I SA/Wa 2259/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) asesor WSA Mateusz Rogala Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 128/13 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. W. sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 9 sierpnia 2022 r. M. W. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku tutejszego Sądu z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 128/13. Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku M. W. z dnia 24 sierpnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 128/13 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 17 września 2013 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 17 listopada 2013 r. Następnie prawomocnymi wyrokami z 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3441/14, oraz 29 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 355/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości odpowiednio 1300 zł i 5000 zł z tytułu niewykonania wyroku z 10 lipca 2013 r. Pismem z 20 lipca 2022 r. skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 128/13. Następnie skarżąca złożyła do Sądu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, w której wniosła o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości 10-krotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stwierdzenie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła, że pomimo wydania w sprawie wyroku z 10 lipca 2013 r. uwzględniającego skargę na bezczynność organu oraz dwóch wyroków wymierzających grzywnę, przy czym w jednym przyznano skarżącej również sumę pieniężną, organ do dnia wniesienia skargi nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Powyższa sytuacja wyrządza skarżącej, będącej emerytką (emerytura 1350 zł) mieszkającą [...] km od Warszawy, znaczną szkodę związaną z opracowywaniem i wysyłaniem pism, wniosków, skarg, wyjazdami do Warszawy w celu spotkania z osobami prowadzącymi sprawę lub wglądu do akt sprawy na różnych jej etapach Jest to związane z ponoszeniem kosztów przejazdu i pobytu w stolicy oraz zwykłą stratą czasu i sił. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w toku postępowania podjął szereg czynności mających na celu zebranie kompletnego materiału dowodowego, w tym, między innymi, ustalenie stron postępowania, uzyskanie dokumentów z ksiąg hipotecznych oraz określających przeznaczenie dawnej nieruchomości [...] na dzień wejścia w życie dekretu warszawskiego, a także określających datę utraty posiadania przez dawnych właścicieli gruntu. Wskazując następnie na podstawowy obowiązek organu w postaci rzetelnego ustalenia prawdy materialnej, a w konsekwencji wydania decyzji na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego, organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia wniosku T. L. z 27 października 1995 r. (data wpływu do organu: 28 lipca 1997 r.) o zwrot, między innymi, przedmiotowej nieruchomości, który nie został do dnia dzisiejszego rozpatrzony. Sprawa zwrotu nieruchomości ma natomiast pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku o odszkodowanie. Organ podniósł, że wobec wskazanej okoliczności decyzjami z 30 sierpnia r. nr [...] i [...] rozpatrzył powyższy wniosek o zwrot z 27 października 1995 r. Końcowo Prezydent wskazał, że pismem z 26 sierpnia 2022 r. poinformował stronę, że przewidywany termin zakończenia sprawy planowany jest na dzień 30 grudnia 2022 r. Dodał, że przy piśmie z 28 czerwca 2022 r. przekazał akta sprawy WSA w Warszawie wraz z skargą Z. L. i J. L., reprezentowanych przez adw. R. P.. Pismem procesowym z 10 maja 2023 r., nadesłanym do akt sądowych sprawy o sygn. I SA/Wa 1616/22, organ poinformował, że w dniu 28 kwietnia 2023 r. wydał decyzję nr [...] (dołączoną do pisma), którą rozpoznał, między innymi, wniosek M. W. z 23 sierpnia 2011 r. (data wpływu do organu: 24 sierpnia 2013 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Wniesienie skargi nastąpiło w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej zwanej "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 128/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku M. W. z dnia 24 sierpnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku z 10 lipca 2013 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 17 września 2013 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powołanym wyrokiem upłynął zatem w dniu 17 listopada 2013 r. (por. art. 57 § 3 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej zwanej "k.p.a."). Następnie wyrokami z 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3441/14, oraz 29 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 355/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu wyroku w wysokościach odpowiednio 1.300 złotych i 5.000 złotych, zaś pismem z 20 lipca 2022 r. skarżąca ponownie wezwała Prezydenta do wykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 128/13. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powołane przez organ nie mogły zostać uznane za uzasadniające bezczynność w wykonaniu wyroku z 10 lipca 2013 r. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu w dniu 12 sierpnia 2022 r. przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku organ rozpoznał wniosek skarżącej z 23 sierpnia 2011 r. (data wpływu: 24 sierpnia 2011 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] (vide: decyzja Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z 28 kwietnia 2023 r. nadesłana przy piśmie organu z 10 maja 2023 r. do akt sądowych sprawy o sygn. I SA/Wa 1616/22) Jak jednak stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 tego przepisu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stąd podstaw do oddalenia skargi nie można upatrywać w wydaniu przez organ, po wniesieniu skargi, decyzji rozpoznającej wniosek skarżącej o przyznanie odszkodowania. Z tych przyczyn, nie wchodząc obecnie w samą ocenę zasadności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 28 kwietnia 2023 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania (służą bowiem ku temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia organowi kolejnej grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku z 10 lipca 2013 r. Sąd uznał za zasadne. Zważywszy zaś na wymiar poprzednio wymierzonych grzywien, okres jaki upłynął od daty zwrotu organowi akt sprawy po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu grzywny wyrokiem z 29 stycznia 2021 r. oraz okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek skarżącej o przyznanie odszkodowania skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach faktycznych sankcją będzie grzywna w wysokości 4000 złotych, a nie jak żądała tego skarżąca w wysokości 10-krotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Ponadto, po analizie akt sprawy Sąd doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Taką ocenę zaistniałej bezczynności organu uzasadnia okoliczność, że już w uprzednio wydanym wyroku Sądu z 29 stycznia 2021 r., I SA/Wa 355/20, zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie oceniono, a od tego czasu uległa ona tylko zwiększeniu. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W niniejszej sprawie oceniając charakter bezczynności Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku Sąd wziął pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 10 lipca 2013 r., a także zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Z podanych wyżej przyczyn za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie jej od organu sumy pieniężnej, choć w innej niż oczekiwana przez nią wysokości, co skutkowało przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 4000 zł. Określając wymiar tej sumy Sąd uwzględnił to, że środek prawny w postaci sumy pieniężnej nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie dla strony za pomijanie jej uzasadnionego interesu w załatwieniu sprawy w terminie wyznaczonym przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek skarżącej o przyznanie odszkodowania, Sąd uznał za wystarczający wymiar tego środka w kwocie 4000 zł. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy.