I SA/Sz 319/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi Z.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie nałożenia kary porządkowej oddala skargę. .

Z. R. (dalej: "strona", "skarżący"), zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: "organ odwoławczy") z [...] lutego 2021 r. znak [...], utrzymujące w mocy Postanowienie Prezydenta Miasta K. (dalej: "organ I instancji") z [...] listopada 2020 r. znak [...] przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia z [...] października 2020 r., nakładające na stronę karę porządkową w kwocie [...]zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Pismem z 11 lutego 2020 r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, Informacji w sprawie podatku od nieruchomości (IN-1) wraz z załącznikiem ZIN-1 w zakresie nowo wybudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Wezwanie zostało doręczone 12 lutego 2020 r. Odpowiedź od podatnik nie wpłynęła w terminie, który upływał w dniu 19 lutego 2020 r., ale dopiero w dniu 5 marca 2020 r. i nie była ona kompletna. Pismem z 29 kwietnia 2020 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia złożonej 5 marca 2020 r. Informacji w sprawie podatku od nieruchomości (IN-1). Wezwanie zostało doręczone 30 kwietnia 2020 r. W związku z brakiem odpowiedzi, pismem z 4 czerwca 2020 r. ponownie wezwano stronę do uzupełnienia złożonej 5 marca 2020 r. Informacji. Wezwanie zostało doręczone 5 czerwca 2020 r. Pismem z 10 czerwca 2020 r. strona wyjaśniła między innymi, że Informacja nie może zostać skorygowana o powierzchnie tych kondygnacji budynku, na których trwają jeszcze roboty budowlane. Następnie w trakcie trwania postępowania podatkowego wszczętego w dniu 21 lipca 2020 r. organ I instancji ponownie dwukrotnie zobowiązał stronę do przedłożenia projektu budowlanego budynku wraz z zestawieniem powierzchni użytkowej i uwzględnieniem odstąpień od tego projektu, tj. wezwaniami z dnia 6 sierpnia 2020 r. (doręczone 11 sierpnia 2020 r.) i z dnia 5 października 2020 r. (doręczone 6 października 2020 r.). Termin zastosowania się do pierwszego z wezwań minął z dniem 18 sierpnia 2020 r., a do drugiego z dniem 9 października 2020 r. Strona uchybiła obu terminom, odpowiadając na pierwsze wezwanie w dniu 25 sierpnia 2020 r. (7 dni po terminie), a na drugie w dniu 22 października 2020 r. (13 dni po terminie). Zarówno na pierwsze, jak i na drugie wezwanie strona nie odpowiedziała wyczerpująco i kompletnie. Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że strona nie stosując się do wezwań organu podatkowego do przedłożenia stosownych dowodów będących w jej posiadaniu świadomie utrudnia i wydłuża prowadzone postępowanie podatkowe i tym samym odmawia bezzasadnie udziału w innej czynności, o której mowa w art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej "O.p.") i wobec tego w dniu [...] października 2020 r. wydał postanowienie o nałożeniu kary porządkowej w kwocie [...]zł. W przedmiotowym postanowieniu została zawarta informacja, że organ który nałożył karę porządkową, na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, może uchylić postanowienie nakładające karę porządkową, oraz że podatnikowi służy zażalenie na postanowienie do organu odwoławczego w tym samym terminie. Pismem, które wpłynęło do organu I instancji 5 listopada 2020 r. strona zawnioskowała o anulowanie nałożonej kary porządkowej i poprosiła o przychylenie się do prośby z uwagi na fakt, że odpowiadał na wszelkie wezwania i składał deklaracje podatkowe, w tym pismo z 22 października 2020 r. wraz z załączonym zestawieniem powierzchni użytkowej potwierdzonym przez osobę uprawnioną do dokonania takich wyliczeń i projektem budowlanym. Jednocześnie do pisma załączono urządzenie przenośne (pendrive) z zapisem projektu budowlanego w formie elektronicznej. Wniosek swój strona uzasadniła również brakiem środków finansowych na pokrycie kary i koniecznością zapewnienia środków na zapłatę podatku od nieruchomości, który będzie dużym wydatkiem, ponieważ działalność polegająca na wynajmie lokalu - świadczenie usług hotelowych nie przynosi obecnie dochodów z uwagi na brak chętnych w związku z epidemią Covid-19. Organ I instancji nie przychylił się do stanowiska podatnika i postanowieniem z [...] listopada 2020 r. odmówił uchylenia postanowienia z dnia [...] października 2020 r., nakładającego na podatnika karę porządkową w kwocie [...]zł. Dokonawszy następnie kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdził, że