2020 r. (k. [...] akt adm.): 1. określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. od 1 marca 2020 r. w wysokości 0 zł; 2. stwierdził nadpłatę w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 66 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji (k. [...] akt adm.) strona wniosła o: 1. naliczenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. w wysokości 0 zł, ale nie od marca 2020 r. tylko od lipca 2013 r. (wstecznie od daty złożenia deklaracji); 2. stwierdzenie nadpłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. począwszy od lipca 2013 r. (wstecznie od daty złożenia deklaracji), uznając ją jako nadpłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul[...] we W.. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 7 marca 2022 r. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. [...] akt adm.). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z 30 września 2023 r. (k. [...] akt adm.): a) określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul. [...] we W. od stycznia 2018 r. w wysokości 15 zł/m-c, z tym że od maja 2019 r. do 25 sierpnia 2022 r. w wysokości 22 zł/m-c; w uzasadnieniu decyzji wskazano, że jeżeli strona nie złożyła deklaracji korygującej (art. 6m ust. 2 ustawy) organ może wydać decyzję określającą wysokość opłaty wstecznie (art. 6o ustawy), ale tylko od stycznia 2018 r. (a nie od lipca 2013 r.), gdyż uwzględnia 5-letni okres przedawnienia (art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p.", w zw. z art. 6q ustawy); b) określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do nieruchomości położonej przy ul[...] we W. od stycznia 2018 r. w wysokości 0 zł (z uwagi na niezamieszkiwanie strony); c) stwierdził na podstawie art. 79 § 2 o.p. nadpłatę w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi wysokości 770 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji (k. [...] akt adm.) strona wskazała, że w związku z tym, że cały czas opłacała opłatę za dwie nieruchomości, wnosi o uznanie uiszczonych opłat za nieruchomość położoną przy ul. [...] we W. za nienależne i uznanie ich jako nadpłatę za nieruchomość położoną przy ul. [...] we W.. Decyzją z 27 sierpnia 2025 r. (k. [...] akt adm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze : - uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w lit. a i umorzyło postępowanie w sprawie za okres od stycznia 2018 r. do grudnia 2019 r. z uwagi na upływ 5-letniego okresu przedawnienia (art. 70 § 1 o.p.); - określiło miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2020 r. do 22 sierpnia 2022 r. w wysokości 22 zł/m-c; - utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie (tj. co do stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 79 § 2 o.p.) wskazując, że organ ten prawidłowo określił tą kwestię. Z. L. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że: 1. nie nastąpiło przedawnienie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 2. w postępowaniu wniósł, aby nadpłatę za gospodarowanie odpadami co do nieruchomości przy ul. [...] we W. uwzględnić jako nadpłatę za gospodarowanie odpadami co do nieruchomości przy ul. [...] we W.. W dodatkowym piśmie procesowym (k. [...] uściślił, że wnosi o uznanie nadpłaty w wysokości 4 496 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na jego wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). W razie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji burmistrz określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody (art. 6o ust. 1 ustawy). W kontrolowanej sprawie organy miały podstawę do przeprowadzenia postępowania i ewentualnego wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako że w związku ze złożonymi przez stronę deklaracjami i wnioskiem z 19 marca 2020 r. zaistniały uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego i co jest kwestią niesporną strona od 1 lipca 2013 r. do 25 sierpnia 2022 r. zamieszkiwała przy ul. [...] we W., nie mieszkając w tym czasie przy ul. [...] we W.. W złożonych deklaracjach wykazała natomiast zamieszkiwanie na obu tych nieruchomościach, zaś - jak wskazał w decyzji Burmistrz Miasta i Gminy W. - Rada Miejska we W. nie podjęła uchwały na podstawie art. 6c ust. 2 ustawy umożliwiającego podjęcie uchwały o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy. W kontrolowanej sprawie zatem gmina zorganizowała odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W konsekwencji brak było podstaw do pobierania opłat za odbieranie odpadów od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Jako że strona wskazała, że opłacała opłaty za odbieranie odpadów z obu nieruchomości, organ miał podstawę do przeprowadzenia postępowania i ewentualnego wydania decyzji o określeniu opłaty na podstawie art. 6o ust. 1 ustawy. W wypadku stwierdzenia rozbieżności organ jest zobowiązany określić prawidłową wysokość opłaty za okresy, w których powstał i uległ konkretyzacji obowiązek jej uiszczenia. Dopuszczalne jest zatem określenie opłaty wstecz - za okresy, co do których potwierdziły się wątpliwości organu odnośnie danych zawartych w deklaracji (por.: wyrok o sygn. akt III FSK 1380/22). Wsteczne określenie wysokości opłaty jest jednak ograniczone okresem przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. (por.: prawomocny wyrok o sygn. akt III SA/Wa 2868/19). W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się bowiem przepisy o.p., a uprawnienia organu podatkowego przysługują burmistrzowi. Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (tu: opłaty). Termin ten jest określany przez radę gminy, w drodze uchwały (art. 6l ust. 1 ustawy). Organy obu instancji nie powołały jednak w uzasadnieniu swych decyzji stosownych uchwał, na podstawie których można by ustalić terminy płatności opłaty, a co za tym idzie nie uzasadniły dlaczego przyjęły możliwość określenia opłaty za lata 2018-2022 (organ pierwszej instancji) i za lata 2020-2022 (organ odwoławczy). W uzasadnieniach decyzji brakuje też wyjaśnienia dlaczego określono opłatę w podanej przez organy wysokości (nie powołano stosownych uchwał rady miejskiej w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty i ustalenia wysokości stawki opłaty). Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji m. in. w przedmiocie określenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 770 zł, ale nie uzasadnił (podobnie jak organ pierwszej instancji), skąd wynika ta kwota. Niedostateczne jest uzasadnienie w tej części polegające na stwierdzeniu ,że nadpłata wynika "z własnych wyliczeń " organu. Organ winien wskazać –jakie kwoty skarżący uiszczał w danych okresach za poszczególne nieruchomości ,a następnie ustalić-ile faktycznie zobowiązany był opłacić , uwzględniając fakt przedawnienia części zobowiązania. Skoro bowiem strona zapłaciła opłatę , która się przedawniła , to nadal wpłaty dokonane za te okresy są nadpłatą i podlegają zwrotowi. Wskazane wyżej braki w uzasadnieniach decyzji oznaczają, że nie spełniają one warunków z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów sądowych zapadło w pkt 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.