I SA/Sz 568/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] ([...]) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też "organ I instancji") z dnia 11 lutego 2025 r. nr [...] o ustaleniu M. P. (dalej też "producent", "strona", "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok. W dniu 27 maja 2022 r. producent złożył w Biurze Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w D. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatność OB) na 2022 rok: Jednolitą Płatność Obszarową (JPO) do areału [...] ha, płatność redystrybucyjną do areału [...] ha, płatność za zazielenienie do areału [...] ha. Na ww. podstawie w dniu 18 listopada 2022 r. producentowi została wypłacona zaliczka w wysokości [...] zł dotycząca płatności za zazielenienie – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2022 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2022 r. (Dz.U. 2022 r., poz. 2036; dalej: "rozporządzenie MRiRW"). Natomiast w dniu 21 listopada 2022 r. zaliczka została przelana na poczet spłaty zadłużenia, wynikającego z decyzji nr [...] z dnia 11 sierpnia 2022 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach PROW 2014-2020, jako kompensata międzyfunduszowa PROW. Wniosek producenta został poddany weryfikacji przez właściwego miejscowo i rzeczowo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W toku kontroli administracyjnej organ stwierdził, że powierzchnie działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...], obręb ewidencyjny [...], gmina P., [...], we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty są większe od powierzchni tych działek uprawniających do uzyskania płatności. W ramach podejmowanych czynności, organ 25 października 2022 r. wezwał producenta do złożenia wyjaśnień lub dokumentów w kwestii zawyżenia deklarowanych powierzchni ww. działek. Ponadto tożsame wezwanie zostało skierowane do P. " sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej też P. "). W dniu 8 listopada 2022 r. P." złożyło wyjaśnienia, w których wskazało, że 24 września 2021 r. zawarło umowę dzierżawy m.in. dz. ewid. nr [...] i nr [...] i jedynie ona ma prawo do nieograniczonego korzystania z tych działek. PRP Kobylniki złożyło również kopię umowy dzierżawy zawartej z "F." sp. z o.o. z siedzibą w Z., a także aneks do tej umowy i wypisy z ksiąg wieczystych dla tych działek. Natomiast producent 21 listopada 2022 r. za pośrednictwem poczty złożył wyjaśnienia wraz z kserokopią umowy dzierżawy z 15 maja 2019 r. zawartej z "F." sp. z o.o., na mocy której użytkuje rolniczo działki nr [...] i nr [...]. Ponadto producent dołączył oświadczenie B. S. o koszeniu i zbiorze biomasy na tych działkach sprzętem należącym do Pawła Korczaka; oświadczenie Pawła Korczaka o wynajmie sprzętu do koszenia działek oraz kopie stron planu rolnośrodowiskowego, dokumentacji przyrodniczej i rejestru zabiegów agrotechnicznych wykonanych w 2022 roku. Organ ustalił na podstawie wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla dz. ewid. nr [...] KW nr [...] i dla dz. ewid. nr [...] KW nr [...] Dane z ewidencji potwierdziły, że 24 września 2021 r. "F." sp. z o.o. zawarła z P." umowę dzierżawy obejmującą ww. działki. W księgach tych znalazła się również informacja o wydaniu 16 marca 2022 r. postanowienia o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy w K., V Wydział Gospodarczy Sekcja ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych, upadłości dłużnika "F." sp. z o.o. (sygn. akt V GU [...]). Organ otrzymał, także informację od syndyka masy upadłości "F." sp. z o.o. (pismo z 13 kwietnia 2023 r.; wpływ 19 kwietnia 2023 r.), w którym potwierdził, że w dokumentach "F." sp. z o.o. istnieje jedynie oryginał umowy dzierżawy zawartej z P.", natomiast brak jest umowy dzierżawy zawartej z M. P.. Do pisma dołączył zestawienie wydzierżawionego mienia "F. " sp. z o.o. przedłożone przez prezesa zarządu spółki P. B., potwierdzające, że dzierżawcą działek nr [...] i nr [...] jest P. oraz zestawienie umów "F." sp. z o.o., w którym prezes zarządu P. B. potwierdził zawarcie umów na wydzierżawienie działek [...] i nr [...] P.". Organ 20 marca 2023 r. wezwał producenta na przesłuchanie w charakterze strony w celu wyjaśnienia, kto był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Wezwanie nie zostało podjęte, dlatego wezwanie ponowiono 21 kwietnia 2023 r. (drogą elektroniczną poprzez system ePUE - publiczne usługi elektroniczne). Producent w dniu 29 maja 2023 r. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR. W trakcie przesłuchania producent podtrzymał swoje twierdzenie, że w 2022 roku użytkował rolniczo sporne grunty zlecając wykonanie ich koszenia i zebranie biomasy (biomasa została sprzedana okolicznym hodowcom zwierząt). Po zakończeniu czynności organ wydał decyzję z 30 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania producentowi płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność OB.) za 2022 rok, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia stworzenie przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności. Decyzja stała się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie przyznania płatności zostały stworzone sztuczne warunki do ich uzyskania. Organ zwrócił uwagę na powiązania osobowe i kapitałowe pomiędzy