I SA/Wa 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 2 listopada 2021 r. nr KOC/5479/Sr/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 17 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej jako skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 lipca 2021r. nr 002156/SP/2021 odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad teściową V. I. ur. 06.01.1931r. W uzasadnieniu organ podał, że K. K. złożył wniosek o ustalenie prawa do ww. świadczenia pielęgnacyjnego nad V. I., która została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączono także kartę pobytu wydaną przez Wojewodę Mazowieckiego dla p V. I. nr [...] na pobyt stały, której data ważności upływa 14.05.2028 oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego nr WSC-I- KP.6152.316.2018 z dnia 27.04.2018r. o zezwoleniu na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W toku sprawy ustalono, że rodzice oraz mąż V. I. nie żyją. V. ma trzy córki, ale wg oświadczenia skarżącego nie są one w stanie sprawować nad matką stałej opieki. Córka – A. K. (żona wnioskodawcy), opiekuje się niepełnosprawną siostrą T. I., a córka L. nie mieszka w Polsce, poza tym jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji (w toku postępowania sądowoadministracyjnego ww. córka V. I. zmarła). Organ przywołał treść art. 1 ust. 2 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy i wskazał, że skoro osoba wymagająca opieki ma córki, to skarżący nie ma prawa do spornego świadczenia. Organ wskazał jednocześnie, że nie kwestionuje złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia, iż sprawuje on wyłączną opiekę nad niepełnosprawną teściową, jednak zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z art. 61 (7) § 1 krio zięć nie jest krewnym lecz powinowatym, o czym stanowi art. 61(8) § 1 krio. A ponadto zgodnie z art. 128 krio obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a nie powinowatych. W skardze na ww. decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że organ stosuje przepisy ustawy zbyt literalnie, a powinien uwzględnić art. 18 Konstytucji RP, zgodnie z którym rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 71 ust. 1 ustawy zasadniczej. Podniósł, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej powinno uwzględniać dobro rodziny. Wg skarżącego powinowaty I stopnia, jakim jest zięć względem teściowej, w świetle prawa powinien być postrzegany jako najbliższa rodzina oraz być traktowany na równi z osobami spokrewnionymi podlegającymi obowiązkowi alimentacyjnemu oraz że istotne znaczenie mają tu zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną (...) 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...). Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją (...), 2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepisy ustawy są jednoznaczne, skarżący zresztą ich nie neguje. Skarżący nie jest osobą uprawnioną do ww. świadczenia gdyż jako uprawniona w świetle przepisów ustawy pozostaje jego żona – będąca córką jego teściowej. Zasadnie w ocenie Sądu organ wskazał, że o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego decydują z woli ustawodawcy ściśle wyznaczone przesłanki określające tak wymogi podmiotowe, jak i przedmiotowe. Organ nie może zatem opierać się na przesłankach pozanormatywnych, w tym i na podstawie zasad współżycia społecznego gdyż jego działanie zostałoby uznane za bezprawne. Skarżący nie jest osobą spokrewnioną z osobą, w związku z opieką nad którą ubiega się o ww. świadczenie, nie jest też osobą zobowiązaną wobec niej do alimentacji. Prawidłowo więc organ II instancji wywiódł, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do tych osób, które spełniają określone kryteria podmiotowe. Ponieważ w sprawie nie wykazano aby córka uprawnionej (żona skarżącego) była osobą niepełnosprawną, to skarżący nie może skutecznie ubiegać się w jej miejsce o prawo do ww. świadczenia. W konsekwencji Sąd nie podziela zarzutów skargi co od tego, że organy nie dokonały prokonstytucyjnej wykładni celowościowej i systemowej przepisów ustawy. Opieka nad osobą niepełnosprawną uprawnia do świadczeń pielęgnacyjnych ale tylko osoby, które spełniają określone wymogi ustawowe, a nie każdą osobę z rodziny czy z sąsiedztwa. Stąd w ocenie Sądu, organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem z się na art. 17 ust. 1 i 1a ustawy. W tej regulacji zamieszczono bowiem jedną z negatywnych przesłanek przyznania ww. świadczenia. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).