II FZ 90/23

Dnia 4 października 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1083/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 26 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1083/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi T. S. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 26 lipca 2022 r. w przedmiocie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyżej opisanego postanowienia wskazano, że postanowieniem z 29 listopada 2022 r. WSA w Krakowie odrzucił skargę skarżącego ze względu na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, tj. niezłożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 2 stycznia 2023 r. W dniu 9 stycznia 2023 r. pełnomocniczka skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi wskazując, że w korespondencji z sądu doręczonej 21 października 2022 r. znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braku formalnego w postaci uiszczenia opłaty od skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik nie otrzymała trzeciego pisma, które zawierałoby wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa. Do wniosku dołączono odpis pełnomocnictwa z 3 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odmawiając przywrócenia terminu, uznał, że samo twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że w kopercie nie znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie uprawdopodabnia ani tego, że nie doręczono pełnomocnikowi tego wezwania, ani że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. W zażaleniu z 5 czerwca 2023 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia WSA w Krakowie z 5 maja 2023 r. i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. obrazę przepisu postępowania, a to art. 65 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym poprzez jego rozszerzającą wykładnię i przyjęcie, iż istnieje domniemanie prawne, polegające na przyjęciu, że w przesyłce sądowej znajdowały się pisma odpowiadające opisowi na dowodzie doręczenia; 2. obrazę przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż nie znajduje on zastosowania w sprawie, do profesjonalnego pełnomocnika stosuje się szczególne wymogi, bez wskazania różnic względem "zwykłej" osoby fizycznej, oraz przyjęcie, iż pełnomocnik winien zapoznać się z zawartością przesyłki przed jej odbiorem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć jednocześnie należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (por. np. postanowienie NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, strona ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa, mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014 r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019 r., I SA/Op 400/19). Zauważyć następnie trzeba, że w myśl art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, o ile przepisy Rozdziału 4 "Doręczenia" Działu III p.p.s.a., nie stanowią inaczej. To odesłanie oznacza, że w sprawach nie unormowanych w przepisach p.p.s.a., zastosowanie w rozważanych kwestiach będą miały przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2020, poz. 819, dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W rozpoznawanej sprawie na poświadczeniu odbioru podpisanym przez pełnomocnika skarżącego brak jest jakiejkolwiek adnotacji o tym, iż przesyłka była niekompletna. Także pełnomocnik skarżącego nie dokonał żadnych czynności w celu wyjaśnienia wątpliwości co do przesyłki, a tym co wynikało ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Nie bez znaczenia jest okoliczność, iż przesyłka została wysłana do podmiotu profesjonalnego, jakim jest adwokat. Na podmiocie tym ciąży obowiązek należytej staranności. Niewątpliwie od podmiotu profesjonalnego należy wymagać podstawowej wiedzy o konieczności każdorazowego weryfikowania zawartości przesyłki i oznaczeniem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W związku z powyższym, nie można uznać stanowiska strony skarżącej, że wezwania do uzupełnienia braków nie doręczono, bo przeczy temu treść dokumentu, jakim jest potwierdzenie odbioru. Domniemania, że dokument ten stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, nie może obalić samo oświadczenie pełnomocnika skarżącego. Brak sprawdzania na bieżąco faktycznej zawartości otrzymanej korespondencji w stosunku do jej zakresu potwierdzanego podpisem upoważnionej osoby ją odbierającej, obciąża kwitującego taki odbiór (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 252/20). Mając na uwadze ramy prawne sprawy, przytoczone powyżej regulacje prawne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, należy przyznać rację sądowi pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające nadanie dalszego biegu skardze. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnikowi skarżącego zostały doręczone przez sąd meriti trzy pisma, w tym jedno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wyszczególniono czego dotyczy korespondencja, tj. "wezw o braki, odp na skarg, wezw o wpis". Jeżeli w przesyłce rzeczywiście brak byłoby jednego z pism, to mając świadomość, że takowe być powinno (a wiedza ta wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru), pełnomocnik powinien skontaktować się z sądem w celu ustalenia treści drugiego wezwania. Odnosząc się w dalszej kolejności do twierdzenia zawartego w zażaleniu, że niespotykanym jest, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych zostały przesłane w osobnych pismach, co nie ma – zdaniem strony skarżącej – sensu ani podstawy prawnej, należy wskazać, że z żadnych przepisów nie wynika konieczność umieszczania wezwań do uzupełnienia braków formalnych czy fiskalnych na jednym piśmie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazują na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wymaganego pełnomocnictwa. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania zażalenia za zasadne i stwierdza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiada prawu. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.