ustalonymi jednoznacznie w toku postępowania spółkami i osobami fizycznymi. Stwierdził istnienie pełnej zależności kapitałowej i osobowej między tymi podmiotami, mimo formalnej odrębności. Organ podał, że ustalony schemat działania niewątpliwie potwierdził, że producent wraz z innymi osobami, tj. W. K. i M. J., mieli bezpośredni wpływ na funkcjonowanie wielu spółek – jako członkowie zarządu, udziałowcy, wspólnicy, a dodatkowo prowadzą oni własne działalności rolnicze oraz składają wnioski o płatności obszarowe. Organ wskazał, że producent zmierzał do ominięcia ograniczenia kwotowego przewidzianego dla jednolitej płatności obszarowej, tj. ograniczona do kwoty [...]Euro. Zdaniem organu potwierdzono, iż takie podmioty jak: P.1 S.A. i M. J. powołały kilkanaście spółek ograniczonych w samodzielności funkcjonowania i dysponujących mniejszym areałem gruntów rolnych. Następnie utworzone podmioty wnioskowały o dopłaty unijne. Działanie takie w opinii organu było celowe i stanowiło ominięcie ograniczeń, co do wartości i kwoty dotacji przewidzianej dla pojedynczego gospodarstwa. Organ wyjaśnił, że producent jako członek zarządu lub prezes wielu spółek, był jednocześnie powiązany z P.1 S.A. Natomiast jedynym akcjonariuszem P.1 S.A. był M. J.. W konsekwencji spółki powiązane z producentem, także wnioskowały o płatności, tj. płatność dla młodych rolników do 50 ha; płatność ONW do 75 ha; płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i ekologiczną - bez zastosowania degresywności stawek płatności. Zdaniem organu, podmioty te dążyły tym samym do uzyskania wyższych płatności niż wynikające z przepisów prawa. Organ ustalił również, że producent oraz W. K. byli członkami zarządu spółek: W. 2 sp. z o.o. i W. 3 sp. z o.o. od dnia 5 września 2017 r. do dnia 13 grudnia 2022 r., czyli w okresie, w którym została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy producentem a "F." sp. z o.o. (15 maja 2019 r.). Organ ustalił, że umowa została podpisana w imieniu "F." sp. z o.o. przez W. K., który został powołany na wiceprezesa zarządu tej spółki na mocy uchwały nr 1 podjętej przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "F." sp. z o.o. w dniu 26 kwietnia 2019 r. Jedynym wspólnikiem "F." sp. z o.o. jest B. sp. z o.o. (zarówno protokół ze Zgromadzenia oraz uchwała zostały dostarczone do ARiMR przez producenta). Organ na podstawie przeprowadzonej analizy umowy dzierżawy ustalił, że notariusz nie potwierdził umocowania dla W. K. do podpisywania umowy. W konsekwencji W. K. nie został wskazany w umowie jako reprezentujący "F." sp. z o.o. Ponadto w KRS brak jest wpisu o pełnieniu w roku 2019 przez W. K. funkcji wiceprezesa "F." sp. z o.o. Brak jest także wpisu w księgach wieczystych prowadzonych dla dz. ewid. nr [...] i nr [...] informacji o zawartej umowie dzierżawy z producentem, pomimo zawartych w umowie ustaleń o dokonaniu takiego wpisu. Organ podkreślił, że producent nie dostarczył żadnego dowodu na potwierdzenie opłaty czynszu dzierżawnego dla "F." sp. z o.o., mimo że zeznał 29 maja 2023 r., iż część zobowiązania została spłacona na rzecz "A. " sp. z o.o., której dłużnikiem była "F." sp. z o.o. Organ dodał, że według KRS M. P. jest od dnia 12 września 2016 r. do dnia dzisiejszego jest członkiem zarządu "A. " sp. z o.o., a także jej pełnomocnikiem, podczas gdy W. K. od dnia 19 kwietnia 2013 r. do dnia dzisiejszego pełni rolę prokurenta, a M. J. posiada całość udziałów tej spółki. Organ rozwinął, że zgodnie z umową czynsz miał być płacony na podstawie faktur/rachunków wystawionych przez "F." sp. z o.o. Zdaniem organu jeśli takich faktur nie było, to może oznaczać, że zarząd spółki czy też wspólnik spółki nie mieli wiedzy o tej dzierżawie. Ponadto, gdyby zarząd spółki miał taką wiedzę nie wydzierżawiłby tych samych działek innemu podmiotowi. Organ zauważył, że syndyk masy upadłości "F." sp. z o.o. w dniach 8 i 15 listopada 2021 r. wezwał producenta do zapłacenia zaległego czynszu dzierżawy. Organ podkreślił, że producent nie posiada własnego zaplecza technicznego do prowadzenia działalności rolniczej na wydzierżawionych gruntach. Z materiału dowodowego wynika, że łąki były koszone przez B. S. sprzętem od P. K. (oświadczenie B. S. i oświadczenie P. K.). Producent nie magazynuje płodów rolnych, gdyż zebrane siano od razu sprzedaje okolicznym rolnikom hodującym zwierzęta. W tych okolicznościach producent jest zmuszony korzystać z pomocy innych podmiotów, aby prowadzić działalność rolniczą na zadeklarowanych we wniosku działkach rolnych. Ponadto organ zwrócił uwagę, że producent wskazał adres zamieszkania w B., adres do korespondencji w G. , pełni funkcje członka zarządu w licznych spółkach z o.o., które mają swoje siedziby w G., B. , L., G. , zatem producent osobiście nie mógł prowadzić jednocześnie działalności rolniczej na zadeklarowanych dz. ewid. nr [...] i nr [...], położonych w województwie dolnośląskim, powiecie polkowickim, gminie P. w obrębie ewidencyjnym M. , z uwagi na odległości, które musiałby pokonywać. Biorąc pod uwagę całokształt poczynionych ustaleń, organu znał, że wniosek producenta o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2022 ma charakter sztuczny. Z uwagi na wypłatę producentowi 18 listopada 2022 r. zaliczki w wysokości [...] zł na poczet