I SA/Wa 2257/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2022 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2021 r. nr SKO/I/I/1153/2021 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L. S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: L. S. wnioskiem z [...] maja 2021 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z [...] stycznia 2021 r., w którym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2018 r. oraz że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Orzeczenie wydano na czas określony do [...] stycznia 2023 r. Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] czerwca 2021 r., powołując art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona ww. ustawie do przyznania świadczenia ponieważ w orzeczeniu nie wskazano daty powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - wpisano "nie da się ustalić". L. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ww. ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3). SKO w [...] zaznaczyło, że z treści przytoczonych przepisów wynika, że określona w orzeczeniu o niepełnosprawności data powstania niepełnosprawności jest elementem koniecznym do ewentualnego ubiegania się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym prawo do takiego zasiłku powstaje tylko wówczas, gdy - zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych - w orzeczeniu tym zostało stwierdzone, że niepełnosprawność u osoby ubiegającej się o taki zasiłek "powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia". Organ podkreślił, że w przypadku L. S. został spełniony tylko pierwszy warunek. Z orzeczenia, załączonego do wniosku o ustalenie uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, wynika, że orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności i wskazano że niepełnosprawność powstała od - "nie da się ustalić". Kolegium wskazało, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawczyni powinna spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Dokumentem obowiązującym jest orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez uprawniony organ. Z uwagi na treść art. 16 ust. 3 ww. ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, który to fakt może być wykazany wyłącznie orzeczeniem odpowiednich organów. Rozpoznając zatem sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku osoby, która ukończyła 16 rok życia, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania stopnia jego niepełnosprawności, a także czasu, od którego niepełnosprawność ta istnieje. W ocenie organu odwoławczego niewskazanie daty powstania niepełnosprawności w orzeczeniu, oznacza, że organ do tego uprawniony, tj. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nie był w stanie wskazać daty powstania niepełnosprawności na podstawie przedłożonych dokumentów. Organ wskazał jedynie datę od kiedy datuje się ustalony stopień niepełnosprawności tj. od [...] listopada 2018 r. Skarżąca miała [...] lat, jeżeli tak to zgodnie z przepisami ww. ustawy nie można skarżącej przyznać świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. SKO w [...] przytoczyło stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, gdzie wskazano, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego są związane aktualnym orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Zdaniem Kolegium zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy wydający decyzję w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie ma kompetencji do samodzielnych ustaleń w zakresie niepełnosprawności i daty jej powstania, a wobec zaistnienia negatywnej przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności, winien odmówić wnioskowanego świadczenia. W judykaturze podnosi się, że dane orzeczenie o ustalonym stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność mogła, powstać przed ukończeniem przez stronę 21-go roku życia. L. S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: - nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego neurochirurga - błędną i dobrowolną ocenę materiału dowodowego - pominiecie zasady rozstrzygnięcia wątpliwości faktycznych na korzyść wnioskodawczyni - nieprzeprowadzenie dowodu z wywiadu kuratorskiego. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów podnosząc, że stanowisko organów jest wadliwe, zwłaszcza wobec faktu pominięcia złożonego przez nią zaświadczenia lekarskiego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, uznanie że zasiłek opiekuńczy jej się należy, a także zasądzenie odsetek ustawowych począwszy od dnia złożenia wniosku o zasiłek oraz zasądzenie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 15 lutego 2022 r., przekształcono wyznaczony tryb rozpoznania sprawy na tryb niejawny, przewidziany w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2021 r., poz. 2095). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art.134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.)- dalej: u.ś.r. Zgodnie z art.16 ust.1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art.16 ust.2 u.ś.r.). Natomiast jak wynika z ust. 3 przywołanego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wskazać należy, iż użyty przez ustawodawcę w powyżej powołanym przepisie zwrot "zasiłek przysługuje" świadczy bezspornie, iż decyzje administracyjne podejmowane na podstawie art.16 u.ś.r. mają charakter związany, a co za tym idzie możliwość przyznania regulowanego w nim zasiłku pielęgnacyjnego jest możliwe tylko i wyłączne po spełnieniu przez stronę ubiegająca się o to świadczenie, warunków określonych ustawą. Z treści zaskarżonej decyzji, jak i z załączonych do skargi akt administracyjnych wynika, iż ocena, co do zaistnienia przesłanek podmiotowych uzasadniających przyznanie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia [...] maja 2021 r., została przeprowadzona w oparciu o art.16 ust.3 u.ś.r. Zasadność przywołania powyższego przepisu jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcie nie budzi wątpliwości Sądu, jak również nie była kwestionowana przez skarżącą. Wskazać należy, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z [...] stycznia 2021r., w którym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2018 r. oraz że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Wobec powyższego, w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Skarżąca nie spełnia bowiem łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa w art.16 ust.3 u.ś.r., to jest nie wykazała w sposób przewidziany prawem, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje argumentacja podnoszona przez stronę w uzasadnieniu wniesionej skargi. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że zarówno organy administracji publicznej, jak i zresztą sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Prawo do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę niepełnosprawną w wieku po wyżej 16 roku życia przysługuje bowiem w sytuacji, gdy osoba ta łącznie, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez nią 21 roku życia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.