II FZ 65/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 356/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. I. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 356/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. I. M. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, by na skutek egzekucji zaległości, po jej stronie mogła wystąpić szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Pismem z 26 kwietnia 2022 r., Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się jego zmiany lub uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. W judykaturze dominuje stanowisko - akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie - kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Skarżąca musiałaby wykazać, że narażona jest na szkodę znacznych rozmiarów albo że skutki wykonania decyzji (dobrowolnego bądź przymusowego ‒ w drodze egzekucji) będą nieodwracalne. Zważając na powyższe należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przytoczone przez stronę skarżącą twierdzenia są gołosłowne, nie zostały przez stronę w żaden sposób sprecyzowane i wykazane. Skarżąca nie przedstawiła w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało w konsekwencji, że nie była możliwa odpowiednia weryfikacja jej sytuacji majątkowej. Należy się zgodzić zatem z oceną Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że skoro Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami Strony. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że samo powołanie się przez Skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem Sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (wniosek winien być poparty stosownymi dokumentami źródłowymi) z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Z tego względu Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny sytuacji finansowej Skarżącej w kontekście przedstawionych przez nią okoliczności. Analizując treść zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności powoływane przez Skarżącą w treści zażalenia nie stanowią wystarczającej podstawy do jego uwzględnienia. Argumenty zawarte w jego treści oraz wskazane przez Skarżącą załączniki są zbyt ogólnikowe, aby uznać, że nastąpiło spełnienie przesłanek ustanowionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.