płatności za zazielenienie, organ I instancji 20 maja 2024 r. wszczął z urzędu wobec producenta postępowanie administracyjne w sprawie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2022 rok. Podstawę dla wszczęcia z urzędu tego postępowania administracyjnego stały się ustalenia poczynione przez organ w zakończonym decyzją ostateczną z 30 czerwca 2023 r. postępowaniu przeprowadzonym w przedmiocie odmowy przyznania producentowi płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność OB.) za 2022 rok. Ponadto organ I instancji postępowanie oparł na regulacji na art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.; dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013") i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE. L 1995.312.1 z 23 grudnia 1995 r. ze zm.; dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95). W dniu 11 lipca 2024 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB za 2022 w wysokości [...] zł. Od decyzji tej producent złożył w dniu 2 sierpnia 2024 r. za pośrednictwem poczty odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W następstwie przeprowadzenia postępowania odwoławczego organ odwoławczy decyzją z dnia 31 marca 2025 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. W opinii organu odwoławczego, decyzja organu I instancji została wydana pomimo braków w stanie faktycznym sprawy. Organ I instancji 11 lutego 2025 r. wydał nową decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok w wysokości [...] zł. Strona również od tego rozstrzygnięcia wniosła odwołanie, w którym zarzuciła uchybienie przepisów: art. 7, art. 16, art. 77 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 1 ust. 6 , § 3 i art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "K.p.a."); art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 ze zm.; dalej: "u.a.r.m.r.") w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE. L 227/69 z 31 lipca 2014 r. ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 809/2014"). Ponadto strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu z wypowiedzenia umowy dzierżawy z dnia 3 listopada 2023 r., decyzji nr [...] w zakresie przyznania płatności ONW i [...] w zakresie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2023 na potwierdzenie posiadania działek nr [...] i nr [...]. Organ odwoławczy decyzją z 22 lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, ustalono że producent był powiązany kapitałowo i osobowo z innymi podmiotami, czym stworzył sztuczne warunki posiadania gospodarstwa z działkami nr [...] i nr [...] w celu uzyskania korzyści finansowych, co zostało stwierdzone ostateczną decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Organ odwoławczy podkreślił, że odmówiono również producentowi wszystkich innych płatności sektorowych na rok 2022, o które wnioskował. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że istnieje możliwość odmowy przyznania płatności w sytuacji, gdy organ ustali, że rolnik dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Tu odwołał się do art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, a także do orzeczeń sądów administracyjnych. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota zaliczki [...] zł (płatność za zazielenienie), a kwota ta jest płatnością nienależną - zgodnie z obowiązującym prawem. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności OB za 2022 rok zostało przez organ I instancji przeprowadzone prawidłowo. Organ I instancji podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i załatwił sprawę działając zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie. Tym nie doszło do naruszenia przez organ I instancji żadnych przepisów prawa, w tym przepisów k.p.a. czy też prawa unijnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania o naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w związku z ustaleniem, że w 2022 roku zostały przez niego stworzone sztuczne warunki do otrzymania płatności do zgłoszonych działek nr [...] i nr [...], jeśli do tych samych gruntów w latach wcześniejszych i w 2023 roku otrzymał płatności, zaś organ nie kwestionował prowadzenia przez niego działalności rolniczej, organ wskazał, że to właśnie w 2022 roku wystąpił konflikt krzyżowy, gdyż oprócz strony o przyznanie dopłat również na sporne działki zawnioskował inny producent rolny P.1". W tym zakresie organ odwoławczy przeanalizował stan faktyczny sprawy i okoliczności związane z zawarciem: umowy dzierżawy z 24 września 2021 r. pomiędzy P.1" a "F." sp. z o.o. reprezentowana przez P. B. oraz umowy dzierżawy z 15 maja 2019 r. pomiędzy stroną a "F." sp. z o.o. reprezentowaną przez W. K.. Organ zauważył, że jeśli chodzi o lata 2015, 2017-2021, to na ww. działki składali wnioski także inni producenci rolni, jednakże po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wykryte nieprawidłowości zostały wyjaśnione na korzyść strony. W zakresie roku 2023, organ odwoławczy podał, że podczas rozpatrywania wniosku o udzielenie pomocy finansowej w związku z wystąpieniem szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą, producent w dniu 27 maja 2024 r. złożył oświadczenie, że działki nr [...] i nr [...] uprawia samodzielnie, zaś spółki, z którymi jest powiązany kapitałowo i osobowo, nie prowadzą działalności