II FZ 171/21

Dnia 26 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 343/21 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie .

Postanowieniem z 15 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 343/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę kasacyjną L. L. (dalej jako "Skarżący") wywiedzioną od wyroku tego Sądu z 23 czerwca 2021 r. oddalającego skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 16 lutego 2021 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W uzasadnieniu postanowienia z 15 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej złożenia, albowiem, jak wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia znajdującego się w aktach sprawy, odpis wyroku Sądu pierwszej instancji został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego drogą elektroniczną w dniu 30 września 2021 r., zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 2 listopada 2021 r. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik Skarżącego nadał drogą elektroniczną skargę kasacyjną w dniu 3 listopada 2021 r. Z tego względu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga kasacyjna, jako wniesiona po upływie terminu, podlegała odrzuceniu. Na postanowienie, o którym mowa powyżej, Strona skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") poprzez błędne uznanie, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu tego zażalenia wskazano, że odpis wyroku Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem został umieszczony w skrzynce odbiorczej pełnomocnika na ePUAP w dniu 4 października 2021 r., którą to datą opieczętowano wpływ pisma do kancelarii. Strona skarżąca zakwestionowała okoliczności faktyczne przyjęte za podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej, wskazując jednocześnie, że winą za te okoliczności nie można obciążyć ani nadawcy, ani odbiorcy korespondencji, gdyż rozbieżność pomiędzy terminem odbioru wskazanym w UPD a tym, na który wskazał pełnomocnik wynika z awarii platformy ePUAP, która miała miejsce w dniach od 28 września 2021 r. do 5 października 2021 r. W dalszej części uzasadnienia zażalenia podano, że we wskazanym wyżej okresie, tj. na przełomie września i października 2021 r., pomimo wysyłania kodów autoryzacyjnych uprawniających adresata do odbioru korespondencji, pisma nie wpływały do skrzynki odbiorczej pełnomocnika zgodnie z datą ich doręczenia. Jak wynika z treści zażalenia, problem dotyczył nie tylko przedmiotowej sprawy, ale również innej korespondencji. Na poparcie zaistniałych okoliczności, do zażalenia załączono szereg dokumentów, takich jak: uwierzytelniona kopia książki korespondencji prowadzonej przez pracownika Kancelarii pełnomocnika, kopia pierwszej strony skargi wraz z dekretacją pełnomocnika, kopia właściwości pliku z odpisem wyroku Sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem, wydruki e-maili i potwierdzenia złożenia reklamacji na działania platformy ePUAP. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 P.p.s.a.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do skuteczności doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego, za pośrednictwem platformy ePUAP, odpisu wyroku Sądu pierwszej instancji, w szczególności daty jego doręczenia. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że datą doręczenia Stronie skarżącej odpisu wyroku Sądu był dzień 30 września 2021 r., podczas gdy Strona skarżąca w zażaleniu podnosi, że datą tą był 4 października 2021 r. i tym samym, że od tej daty należało liczyć bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a. Zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346, ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm.), wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 tej ustawy. Przepisy wymienionych aktów prawnych regulują szczegółowe kwestie związane m.in. z wymogami urzędowego poświadczenia odbioru, a także wytworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Zgodnie z § 14 przywołanego rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r., urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Z kolei w myśl § 15 rzeczonego rozporządzenia, adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy. Przepis § 16 powoływanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. stanowi natomiast, że po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: 1) udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia; 2) udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Skarżącego wraz z zażaleniem przedstawił dokumentację świadczącą o powtarzających się problemach z odbiorem korespondencji w platformie ePUAP w okresie od 28 września 2021 r. do 5 października 2021 r. Pełnomocnik przedłożył także dodatkowe dokumenty (zrzuty ekranu, korespondencję z pomocą techniczną systemu ePUAP wraz z potwierdzeniem złożenia reklamacji), które uprawdopodobniają okoliczności podnoszone w zażaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle powyższych regulacji oraz w związku z treścią zażalenia i załączonymi do zażalenia dokumentami, ocena dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odnośnie tego, że odpis wyroku Sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 września 2021 r., była przedwczesna. W konsekwencji przedwcześnie również Sąd odrzucił skargę kasacyjną, jako wniesioną z uchybieniem terminu. Przede wszystkim mając na uwadze twierdzenia Strony skarżącej zawarte w zażaleniu, wątpliwości budzi to, którego dnia, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnił temu adresatowi (pełnomocnikowi Skarżącego) do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia, o czym mowa w przywołanym powyżej § 16 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. Bez wyjaśnienia tej okoliczności nie można przesądzić, że procedura doręczenia została uskuteczniona, a podpisanie przez Stronę skarżącą UPD wiązało się z udostępnieniem do pobrania dokumentu zawierającego wyrok Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem. Mając na uwadze przedłożone przez pełnomocnika dokumenty i wyjaśnienia, nie można w tej konkretnej sprawie wykluczyć, że urzędowe poświadczenie doręczenia przedmiotowego wezwania zostało na skutek błędu technicznego systemu teleinformatycznego wygenerowane w sposób nieprawidłowy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o przepis art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.