nie narusza ono przepisów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że tryb i przesłanki uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej reguluje art. 262 § 6 O.p. Stosownie do tego przepisu, organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1 i uchylić postanowienie nakładające karę. Organ odwoławczy wskazał, że uchylenie postanowienia, na mocy którego organ nałożył karę porządkową, jest możliwe w sytuacji, gdy ukarany poda przyczyny usprawiedliwiające niestawiennictwo lub niewykonanie czynności, do których został wezwany. Organ na zasadzie uznania ocenia trafność i wiarygodność usprawiedliwienia zaniechania wykonania obowiązku przez osobę, której wymierzono karę porządkową. Następnie organ odwoławczy wskazał, że od dnia doręczenia postanowienia o wymierzeniu kary porządkowej biegną jednocześnie trzy odrębne terminy liczące po 7 dni, mianowicie: do wniesienia zażalenia (art. 236 § 2 pkt 1 O.p.); do wniesienia wniosku o usprawiedliwienie zaniedbania obowiązku i uchylenie postanowienia (art. 262 § 6 O.p.); do zapłaty kary porządkowej (art. 262 § 5a O.p.). Przepis art. 263 § 2 O.p. pozostający w związku z art. 262 § 6 otwiera ponadto drogę do zaskarżenia postanowienia o odmowie uchylenia postanowienia o wymierzeniu kary porządkowej. Organ odwoławczy wskazał nadto, że oba środki (tj. zażalenie i wniosek o uchylenie postanowienia nakładającego karę porządkową) w swoim ostatecznym efekcie mają doprowadzić do zniesienia skutków związanych z nałożeniem kary porządkowej, to jednak różnica w ich doborze przez ukaranego tą karą jest zasadnicza. Każdy z tych środków prawnych rodzi bowiem odmienne skutki. O ile zażalenie powoduje weryfikację przez organ odwoławczy zasadności samego ukarania, o tyle postępowanie zainicjowane wnioskiem o uchylenie kary porządkowej ma charakter węższy, jako że tu nie podlega ocenie samo postanowienie o ukaraniu karą pieniężną, a wyłącznie okoliczność czy niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w art. 262 § 1 O.p. zostało usprawiedliwione. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy doszedł do wniosku, że brak reakcji strony na wezwania organu podatkowego, bądź przedkładanie informacji po terminie i w dodatku niekompletnych, nie był usprawiedliwiony. Organ I instancji wielokrotnie, zanim ukarał podatnika karą porządkową, wskazywał na możliwy sposób zadośćuczynienia obowiązkowi, zaś strona konsekwentnie nie zareagowała na wezwania w wyznaczony sposób i w żądanym zakresie. Organ odwoławczy wskazał również, że np. w kwestii kondygnacji podziemnej podatnik wypowiedział się po raz pierwszy w zażaleniu i dopiero z tego pisma wynika, że podziemna kondygnacja, pomimo, iż była zawarta w projekcie, nie została wykonana, zaś miejsca parkingowe przewidziane są poza bryłą budynku. Reasumując, organ odwoławczy przyznał, że w sprawie wystąpiły pełne podstawy do odmowy uchylenia kary porządkowej nałożonej na podatnika postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Strona zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie: - art. 262 § 6 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem organ odwoławczy odmawiając uchyleniu postanowienia o nałożeniu kary porządkowej nie wziął pod uwagę następujących okoliczności obiektywnych: a. faktu, iż skarżący dostarczył dokumenty w postaci projektu, a zestawienie powierzchni nie jest dokumentem, który znajdował się w jego posiadaniu a zatem musiał zostać przygotowany, a organ miał swobodny dostęp do żądanych informacji w inny sposób. b. faktu, iż organ I instancji w sposób niewłaściwy wskazuje datę dostarczenia dokumentów, albowiem zostały one dostarczone 18 października 2020 r., a nie 22 października 2020 r.), lecz skarżący wrzucił je do wystawionej przez organ "urny" i prawdopodobnie przeleżały one w kwarantannie stosowanej przez organ, a więc nie z przyczyn leżących po stronie skarżącego. c. faktu, iż wbrew stanowisku organu I instancji dokumenty dostarczone przez skarżącego posłużyły ustalenia obowiązku podatkowego i nie są kwestionowane, a zastosował instytucję kary niezgodnie z jej przeznaczeniem, tj. nie w celu przymuszenia skarżącego do spełnienia obowiązku, lecz jako swoistą "karę" za kwestionowanie stanowiska o wymiarze podatku. Strona wniosła o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego oraz postanowień Prezydenta Miasta K. z [...] października 2020 r. i [...] listopada 2020r., 2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym [...] zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, opłaty sądowej od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. 3. przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem sporu jest nałożenie przez organ kary porządkowej na skarżącego z powodu niezastosowania się strony do wezwań organu i niezłożenia stosownych dokumentów. W myśl art. 252 § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Zgodnie z art. 252 § 5 O.p. karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Na podstawie art. 252 § 5a O.p. termin płatności kary porządkowej wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 5. W myśl art. 252 § 6 O.p. organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę. Powołany przepis zawiera rozwiązania mające na celu zdyscyplinowanie osób, na których ciążą obowiązki niezbędne dla prawidłowego przebiegu postępowania prowadzonego przez organ podatkowy. W komentowanym przepisie enumeratywnie wyliczono podmioty, na które kara może być nałożona, a także zachowania lub zaniechania, za które mogą one być ukarane. To oznacza, że organ podatkowy może nałożyć karę porządkową tylko w razie stwierdzenia, że określony podmiot dopuścił się jednego z enumeratywnie wymienionych przewinień, które z istoty swojej uniemożliwiają postępowaniu nadanie prawidłowego biegu. Jednocześnie każde z tych zachowań może być samoistną podstawą orzeczenia kary. Mogą również kumulatywnie stanowić podstawę wymiaru kary. W przypadku jednak zbiegu różnych zachowań uczestnika postępowania wymienionych w tych przepisach wobec tej samej osoby powinna zostać wymierzona jedna kara porządkowa (por. wyr. NSA z 30.11.2010 r., II FSK 1691/10). Warunkiem zastosowania kary porządkowej jest prawidłowe wezwanie adresata przez organ podatkowy. Kolejnym warunkiem nałożenia kary jest prawidłowe pouczenie w wezwaniu przez organ podatkowy o możliwości nałożenia kary porządkowej w razie niezastosowania się do nałożonych na określony podmiot obowiązków. Brak pouczenia powoduje, że niewykonanie nałożonych w wezwaniu obowiązków, nie może doprowadzić do nałożenia kary porządkowej – w tym zakresie osoba obciążona określonym obowiązkiem, aby podlegać ukaraniu, musi być uprzedzona o grożącej jej ewentualnej odpowiedzialności. W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem składu orzekającego wszystkie wymagane prawem warunki zostały spełnione. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji pismem z 6 sierpnia 2020 r. wezwał stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do przedłożenia projektu budowlanego budynku usługowego wybudowanego na działce gruntu nr [...], położonej w K. przy ul. [...] wraz z zestawieniem powierzchni użytkowej i uwzględnieniem ewentualnych odstąpień od tego projektu, mających znaczenie dla powierzchni użytkowej obiektu. Strona została pouczona, że niezastosowanie się do wezwania w określonym terminie może skutkować nałożeniem kary porządkowej na podstawie art. 252 O.p. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 11 sierpnia 2020 r. Termin zastosowania się do wezwania upłynął z dniem 18 sierpnia 2020 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący przedłożył 26 sierpnia 2020 r. (7 dni po wyznaczonym terminie) nieczytelny i niekompletny projekt budowlany nie wyjaśniając przy tym, czy odstąpienia od projektu, o których mowa w decyzji PINB z 27 listopada 2019 r. mają znaczenie dla podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości i nie przedłożył wymaganego zestawienia powierzchni użytkowej poszczególnych pomieszczeń. W tej sytuacji organ I instancji pismem z 5 października 2020 r. ponownie wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 3 dni od dnia odebrania wezwania wskazanych przez organ dokumentów. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 6 października 2020 r. Termin do zastosowania się do wezwania upłynął z dniem 9 października 2020 r. Wobec faktu, że skarżący nie złożył we wskazanych wyżej terminach stosownych dokumentów i wyjaśnień, organ postanowieniem z [...] października 2020 r. nałożył na skarżącego karę porządkową w wysokości [...] zł z powodu utrudniania i wydłużania przez stronę prowadzonego postępowania podatkowego. Mając na uwadze powyższe, w ocenie składu orzekającego, w sprawie zostały spełnione warunki zastosowania kary porządkowej zawarte w art. 252 O.p. Jak słusznie wskazały organy obu instancji, karę porządkową stosuje się w celu zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania i wydania rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie. W zawisłej przed sądem sprawie skarżący bezsprzecznie nie zastosował się do wskazanych w wezwaniach terminów, a przedłożona dokumentacja po terminach wskazanym w wezwaniach była niekompletna i w dalszym ciągu nie pozwalała organowi na załatwienie sprawy. Przy czym – jak słusznie wskazały organy – skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających niewykonanie czynności, do której został zobowiązany. W dniu 23 października 2020 r. wpłynęło do organu pismo skarżącego, do którego zostało załączone jedynie zestawienie powierzchni użytkowej nieruchomości, niemniej jednak – jak wskazał organ w postanowieniu o odmowie uchylenia postanowienia w sprawie nałożenia kary pieniężnej - w dalszym ciągu z wyłączeniem kondygnacji podziemnej. Również we wniosku o anulowanie kary skarżący w dalszym ciągu nie odniósł się do odstąpień od projektu budowlanego ani nie uwzględnił w zestawieniu powierzchni użytkowej kondygnacji podziemnej obiektu, załączając tylko projekt budowlany w wersji elektronicznej. Mając na względzie powyższe, skład orzekający podziela stanowisko organów, że skarżący świadomie dąży do wydłużenia postępowania w celu odroczenia wymierzenia podatku i jego zapłaty. W ocenie sądu – wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze – wskazane przez organ terminy pozwalały na wypełnienie nałożonych na stronę obowiązków, w tym dostarczenia zestawienia powierzchni, który to dokument musiał być przygotowany przez osobę trzecią. Zestawienie to wpłynęła do organu I instancji dopiero 23 października 2020 r., a zatem po terminie wskazanym w ostatnim wezwaniu. Nadto tutejszy sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji wzywał skarżącego do ujawnienia powierzchni użytkowej całego budynku, tj. wszystkich jego kondygnacji naziemnych i podziemnych, z wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, jeszcze przed wszczęciem postępowania, to jest w ramach czynności sprawdzających, pismami z 29 kwietnia 2020 r. i 4 czerwca 2020 r. Nie sposób zatem przyjąć, żeby skarżący od 30 kwietnia 2020 r. (data odbioru pierwszego wezwania) do czasu nałożenia przez organ I instancji kary porządkowej postanowieniem z [...] października 2020 r., nie był w stanie przedłożyć wymaganych przez organ danych. W kontekście powyższego, za całkowicie niesłuszny należy również uznać zarzut skarżącego, że organ zastosował instytucję kary niezgodnie z jej przeznaczenie, tj. nie w celu przymuszenia skarżącego do spełnienia obowiązku, lecz o swoistą "karę" za kwestionowanie stanowiska o wymiarze podatku. Skarżący w sposób przewlekły, z uchybieniem wyznaczonych terminów i pomijaniem w składanych wyjaśnieniach istotnych dla wyjaśnienia sprawy kwestii oraz dokumentów celowo dążył do wydłużenia postępowania podatkowego. Kara porządkowa, mająca charakter dyscyplinujący, nie została nałożona na skarżącego pochopnie, ponieważ organ podatkowy winien dążyć do wypełnienia zasady szybkości działania, unormowanej w art. 125 O.p., która to zasada wskazuje, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na uwzględnienie nie zasługuje również podniesiony w skardze argument dotyczący usprawiedliwionego niewykonania wezwania, że skarżący złożył dokumenty 18 października 2020 r. wrzucając je do urny, a nie jak wskazuje organ I instancji – 22 października 2020 r. Odnosząc się od powyższego, tutejszy sąd wskazuje, że sam skarżący w piśmie nadesłanym do organu 5 listopada 2020 r. ("odwołanie") wskazał, że zostało ono przesłane listem poleconym wraz z załączonym zestawieniem powierzchni użytkowej nieruchomości w dniu 22 października 2020 r. Ponadto sąd zauważa, że dzień 18 października 2020 r. był dniem wolnym od pracy (niedziela), a z informacji zawartej na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w K. wynika, że urny są dostępne w godzinach pracy Urzędu, tj. w poniedziałek w godz. 9.00 do 17.00 oraz od wtorku do piątku w godz. 7.15 do 15.15. Nie sposób zatem przyjąć twierdzeń skarżącego za wiarygodne. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że dostarczenie dokumentów 18 października 2020 r. również byłby działaniem skarżącego znacznie wykraczającym poza termin wskazany w wezwaniu. Mając na uwadze powyższe sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych przez skarżącego, ponieważ w sprawie nie wystąpiły istotne wątpliwości, do wyjaśnienia których mogłyby one okazać się niezbędne. Z tych względów, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.