gospodarczej w sektorze rolnym i leśnym na obszarach wiejskich. W konsekwencji organy sprawach dotyczących w ww. okresów stwierdziły, że nie wystąpiły sztuczne warunki służące uzyskaniu dopłat i płatności zostały przyznane producentowi. Zdaniem organu odwoławczego z przeanalizowanych dokumentów nie wynika, żeby strona była w posiadaniu spornych działek w roku 2022. Odnosząc się natomiast do zarzutów nawiązujących do odmowy uwzględnienia przesłanek mających wpływ na zwolnienie strony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy wskazał, że takie przesłanki nie wystąpiły w sprawie. W związku z tym organ przeanalizował znaczenie pojęć "nienależnej płatności" i "kwot nadmiernie pobranych środków/należności". Zdaniem organu, na gruncie niniejszej sprawy strona otrzymała płatności nienależne, czyli płatności wypłacone niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności w przepisach krajowych. Dodatkowo organ odwoławczy doprecyzował, że postępowanie prowadzone w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności OB do gruntów rolnych za 2022 rok jest postępowaniem odrębnym i jego zakres nie obejmuje postępowania o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Tym samym uznał, że wszelkie zarzuty Strony dotyczące postępowania o przyznanie płatności OB. na 2022 rok nie mieściły się w zakresie obecnego postępowania. W opinii organu odwoławczego, prawidłowo odmówił i wyjaśnił organ I instancji podstawę ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ zbadał również czy w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu należności, wskazując na art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Zwrócił tu uwagę na art. 288 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, podkreślając bezpośrednie zastosowanie przepisów unijnych rozporządzeń w krajowym porządku prawnym. Organ odwoławczy podkreślił, że za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez stronę należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2022 rok, zawierającego nieprawidłową deklarację dz. ewid. nr [...] i nr [...], tj. dzień 27 maja 2022 r. Tym samym licząc 4 lata od daty złożenia wniosku, termin przedawnienia ustalonej należności za rok 2022 mija 27 maja 2026 r. Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez: doręczenie 4 sierpnia 2023 r., decyzji z 30 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2022, w której producent został poinformowany o stwierdzeniu stworzenia sztucznych warunków na uzyskanie płatności OB. i odmowie przyznania wszystkich płatności sektorowych w roku 2022; doręczenie 23 maja 2024 r. zawiadomienia z 20 maja 2024 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu OB wydanego; doręczenie 17 lutego 2025r. decyzji z 11 lutego 2025 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB za rok 2022. Zdaniem organu, po każdym przerwaniu okresu przedawnienia biegnie on na nowo, maksymalnie (8 lat) do 27 maja 2030 r. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do przedawnienia należności, ponieważ organ I instancji zasadnie wszczął 20 maja 2024 r. postępowanie w celu ustalenia wysokości ww. należności i 11 lutego 2025 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu. Decyzja ta została odebrana dnia 17 lutego 2025 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 27 maja 2030 r. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zbadał również, czy wystąpiły okoliczności wskazujące na możliwość zwolnienia strony z obowiązku zwrotu ustalonej należności ze względu na przesłanki zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Zdaniem organu nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie przepisu prawa unijnego. Jak wynika ze stanu faktycznego, zaliczka płatności OB na rok 2022 została wypłacona prawidłowo na wniosek Strony. Wypłacenie zaliczki nie wynikało z błędu organu, ponieważ organ I instancji nie posiadał wówczas wiedzy, o tym że strona stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności OB. Decyzja organu o odmowie przyznania płatności OB za 2022 rok oparta była o wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, które wykazało powiązania kapitałowo-osobowe Producenta z licznymi spółkami i osobami będącymi w zarządach tych spółek. Według organu odwoławczego to uzyskane wyjaśnienia i dowody jednoznacznie dowiodły, że zostały stworzone sztuczne warunki do uzyskania korzyści tj. płatności OB przez wnioskującego producenta. Strona doskonale zdawała sobie sprawę, że zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania wnioskowanej płatności. Strona zgłosiła do dopłat działki nr [...] i nr [...], dla których zostały stworzone sztuczne warunki, aby uzyskać wyższe płatności, omijając ustalone limity powierzchniowe. Organ odwoławczy wskazał również na przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022, poz. 1775, ze. zm.; dalej: "u.p.s.w.b.") i nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności OB za rok 2022 z uwagi na to, że ustalona kwota do zwrotu [...] zł przekracza równowartość 100 euro przeliczonych na zł według kursu wymiany euro dla roku 2022 na dzień 30 września 2022 r., czyli [...] zł. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że nie zaistniały żadne okoliczności zaliczane do kategorii siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, stosownie do art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014r., str. 48, ze zm.), więc nie wystąpiła podstawa do odstąpienia od częściowego lub całkowitego zwrotu wcześniej wypłaconego wsparcia. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, którą producent powinien zwrócić powiększoną o odsetki. Na powyższą decyzję organu odwoławczego, skarżący złożył skargę do Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania spraw odnoszących się do podstaw odmowy przyznania płatności, tj. kwestii zasadności lub braku zasadności postawienia stronie zarzutu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia, bowiem dopiero prawomocne i ostateczne rozpoznanie tej kwestii będzie mogło stanowić ewentualną podstawę do wszczęcia postępowania w kierunku tzw. zwrotu nienależnie pobranych płatności; 2) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez stwierdzenie istnienia w stosunku do skarżącej, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa, podczas gdy z żadnego ze zgromadzonego przez organ dowodu taki wniosek nie wynika, a dodatkowo w sprawach skarżącej toczą się postępowania i w przypadku stwierdzenia, że do sztucznych warunków nie doszło zwroty będą nienależne; 3) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"), poprzez błędne uznanie, iż prowadzenie działalności rolniczej skarżącej stanowiło o sztucznych warunkach gospodarowania, bowiem organ nie wykazał, kiedy i w jaki sposób strona miałaby uzyskać te płatności, które są sprzeczne z systemami wsparcia; 4) art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - dalej, jako ustawa - poprzez przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, co miało wpływ na wydanie wadliwej decyzji nieodzwierciedlającej rzeczywistości, bowiem organ nie zważył, że postępowanie w zakresie tychże płatności nie zakończyło się jeszcze prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Powyższe prowadzi do sytuacji, gdzie okazać się może bowiem, że płatności te są należne, skarżąca sumiennie prowadziła działalności rolniczą oraz wypełniła wymogi stawiane przez ustawę, a zaskarżona decyzja przedwcześnie wydana. 5) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak pouczenia o możliwości wniesienia skargi oraz o terminie na wniesienie skargi. Skarżący wniósł o uchylenie w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., decyzji organu odwoławczego z 22 lipca 2025 r. oraz uchylenie w całości, na zasadzie art. 135 p.p.s.a., decyzji organu I instancji z 11 lutego 2025 r. Natomiast na podstawie: - art. 200 p.p.s.a. skarżący wniósł o zwrot od organu administracji na jego rzecz koszów postępowania, według norm przepisanych; - art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. o zawieszenie postępowania zainicjowanego niniejszą skargą do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego w przedmiocie prawa skarżącego do przyznania na jego rzecz przedmiotowej płatności, bowiem oba wskazane postępowania są od siebie zależne, zaś postępowanie o przyznanie płatności nie zostało do chwili obecnej prawomocnie zakończone. Strona wniosła też o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego obejmującego ugodę zawartą 19 maja 2025 r. pomiędzy skarżącym a syndykiem masy upadłości "F." sp. z o.o. w upadłości celem wykazania faktu, że umowa pomiędzy skarżącym a "F." sp. z o.o. trwała i była wykonywana w okresie od 15 maja 2019 r. do 1 marca 2024 r. W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 12 stycznia 2026 r. strona rozwinęła dotychczasową argumentacje jak również zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dodatkowych dokumentów. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wnioski dowodowe strony podniesione w skardze jak i w piśmie z dnia 12 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie stwierdził podstaw do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Decyzja ta odpowiada bowiem prawu, a wydający ją organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, zwłaszcza takiego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego z dnia 22 lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 lutego 2025 r. wydaną w przedmiocie ustalenia producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, w wysokości [...] zł. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że nie dopatrzył się naruszeń proceduralnych w działaniu organów obu instancji. W toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej (art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r.). Stosownie do art. 10a ust. 1a u.a.r.m.r., w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd podkreśla przy tym, że zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi odzwierciedlenie toku postępowania, ustaleń poczynionych przez organ i dowodów, które doprowadziły do określonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ponieważ nie jest ona dotknięta brakiem w zakresie ustalenia stanu faktycznego na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sposób zgromadzenia i przedstawienia materiału dowodowego umożliwia jednoznaczną weryfikację ustaleń poczynionych przez organ. W ocenie Sądu kompletne akta administracyjne przekazane sądowi przez organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, dają możliwość wszechstronnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a w szczególności dokonania należytej oceny, czy kontrolowany akt oraz poprzedzające go postępowanie, nie naruszają prawa, w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Sąd zwraca uwagę na zarzut skargi polegającego na naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak pouczenia o możliwości wniesienia skargi oraz o terminie na wniesienie skargi. Co do braku pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego to przyjdzie podzielić stanowisko wyrażone przez skarżącego, że kwestionowany przez niego akt faktycznie nie zawiera takiego pouczenia, przy czym uchybienie to nie musi oznaczać, że kwestionowany akt jest wadliwy i z tego powodu wymaga eliminacji z porządku prawnego. Stanowisko takie jest tym bardziej bezzasadne, że skarżący skargę wniósł do tutejszego Sądu pismem z 27 sierpnia 2025 r. (przesyłka nadana w urzędzie pocztowym w tej samej dacie), a zatem w terminie. Skarga spełniła również warunki formalne i fiskalne dla jej rozpoznania, więc podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Skoro przedmiotowy akt poddawany jest merytorycznej sądowej kontroli to tym samym brak jest podstaw dla uznania, że pominięcie pouczenia o przysługującym skarżącemu prawie skutkuje jego wadliwością uzasadniającą eliminację z porządku prawnego. Z niespornego stanu faktycznego sprawy wynika więc, że skarżący złożył 27 maja 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatność OB) na rok 2022 (Jednolita Płatność Obszarowa do areału 38,38 ha); płatność redystrybucyjna do areału 27 ha; płatność za zazielenienie do areału 38,38 ha). Na podstawie wstępnej kontroli administracyjnej przyznano skarżącemu w tym zakresie zaliczkę w kwocie [...]zł, którą wypłacono 18 listopada 2022 r. Po przeprowadzeniu kontroli stwierdzono, że powierzchnie działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] obręb ewid. M. , gm. P., pow. polkowicki, województwo dolnośląskie są większe od powierzchni tych działek uprawianych do uzyskania płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia 30 czerwca 2023 r. wydał decyzję o odmowie przyznania producentowi płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność OB) w związku ze stworzeniem sztucznych warunków do uzyskania płatności. Decyzja ta jest ostateczna. Z uwagi na wypłatę zaliczki, organ I instancji poinformował producenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych w ramach wsparcia bezpośredniego za 2022 r. Następnie w dniu 11 lipca 2024 r. organ I instancji wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB za 2022 r. w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy decyzją z dnia 31 stycznia 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na brak przedstawienia całego stanu faktycznego. Z kolei w dniu 11 lutego 2025 r. organ I instancji wydał nową decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy zaś zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy ustalenia konieczności zwrotu tej kwoty. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ ARiMR w sposób uprawniony uznał, że pobrane przez producenta środki pieniężne z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. były płatnościami nienależnymi i czy istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w oparciu o rozstrzygnięcie ostateczną decyzją z 30 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania producentowi płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność OB). Wskazana decyzja odmawiająca przyznania płatności była konsekwencją zastosowania przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Natomiast materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności stanowił przepis art. 29 ust. 1 i 2 u.a.r.m.r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 u.a.r.m.r. środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej. Na podstawie art. 29 ust. 1c u.a.r.m.r., ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanych w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 2 pkt 1 u.a.r.m.r.). Na gruncie zaś prawa unijnego istotne jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo przez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Jak wyżej wskazano, w ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania płatności za 2022 r. stwierdzono, że wniosek producenta o ich przyznanie ma charakter sztuczny. Organ ustalił, że producent jako pełnomocnik i m.in. członek zarządu spółek, które są bezpośrednio powiązane z P.1 S.A. jest bezpośrednio powiązany osobowo z M. J. – jedynym akcjonariuszem ww. spółki akcyjnej. Ustalono przy tym, że producent nie prowadził samodzielnie działalności rolniczej na działkach nr [...] i nr [...]