I SAB/Wa 100/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z dnia 21 marca 2023 r. A. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w postępowaniu dotyczącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], położonych w [....] przy ul. [...], objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wnioskując o zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do niezwłocznego załatwienia sprawy, o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jest wnioskodawcą w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego ww. działek. Jego wniosek w tej sprawie jest datowany na dzień 21 maja 2012 r. Sprawę rozpoznano decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 czerwca 2014 r. umarzającą postępowanie administracyjne. Decyzja ta została jednak uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 27 września 2017 r. nr KOC/3995/Go/14, którą przekazano sprawę Prezydentowi m.st. Warszawy do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w dalszym prowadzeniu sprawy, skarżący wniósł ponaglenie w dniu 6 lipca 2018 r. do organu nadrzędnego. Po monitach skarżącego, pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy odpowiedział, że "termin zakończenia postępowania planowany jest na koniec 2018 r." Po kolejnym monicie pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. organ wyznaczył "nowy termin załatwienia sprawy na 30 czerwca 2022 r." Sprawa dotychczas jednak nie została zakończona, a skarżący nie otrzymał żadnych informacji o perspektywach jej załatwienia. W ocenie skarżącego, organ całkowicie zaprzestał prowadzenia postępowania w sprawie. Po wydaniu decyzji SKO w [...] w dniu 27 września 2017 r. Prezydent m.st. Warszawy nie podjął już żadnych działań przez jak dotąd ponad 5 lat. Bezczynność obejmuje nawet udostępnienie akt sprawy. Dlatego zasadna jest ocena, że postawa organu nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Skarżący podkreślił, że przeciągające się ponad miarę postępowanie administracyjne znacząco utrudnia korzystanie z domu mieszkalnego, powodując liczne komplikacje życiowe dla niego i jego rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że w treści skargi nieprawidłowo oznaczono działki ewidencyjne, co do których toczy się postępowanie, bowiem wniosek z dnia 21 maja 2012 r. dotyczył działek nr [...] oraz [...]. Organ wyjaśnił, że w dniu 5 kwietnia 2023 r. zawiadomiono skarżącego o zebraniu materiału dowodowego, który daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Następnie przy piśmie z dnia 1 czerwca 2023 r. organ nadesłał odpis decyzji z dnia 31 maja 2023 r. nr 329/SD/2023, którą umorzył postępowanie w sprawie wniosku A. R. z dnia 21 maja 2012 r. o rozpoznanie wniosku S. i J. R. z dnia 24 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul.[...] w zakresie działek nr [...] w zakresie, w jakim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 19 października 2011 r. stwierdziło nieważność decyzji Urzędu Dzielnicowego [...]-[...] z dnia 5 maja 1983 r. W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2023 r. skarżący oświadczył, że podtrzymuje wniosek skargi o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne, którego dotyczyła skarga na bezczynność w niniejszej sprawie, zostało zainicjowane wnioskiem A. R. z dnia 21 maja 2012 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej przy ulicy [...] w [...]: działek nr [...] do [...] oraz nr [...] do [...]. Przedmiot skargi nie budził zatem wątpliwości sądu, pomimo wymienienia w skardze wśród numerów działek objętych wnioskiem również działki oznaczonej nr [...]. Zgodnie z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 21 maja 2012 r., A. R. złożył wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w zakresie działek nr [...], powołując się na okoliczność, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 19 października 2011 r. stwierdziło nieważność decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 maja 1983 r. Wprawdzie organ w dniu 3 czerwca 2014 r. wydał decyzję administracyjną nr 230/GK/DW/2014 kończącą postępowanie administracyjne w tej sprawie, jednak decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 27 września 2017 r. nr KOC/3995/Go/14. Organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi m.st. Warszawy. Jak wynika z akt sprawy, decyzja z dnia 27 września 2017 r. została doręczona organowi w dniu 3 października 2017 r. Od tego dnia organ był zatem ponownie zobowiązany do rozpatrzenia wniosku z dnia 21 maja 2012 r. i zakończenia sprawy administracyjnej w sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem organ zakończył postępowanie, wydając decyzję o umorzeniu postępowania, dopiero w dniu 31 maja 2023 r., tj. już po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Organ informował wprawdzie dwukrotnie strony (w pismach z dnia 8 sierpnia 2018 r. i 5 stycznia 2022 r.), na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., o niezałatwieniu sprawy w terminie i o nowym terminie jej załatwienia (koniec 2018 r. oraz 30 czerwca 2022 r.), jednak nie zakończył sprawy w wyznaczonych w tych pismach terminach. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że na dzień wniesienia skargi (23 marca 2023 r.) organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Ponownie rozpatrując sprawę z wniosku A. R. z dnia 21 maja 2012 r., organ nie zakończył postępowania przez ponad 5 lat, a więc ze znacznym przekroczeniem terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Organ nie zakończył również postępowania w terminach określonych w pismach z dnia 8 sierpnia 2018 r. i z dnia 5 stycznia 2022 r. Organ w tym okresie nie podejmował w istocie żadnych czynności w sprawie (z wyjątkiem zwrócenia się w dniu 20 lipca 2020 r. do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o przesłanie mapy), co świadczy o tym, że nie zmierzał do szybkiego jej zakończenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a stwierdził w pkt 1 wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ostatecznie decyzją z dnia 31 maja 2023 r., a więc już po złożeniu skargi do Sądu w niniejszej sprawie, organ zakończył postępowanie administracyjne w sprawie, co skutkuje tym, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie należało umorzyć postępowanie sądowe w pkt 2 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.