I SA/Wa 100/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G., H. G. i I. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz D. G., H. G. i I. M. sumę pieniężną w kwotach po 12.000 (dwanaście tysięcy) złotych na rzecz każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz D. G., H. G. i I. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

D. G., H. G. i I. M. (dalej jako Skarżące), zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 14 grudnia 2022 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej również jako "Organ") wyroku tego Sądu z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 28 maja 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], hip. nr [...] (dalej również jako "przedmiotowa nieruchomość gruntowa") - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś Organowi [...] sierpnia 2013 r. Przypomnieć przy tym należy, że Organ decyzją z 22 kwietnia 2015 r., nr 251/GK/DW/2015 oraz decyzją z 27 sierpnia 2015 r., nr 430/GK/DW/2015 rozpoznał przedmiotowy wniosek o odszkodowanie co do 50 % przedmiotowej nieruchomości. Jednak w związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1634/14 wymierzył Organowi grzywnę w wysokości 1000 złotych, wyrokiem z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2362/15 grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1708/16 grzywnę w wysokości 4000 zł, wyrokiem z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1562/17 grzywnę w wysokości 5000 zł, wyrokiem z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 338/19 grzywnę w wysokości 7000 zł. Następnie na skutek cofnięcia kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 grudnia 2022 r., umorzył postępowanie sądowe. Mimo to sprawa z wniosku o odszkodowanie co do pozostałej części (50 %) przedmiotowej nieruchomości gruntowej na dzień wniesienia przedmiotowej skargi nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy Skarżące po raz kolejny wezwały Organ do wykonania wyroku (pismem z 2 grudnia 2022 r.), a następnie wniosły przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia Organowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności; przyznania od Organu sumy pieniężnej w wysokości po 5000 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskowały także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu uproszczonym. W uzasadnieniu Skarżące powołały się na bezskuteczność uprzednio wymierzonych w pięciu wyrokach wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie grzywien, jak też brak reakcji Organu na kierowane do niego wezwania. Uzasadniając z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej wskazały, że brak jest obiektywnych przyczyn uzasadniających zwłokę Organu, gdyż świadomie lekceważone są wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto Organ ten wykazał się brakiem poszanowania prawa oraz nadwyręża zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Skarżące podniosły również, że stosowanie środków w postaci grzywien w łącznej wysokości 18000 zł nie stanowi dla Organu wystarczającego bodźca do wykonywania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniając przyczyny zwłoki podniósł, że w sprawie należało przeprowadzać dodatkowe czynności poszukiwawcze w zakresie niezbędnym do należytego ustalenia prawdy materialnej. Ponadto dodatkową przeszkodą w zakończeniu prowadzonego postępowania był brak akt administracyjnych sprawy. Pismem z 10 kwietnia 2023 r. Organ poinformował tut. Sąd, że zawiadomieniem z 20 kwietnia 2023 r. strony postępowania procedowanego z wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość gruntową zostały poinformowane o zebraniu materiału dowodowego. Następnie pismem z 19 maja 2023 r. Organ poinformował, że decyzją nr 291/SD/2023 r z 18 maja 2023 r. orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za dalsze 50 % przedmiotowej nieruchomości gruntowej w zakresie nieobjętym decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 251/GK/DW/2015 z 22 kwietnia 2015 r. oraz decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 430/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. Do pisma załączył ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Organ nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem Skarżących o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość gruntową w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13, który to termin upływał 7 października 2013 r. Jednak jak wynika z pisma Organu z 19 maja 2023 r., które wpłynęło do tut. Sądu w tym samym dniu, decyzją nr 291/SD/2023 r z 18 maja 2023 r. orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za dalsze 50 % przedmiotowej nieruchomości gruntowej w zakresie nieobjętym decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 251/GK/DW/2015 z 22 kwietnia 2015 r. oraz decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 430/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. Do pisma załączył ww. decyzje. Zatem Organ decyzją z 18 maja 2023 r. rozpoznał w całości sprawę z wniosku Skarżących o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość gruntową. Przy czym wcześniej, Organ ten decyzją z 22 kwietnia 2015 r., nr 251/GK/DW/2015 oraz decyzją z 27 sierpnia 2015 r., nr 430/GK/DW/2015 rozpoznał przedmiotowy wniosek o odszkodowanie co do 50 % przedmiotowej nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, że z powodu niewykonania powyższego wyroku Organowi wymierzano już aż pięciokrotnie grzywny w łącznej wysokości 18000 zł tj. wyrokiem z 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1634/14 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 złotych, wyrokiem z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2362/15 grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1708/16 grzywnę w wysokości 4000 zł, wyrokiem z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1562/17 grzywnę w wysokości 5000 zł, wyrokiem z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 338/19 grzywnę w wysokości 7000 zł. Skoro zaś Organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13 sprawy nie załatwiał, a wyrok ten zobowiązywał Organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy już szósty wniosek o wymierzenie Organowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sam fakt wydania przez Organ decyzji na skutek rozpatrzenia wniosku. Należy zauważyć, że sam fakt wydania decyzji 18 maja 2023 r. przez Organ i rozpoznanie wniosku Skarżących o odszkodowanie zdaniem tut. Sądu nie mogło w żadnym razie wpłynąć na wydanie orzeczenia o oddaleniu skargi, ewentualnie traktować to należy jako okoliczność wpływającą na wysokość orzeczonej grzywny i przyznanej sumy pieniężnej (vide: art. 154 § 3 p.p.s.a.). A zatem w realiach niniejszej sprawy, pomimo wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku i pięciu wyroków wymierzających grzywny Organ dopiero pół roku od wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, od wydania decyzji częściowo rozpatrujących wniosek o odszkodowanie Skarżących (co miało miejsce w 2015 r.), musiało upłynąć aż 8 lat, aby Organ zakończył postępowanie poprzez wydanie decyzji z 18 maja 2023 r., zaś 10 lat od wydania wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżących o odszkodowanie. W ocenie Sądu, zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę rażące przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że Skarżący po raz szósty występują z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał, że grzywna w wysokości 10000 zł jest adekwatną sankcją dla Organu. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest proporcjonalna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszymi wyrokami wymierzono Organowi grzywny w łącznej wysokości 18000 (osiemnastu tysięcy) złotych w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Jednocześnie, w ocenie Sądu, bezczynność Organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek o przyznanie od Organu na rzecz każdej ze Skarżących sumy pieniężnej jest również zasadny. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie Skarżącym sumy w wysokości po 12000 (dwanaście tysięcy) złotych uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, co uzasadnia przyznanie Skarżącym swego rodzaju "zadośćuczynienia" z tego powodu. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął 7 października 2013 r. Tymczasem, Organ pomimo wydania wyroków wymierzających grzywny, dopiero po 10 latach od daty wydania wyroku z 11 czerwca 2013 r, sygn. akt I SAB/Wa 164/13, rozpoznał przedmiotowy wniosek o odszkodowanie. Powyższa sytuacja, zdaniem Sądu, jest całkowicie nie do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa oraz zasady praworządności. Świadczy też o patologicznym wręcz podejściu Organu do załatwiania spraw gruntów warszawskich, co znajduje swoje potwierdzenie również na kanwie innych spraw tego rodzaju, o czym Sąd ma wiedzę z urzędu. Kwota ta stanowi zatem formę rekompensaty dla Skarżących za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej opisanym na wstępie wnioskiem odszkodowawczym. Wszak przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu, co w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek Skarżących o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz każdego ze Skarżących kwoty po 12000 (dwanaście tysięcy) złotych. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) zasądzając solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.