. Organ uznał również, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki oraz jako osoby fizycznej nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Podkreślił, że powołanie wielu spółek, które funkcjonowały samodzielnie i które wnioskują o dopłaty UE umożliwiło ominięcie warunku wysokości kwoty przyznanej dla pojedynczego gospodarstwa, tj. ominięcie limitu powierzchni upraw, czy też zastosowanie degresywności stawek płatności w zależności od wielkości powierzchni upraw, w celu uzyskania wyższych kwot pomocy. W związku z tym, że Kierownik Biura Powiatowego decyzją ostateczną odmówił przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2022 r., to wypłacona 18 listopada 2022 r. zaliczka na płatność za zazielenienie stała się nienależną, wymagana do zwrotu. Przechodząc do dalszych rozważań wskazać należy, że powyższa okoliczność zobowiązywała organ I instancji do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności OB. Podkreślić jednak należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest postępowaniem, w toku którego organ ponownie merytorycznie bada przesłanki odmowy przyznania płatności. Organ nie ustala ponownie, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy w zakresie szerszym, niż należny. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1493/18 i sygn. akt I GSK 1526/18; z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 192/18 i sygn. akt I GSK 1523/18). Sąd podkreśla zatem, że skoro postępowanie prowadzone w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności OB do gruntów rolnych za 2022 rok jest postępowaniem odrębnym i jego zakres nie obejmuje postępowania o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, to niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do kwestii stworzenia przez producenta sztucznych warunków, świadomego naruszenia przez nią przepisów prawa w pierwotnym postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, czy też rozważania proporcjonalnego przyznania spółce wnioskowanej płatności. W obecnym postępowaniu organy nie mogły więc weryfikować, ani podważać ustaleń wynikających z decyzji o odmowie przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 184/22). W związku z powyższym Sąd nie był uprawniony do ponownej oceny okoliczności dotyczących stworzenia przez producenta sztucznych warunków dla uzyskania płatności. W konsekwencji podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego odnoszące się do odmowy przyznania płatności ze względu na stworzenie tzw. sztucznych warunków płatności, w tym w szczególności zarzutów dotyczących przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, polegających na błędnym uznaniu, że prowadzenie działalności rolniczej przez skarżącego miało charakter sztuczny, a więc doszło do stworzenia przez niego sztucznych warunków wymaganych do otrzymania wnioskowanych płatności, aby mógł uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W odniesieniu do zagadnień związanych bezpośrednio z decyzjami w przedmiocie ustalenia skarżącemu nienależnie pobranych płatności stwierdzić należy, że objęta nimi materia definiowana jest przez dwa zdarzenia, które sprowadzają się do wypłaty skarżącemu płatności oraz odmowy ich przyznania w ramach prowadzonych w tym przedmiocie postępowań. Wystąpienie obu tych zdarzeń, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. Stanowisko w tym przedmiocie wyrażone w decyzji organu I instancji oraz organu odwoławczego, jest prawidłowe i jako takie nie może być zasadnie kwestionowane. Przechodząc do dalszych rozważań, Sąd nie dostrzega, także naruszeń przepisów art. 29 ust. 1 i 2 u.a.r.m.r. W tym zakresie warto podkreślić, że skarżący takiego zarzuty w skardze nie sformułował. Zgodnie z zasadą braku związania sądu administracyjnego zarzutami skargi, Sąd uznał za właściwe przeanalizowanie zaskarżonej decyzji również pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ tej regulacji. Sąd zgadza się z przedstawionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnieniami, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika - np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, czy też zaniechanie realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW, stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, itp. Zatem, są to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości. Natomiast płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie, czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 u.a.r.m.r., jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W orzecznictwie wskazuje się również na możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została poprzedzona postępowaniem w przedmiocie odmowy przyznania płatności, zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej. Decyzja ta stała się ostateczna, strona bowiem nie podjęła skutecznych kroków odwoławczych i skargowych. W konsekwencji pozostawania w obrocie prawnym decyzji o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, wypłacona producentowi zaliczka w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr [...]. Sąd zauważa, że organ odwoławczy prawidłowo i wyczerpująco przeanalizował podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą negatywne przesłanki dla obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia nr [...]. