I SA/Wa 2767/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 września 2022 r. nr DT-WPT.570.33.2022 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego oddala skargę.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr DT-WPT.570.33.2022 Minister Sportu i Turystyki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Polskiej Organizacji Turystycznej z dnia 15 czerwca 2022 r. nr [...] uchylającą w całości przyznane A. B. prawo do świadczenia dodatkowego w formie bonu turystycznego na syna – A. B.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że w toku czynności sprawdzających prawidłowość przyznanych świadczeń dodatkowych w formie bonu Polska Organizacja Turystyczna powzięła informacje z Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, że A. B., na którego zostało przyznane prawo do świadczenia dodatkowego w formie bonu, nie znajduje się w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitorowania Orzeczeń o Niepełnosprawności jako dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. W toku weryfikacji w systemie teleinformatycznym PUE ZUS ustalono, że przy składaniu wniosku o przyznanie świadczenia dodatkowego, A. B. nie załączyła orzeczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca 2020 r. o Polskim Bonie Turystycznym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1038), a wgrany do systemu dokument nie jest dokumentem uprawniającym do przyznania świadczenia dodatkowego. W odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dowodów w sprawie A. B. wyjaśniła, że jej syn posiada orzeczenie o niepełnosprawności intelektualnej, najpierw w stopniu lekkim, później w stopniu umiarkowanym. Do wyjaśnień strona dołączyła kopię orzeczenia z dnia 7 lipca 2020 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego A. B., wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...]. W związku z powyższym wskazaną na wstępie decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. Polska Organizacja Turystyczna uchyliła stronie w całości prawo do dodatkowego świadczenia w formie bonu. A. B. złożyła od tej decyzji odwołanie do Ministra Sportu i Turystyki. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące przyznawanie bonu turystycznego i stwierdził, że strona nie przedstawiła orzeczenia o lekkim, umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanego na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a jedynie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, które nie wpisuje się w dyspozycję art. 2 pkt 2 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym. A. B. nie widnieje również w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitorowania Orzeczeń o Niepełnosprawności. Minister stwierdził w konsekwencji, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 23 ust. 3 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym, który stanowił podstawę prawną wydania decyzji w tej sprawie. A. B. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym, poprzez uznanie, że jego znamiona nie zostały wypełnione, a osoba skarżąca nie spełniła jego przesłanek, pomimo dostarczenia dokumentów to potwierdzających; 2. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 23 ust. 3 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie w całości prawa do świadczenia dodatkowego, pomimo spełnienia ku temu przez skarżącą wszystkich warunków; 3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że złożyła wszelkie niezbędne dokumenty dotyczące niepełnosprawności syna. Do złożonego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń i udzielono jej prawa do świadczenia w postaci bonu turystycznego. Nikt nie poinformował skarżącej o zastrzeżeniach do załączonego dokumentu, zatem była ona przekonana, że złożyła wszelkie niezbędne dokumenty. Organ nie zadał sobie trudu, aby wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie prawidłowego, według organu, dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność jej syna, lecz na podstawie dołączonych dokumentów wydał bon turystyczny. Zdaniem skarżącej, takie działanie stanowi naruszenie wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywateli do organów państwa, zasady udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), a także art. 7 k.p.a., bowiem z treści wniosku oraz dokumentów, które były w posiadaniu organu, można stwierdzić, że A. B. jest niepełnosprawny. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że bon został już wykorzystany w dobrej wierze i nie jest ona już nim wzbogacona, do czego Minister nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jej zdaniem, nie może ona ponosić negatywnych konsekwencji błędnych decyzji i opieszałości działania urzędników, którzy nie zweryfikowali prawidłowo dokumentów przez nią złożonych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przy piśmie z dnia 3 lipca 2023 r. skarżąca przesłała do sądu orzeczenie o niepełnosprawności A. B. z dnia [...] czerwca 2022 r. wydane przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w [...], z którego wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne dokonują kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Przedmiotem postępowania organu w tej sprawie było uprawnienie skarżącej do dodatkowego świadczenia w formie bonu turystycznego. Jak stanowi