I SA/Po 828/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 02 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty i odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r., lipiec 2019 r., styczeń 2020 r. postanawia odrzucić skargę.

Pismem z 14 października 2025 r. I. S.A. w W. (dalej jako: "skarżąca" lub " spółka"), wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Ze skargi wynika, że Sąd Rejonowy P. , XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z 7 października 2025 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość skarżącej oraz wyznaczył Syndyka w osobie W. W.. Zarządzeniem z 10 grudnia 2025 r. zwrócono się do Syndyka upadłej spółki do podania w terminie 7 dni, czy podtrzymuje złożoną przez upadłą skargę oraz czy wstępuje do toczącego się postępowania, pod rygorem uznania, że Syndyk nie podtrzymuje skargi oraz nie wstępuje do postępowania. W odpowiedzi z 16 grudnia 2025 r. Syndyk masy upadłości poinformował, że nie będzie wstępował do postępowania i wniósł o jego umorzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z powodu wniesienia jej przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Istotne znaczenie mają postanowienia art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 614 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z akt sprawy wynika, że 07 października 2025 r., tj. jeszcze przed dniem wniesienia przez skarżącą skargi, Sąd Rejonowy P. , XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, w sprawie o sygn. akt [...] wydał postanowienie, w którym ogłosił upadłość skarżącej oraz wyznaczył Syndyka w osobie W. W.. Należy w tym miejscu wskazać, że skutki ogłoszenia upadłości dotyczą sfery legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości. Zgodnie bowiem z art. 144 Prawa upadłościowego postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym stwierdzono, iż legitymację syndyka określa się jako tzw. legitymację formalną lub podstawienie (substytucja) procesowa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 kwietnia 2009 r., III SA/Gl 1171/08). Istotą tego podstawienia jest to, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnoprawnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny podmiot - syndyk. Tym samym dochodzi do eliminacji możliwości występowania w procesie strony w znaczeniu materialnoprawnym, przy czym eliminacja taka ma charakter trwały (bezwzględny) i pozbawia stronę w znaczeniu materialnoprawnym w ogóle możliwości inicjowania określonej kategorii postępowań (procesów) oraz ich ewentualnego dalszego prowadzenia. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), czyli działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. W związku z powyższym 14 października 2025 r., skarżąca spółka nie posiadała już legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Przepis art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego jest kategoryczny i przesądza o tym, że tylko syndyk ma legitymację procesową do wszczęcia postępowań oraz udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości (por. wyrok NSA z 15 października 2009 r., I FSK 1033/08). Syndyk nie podtrzymał jednak skargi skarżącej i wniósł o umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze okoliczność, że skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, jak orzeczono w postanowieniu.