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W orzecznictwie wskazuje się, że celem określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr [...] wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr [...] stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr [...] to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności – mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyroki NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2071/18; z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1191/20). Podkreśla się także, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 315/13 ;z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1315/22). W niniejszej sprawie organy obu instancji trafnie wyjaśniły, że płatności na rok 2022, wypłacone w formie zaliczki 18 listopada 2022 r. nie wynikały z pomyłki, czy błędu organu, lecz z obowiązujących przepisów, które pozwalały na wypłatę części środków przed rozstrzygnięciem w sprawie, w celu wsparcia rolnictwa wcześniejszą wypłat części kwot, które mogą być przyznane po przeprowadzeniu pełnego postępowania. Zatem na dzień wypłaty środków organ nie miał podstaw, by nie wypłacić producentowi zaliczki. W dalszej kolejności organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że kwota nienależnie pobranej płatności (zaliczka) przez skarżącego przekracza równowartość kwoty 100 euro, a w związku z tym w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 49 ust. 1 u.p.s.w.b. Zgodnie bowiem z przytoczonym przepisem, kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 euro, nie licząc odsetek. Przypomnieć należy, że łączna kwota nienależnie pobranej przez skarżącego zaliczki na poczet płatności za rok 2022 wynosi [...] zł. Kurs euro określony dla płatności w roku 2022 zgodnie art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013 na dzień 30 września 2022 r. wynosił [...] zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote wg wskazanego kursu euro wynosi [...] zł. W rozpoznawanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota w wysokości [...] zł, a więc jest to kwota, która przewyższa równowartość 100 euro, przeliczoną na złote polskie według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013. Tym samym organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że nie zachodzi przesłanka uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wynikające z art. 49 ust. 1 u.p.s.w.b. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. w zakresie opisanym w uzasadnieniu zarzutu, Sąd wskazuje, że nie toczy się żadne postępowanie związane z decyzją z 30 czerwca 2024 r. (decyzja ta jest ostateczna), a ponadto nie ma podstaw dla związania postępowania w przedmiocie ustaleniu producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, z postępowaniem dotyczącym odmowy przyznania płatności na rok 2023. Sąd w tym miejscu pomija wyjaśnienie związku decyzji w przedmiocie odmowy przyznania płatności z postępowaniem i decyzją w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Rozważania, w tym zakresie Sąd przedstawił we wcześniejszej części uzasadnienia. Reasumując, Sąd uznał za prawidłowe postępowanie organów w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zgodne z nałożonym na organy obowiązkiem odzyskiwania nienależnych płatności, o którym mowa art. 29 ust.1 u.a.r.m.r., dlatego podniesione w skardze zarzuty są bezpodstawne. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania – powołane bowiem pytanie do TSUE – nie ma odniesienia do badanej sprawy, w której korzyść obejmowała wyłącznie i w całości bezzasadnie wypłaconą zaliczkę, w związku ze stworzeniem sztucznych warunków. Nie było wiec wątpliwości, jak we wskazanym wniosku czy "zwrot korzyści" należy interpretować w ten sposób że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płatności czy też wyłącznie tej płatności która wynika ze stworzenia sztucznych warunków. Końcowo Sąd wyjaśnia, że oddalił wnioski dowodowe strony zawarte w skardze jak i piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2026 r. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z przytoczonego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. Sąd uznał, że przedłożone dokumenty nie były niezbędne do wyjaśnienia spraw. Po pierwsze wnioskowany w skardze dowód z ugody pomiędzy skarżącym a Syndykiem Masy Upadłości Famagro sp. z o.o. dotyczył udowodnienia okoliczności, że umowa pomiędzy skarżącym a Famagro sp. z o.o. trwała i była wykonywana w okresie pomiędzy 15 maja 2019 a 1 marca 2024 r. – czyli w istocie wniosek ten zmierzał do wykazania okoliczności, że w sprawie nie stworzono sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia – tymczasem ta okoliczność w badanej sprawie dotyczącej ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności nie była objęta sporem, została bowiem przesądzona w ostatecznej decyzji z 30 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania producentowi płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. Także dowody wnioskowane w piśmie z 12 stycznia 2026 miały wykazać powyższą okoliczność, jak już wskazywano nie będącą przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Nadto w ocenie Sądu nie posiadają one waloru dokumentu, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Wnioskowane opinie prawne, artykuły, wystąpienia czy wytyczne są poglądami konkretnych podmiotów obejmującymi w istocie interpretację prawa, do czego uprawniony i zobowiązany jest Sąd, a nie dokumentami stanowiącymi środek dowodowy. Przeprowadzenie takich dowodów przez sąd administracyjny jest wykluczone (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). To samo należy odnieść do powołanych wyroków sądów niemieckich. W związku z powyższym brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są w bazie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.