art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym, takie dodatkowe świadczenie przysługuje osobie uprawnionej jeżeli świadczenie wychowawcze lub dodatek przysługuje na dziecko niepełnosprawne. Nie budzi zatem wątpliwości, że ustawodawca uzależnił prawo do dodatkowego świadczenia od niepełnosprawności dziecka osoby uprawnionej. Co zaś istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ustawa o Polskim Bonie Turystycznym zawiera własną definicję dziecka niepełnosprawnego, która znajdzie zastosowanie w procesie wykładni art. 4 ust. 2 tej ustawy. Otóż zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dziecku niepełnosprawnym należy przez to rozumieć dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, lekkim, umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub orzeczeniem o niezdolności do pracy lub niezdolności do pracy gospodarstwie rolnym. Wykazanie niepełnosprawności dziecka uprawniającej do uzyskania dodatkowego świadczenia może zatem nastąpić jedynie w ściśle określony sposób, tj. poprzez złożenie odpowiedniego (wymienionego w art. 2 pkt 2 ustawy) dokumentu. Potwierdza to treść art. 18 ust. 3 ustawy o Polskim bonie Turystycznym, który stanowi, że ustalenie prawa do dodatkowego świadczenia w formie bonu następuje na podstawie złożonego w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 27, oświadczenia osoby uprawnionej o legitymowaniu się przez dziecko, o którym mowa w art. 4 ust. 1, 3 i 4, orzeczeniem, o którym mowa w art. 2 pkt 2. Do oświadczenia dołącza się kopię elektroniczną tego orzeczenia. Ponadto w myśl art. 18 ust. 4 ustawy, oświadczenie, o którym mowa w ust. 3, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Nie jest sporne w tej sprawie, że skarżąca takiego orzeczenie nie przedstawiła, a także, że takim orzeczeniem w momencie składania wniosku nie dysponowała. Do wniosku o przyznanie bonu załączyła bowiem jedynie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...]. W świetle wyżej przytoczonych przepisów nie przysługiwało jej zatem świadczenie dodatkowe w postaci bonu turystycznego przyznawane na dziecko niepełnosprawne, co stanowiło z kolei przesłankę do wydania decyzji uchylającej prawo do świadczenia. Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił postawionych w skardze zarzutów naruszenia art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 oraz art. 23 ust. 3 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym, bowiem organy obydwu instancji dokonały prawidłowej wykładni tych przepisów i uznały, że skoro skarżąca nie przedstawiła i nie dysponowała odpowiednim (w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy) orzeczeniem o niepełnosprawności syna, to prawo do dodatkowego świadczenia zostało jej przyznane niezasadnie i powinno zostać uchylone. Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie organ nie prowadził i nie mógł prowadzić postępowania w zakresie ustalenia niepełnosprawności syna skarżącej, nie mógł więc na podstawie zgromadzonych dokumentów, jak chciałaby tego skarżąca, stwierdzać jego niepełnosprawności. Jedynym dokumentem, który może potwierdzać niepełnosprawność, w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym, jest orzeczenie o niepełnosprawności wydane na podstawie na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ewentualnie orzeczenie o niezdolności do pracy, wydane na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lub o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca w istocie nie kwestionuje ustaleń organu w zakresie nieprzedstawienia przez nią w toku postępowania właściwego orzeczenia, nie budzi również wątpliwości Sądu, że organ te okoliczności ustalił prawidłowo. Należy zgodzić się ze skarżącą, że Polska Organizacja Turystyczna początkowo błędnie przyznała jej dodatkowe świadczenie w postaci bonu, skoro właściwe orzeczenie o niepełnosprawności nie zostało załączone do wniosku. Wymaga jednak podkreślenia, że taki sposób postępowania organu jest konsekwencją przyjętego przez ustawodawcę modelu przyznawania świadczeń w formie bonu turystycznego. W celu umożliwienia niezwłocznego przekazania środków znacznej liczbie osób uprawnionych przyjęto, że przyznawanie świadczeń nie następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 23 ust. 1 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym). Polska Organizacja Turystyczna jest natomiast uprawniona do dokonywania następczej weryfikacji złożonych wniosków i kontroli prawidłowości przyznawania środków (art. 23 ust. 3 ustawy). Uchylenie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia, które przyjmuje formę decyzji administracyjnej, następuje po przeprowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego w celu ustalenia spełnienia przez stronę przesłanek przyznania świadczenia. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało wydane w niniejszej sprawie, zaś fakt uprzedniego niezasadnego przyznania bonu turystycznego, a także jego wykorzystania pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie uchylenia prawa do świadczenia, skoro, jak wynika z wyżej przedstawionych rozważań, skarżącej na dzień składania wniosku nie przysługiwało prawo do dodatkowego świadczenia w postaci bonu turystycznego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) orzekł jak w sentencji.