II FZ 72/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 3 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2024 r. sygn. akt I SO/Wr 1/24 w przedmiocie wymierzenia grzywny postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 maja 2024 r., I SO/Wr 1/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu wniosku M. W. o wymierzenie grzywny wymierzył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. grzywnę w kwocie 300 zł. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że pismem z 1 czerwca 2022 r. M. W. (dalej: "Strona") zawnioskował do organu o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 r. W dniu 12 czerwca 2023 r. do organu wpłynęła skarga Strony, nadana w dniu 7 czerwca 2023 r., na bezczynność organu w przedmiocie ww. wniosku z 1 czerwca 2022 r. W dniu 30 stycznia 2024 r. Strona wniosła o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi ww. skargi z 7 czerwca 2023 r. (skarga została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wr 5/24). Na podstawie analizy akt sprawy I SAB/Wr 5/24 Sąd pierwszej instancji uznał, że – zgodnie z treścią art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") – organ winien przekazać ww. skargę z 7 czerwca 2023 r. do sądu do dnia 12 lipca 2023 r. Tymczasem skarga została przekazana do sądu w dniu 26 lutego 2024 r. Tym samym ustawowy termin do przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi został przekroczony ponad 8 miesięcy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter instytucji wymierzenia grzywny, celowym i zasadnym jest nałożenie na organ grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Dokonując ustalenia wysokości grzywny Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność organu), a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi i uznał, że wymierzenie grzywny w wysokości 300 złotych pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 P.p.s.a. wymierzył grzywnę. Pełnomocnik Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisu art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a., które polegało na jego zastosowaniu w sprawie i wymierzeniu grzywny w ramach przysługującego Sądowi uznania, podczas gdy Sąd nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, tj. przyczyn niewypełnienia obowiązku przez organ oraz faktu, iż organ przed rozpatrzeniem wniosku o nałożenie grzywny obowiązek wypełnił oraz wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 54 § 1, § 1a i § 2 zd. pierwsze P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać w/w obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 P.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jego jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymierzenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. w okolicznościach niniejszej sprawy grzywny było prawidłowe. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 55 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Grzywnie tej nadano mieszany – dyscyplinująco-restrykcyjny – charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi administracyjnemu, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W niniejszej sprawie określony w art. 54 § 2 P.p.s.a. termin do przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi został przekroczony ponad 8 miesięcy. W konsekwencji uznać należy, że wymierzenie grzywny w tej sprawie ma przede wszystkim charakter restrykcyjny. Stąd też w sytuacji, gdy w/w dokumenty zostały przekazane do Sądu ze znaczącym opóźnieniem, odstąpienie od wymierzenia grzywny niweczyłoby przypisywany tej instytucji charakter. Ustalone w sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a. i oceny tej nie zmienia argumentacja organu podniesiona w zażaleniu, w tym dotycząca incydentalnego charakteru oraz przyczyn nieprzekazania skargi w terminie. Wykazane opóźnienie miało charakter braku należytej staranności w wykonaniu ustawowych obowiązków nałożonych na organ. Ponadto podkreślić należy, że wysokość orzeczonej przez Sąd pierwszej instancji grzywny – biorąc pod uwagę wykazane okoliczności sprawy – jest niewielka i wynosi 300 zł. Tymczasem przepis art. 154 § 6 P.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło 7.155,48 zł – M.P. z 2024 r., poz. 110). Dodatkowo zauważyć należy, iż wymierzenie grzywny pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości. Oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny musi opierać się na przesłankach uzasadniających twierdzenie, iż podmiot, na którym ciążył obowiązek przekazania skargi, obiektywnie nie miał możliwości zrealizować tego obowiązku w ustawowym terminie, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.