II GSK 2321/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 171/24 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r. nr 0601-IGC.4802.217.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 171/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") oddalił skargę B. Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") z 18 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 15 lipca 2023 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [...] został poddany kontroli dwuosiowy ciągnik siodłowy wraz z trzyosiową naczepą ciężarową. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci wyrobów ziemniaczanych mrożonych i wyrobów mrożonych warzywnych na 33 szt. palet o łącznej masie brutto 21 837,20 kg. Przewóz wykonywany był na rzecz B. Sp. z o.o. w W. W trakcie dynamicznego ważenia nacisków osi stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 120 kg (rzeczywista wartość skontrolowanego parametru wynosiła 11 620 kg), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,04 %, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. W wyniku powtórnego ważenia pojazdu potwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej o 120 kg (rzeczywista wartość wynosiła 11 620 kg). Pomiaru dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta ([...]), znak fabryczny [...] (znak zatwierdzenia typu [...]), numer fabryczny [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy przewóz wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej: "p.r.d.") polegającym na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii V. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "NLUCS", "organ pierwszej instancji") decyzją z 13 listopada 2023 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 6 000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d. Kara pieniężna ustalona została zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit.a w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d. - jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. decyzją z 18 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi Spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Opisanym na wstępie wyrokiem, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA podkreślił, że w przedmiotowej sprawie kontrola pięcioosiowego (2+3) pojazdu członowego wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. W wyniku dwukrotnego pomiaru uzyskano wyniki nacisku osi, każdorazowo w wysokości 11 620 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku 11,5 t o 120 kg. Wyniki ważenia zostały udokumentowane w protokołach kontroli, które kierujący pojazdem podpisał, nie wnosząc uwag odnośnie do dokonanych czynności. Bezspornym jest, że w dniu kontroli kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem podzielnym w postaci wyrobów ziemniaczanych mrożonych i wyrobów mrożonych warzywnych na 33 sztukach palet o łącznej masie brutto 21 837,20 kg, a podmiotem wykonującym przejazd była skarżąca. Główne zarzuty skargi skupiają się na niezasadnym, zdaniem skarżącej, pociągnięciu Spółki do odpowiedzialności w sytuacji, gdy nie była ona odpowiedzialna za załadowanie towaru i nie miała wpływu na powstanie naruszenia, nawet przy zachowaniu należytej staranności. W jej ocenie, to załadowca jest odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego z zładowanym przez niego towarem na drogi publiczne i to on powinien ponosi odpowiedzialność na stwierdzone przekroczenie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Przede wszystkim, brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonego w sprawie procesu ważenia. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli, a także wydruków ważenia dynamicznego pojazdu, podpisanych bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny [...], znak zatwierdzenia typu [...], numer fabryczny [...], produkcji [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] Wydział Zamiejscowy w [...], znak wniosku [...]. Zgodnie z treścią wskazanego świadectwa, było ono ważne do 22 sierpnia 2023 r. WSA podkreślił, że całkowicie nieuprawnione są twierdzenia skarżącej, iż użyta w sprawie waga [...] służy do ważenie pojazdów o liczbie osi nieprzekraczającej trzech, oraz że służy do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Zdaniem Sądu, powoływane przez Spółkę okoliczności nie odnoszą się w ogóle do stanu faktycznego sprawy i rodzaju wagi użytej w sprawie do pomiaru nacisków osi. Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że użyta do pomiaru waga jest wagą stacjonarną zamontowaną na terenie przejścia granicznego, która pozwala na dokonanie pomiaru nacisku osi pojazdów złożonych z nie więcej niż 10 osi. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 października 2006 r. nr ZT 300/2006 o zatwierdzeniu typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu o znaku fabrycznym [...] produkowanych przez [...] (k. 25 akt adm.). Z decyzji tej wynika, że jest to waga o konstrukcji stalowej o wymiarach 0,9 m x 3 m, z zespołem pomostowym umieszczonym na dole fundamentowym, podpartym na 4 przetwornikach tensometrycznych. Przedmiotowa waga, wraz z zespołem pomostowym jest trwale umieszczona w dole fundamentowym, nie jest zatem wagą przenośną podkładaną pod koła pojazdu, a ważenie nie jest prowadzone poprzez łączenie ze sobą kilku wag. Z decyzji tej wynika również, że objęte decyzją wagi spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345, dalej: "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu"). Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r. dotyczące wagi o numerze fabrycznym [...], produkcji [...], a także kopia programu obsługi wagi elektronicznej [...] do dynamicznego ważenia osi pojazdu dla Windows XP/7/8/10 instrukcja dla użytkownika. Instrukcja ta nie zawiera treści opisanych przez stronę. W szczególności nie wynika z niej, by producent nie przewidywał możliwości ważenia pojazdów o czterech lub większej liczbie osi przy pomocy jednej wagi. Przeciwnie, treść instrukcji wskazuje na możliwość ważenia pojazdów o pięciu osiach, co miało miejsce w okolicznościach sprawy. Świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej jest potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. W okolicznościach niniejszej sprawy dwukrotne ważenie dało tożsamy wynik (przekroczenie pojedynczej osi napędowej o 120 kg). WSA podzielił stanowisko organów, że w sytuacji, gdy dopuszczone do użytkowania urządzenie wagowe posiadało wydane przez właściwe organy świadectwo legalizacji ponownej, a system wagi podczas procesu ważenia nie sygnalizował żadnego błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Sąd pierwszej instancji podzielił dotychczas prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że brak normatywnych przesłanek przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenia pomiarowe. Ważne świadectwo legalizacji wagi świadczy o tym, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe, spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. W konsekwencji Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącej, ważenie użytą do kontroli wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu typu [...] (nr fabryczny [...]) prowadziło do faktycznego ustalenia wielkości obciążenia osi kontrolowanego w niniejszej sprawie dwuosiowego ciągnika siodłowego z trzyosiową naczepą. W ocenie Sądu, uprawnione jest stanowisko organu, że w dniu kontroli skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, przekraczając dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego, co uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. Za prawidłowe WSA uznał też stanowisko organu, że kara powinna być nałożona na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Zwrócił uwagę, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego - stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a. W kontekście zarzutów skargi odnoszących się do odpowiedzialności załadowcy za powstałe naruszenie Sąd wyjaśnił, że w świetle art. 140aa ust. 3 p.r.d. kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na inne podmioty. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności innych podmiotów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 993/19, cytowane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, że ustalenie odpowiedzialności załadowcy wyłączałoby jej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. WSA uznał za pozbawione podstaw zarzuty naruszenia art. 92c u.t.d., bowiem na skarżącą nałożono karę pieniężną za naruszenie polegające na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V na podstawie p.r.d., a nie na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Podkreślił, że skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., tj. że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Powoływana przez skarżącą okoliczność, że masa ładunku wynikająca z dokumentów przewozowych zsumowana z masą pojazdu nie przekraczała dopuszczalnej normy, nie zwalnia skarżącej od odpowiedzialności i nie stanowi okoliczności egzoneracyjnej, w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Sąd wskazał również, że wbrew stanowisku skarżącej, w sprawie nie znajduje zastosowania przepis działu IVa ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), w tym art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Za bezzasadne uznał WSA także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i w uzasadnieniu decyzji obu instancji wskazały - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - dowody, na których się oparły i dokonały prawidłowej oceny tych dowodów, przyjmując je za podstawę ustaleń faktycznych. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła skarżąca Spółka, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie z daleko idącej ostrożności procesowej - wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W obu wskazanych wypadkach skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowania do dnia zapłaty oraz rozpoznania sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) p.p.s.a.), tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c.) p.p.s.a. w zw. z art. 189b k.p.a. poprzez niezważenie przez Sąd, że organ nałożył na skarżącego karę, pomimo, iż ten nie dopuścił się niedopełnienia obowiązku albo naruszenia zakazu jaki ciążył na skarżącym, albowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w przypadku przewożenia towaru, w polskim systemie prawa, obowiązuje odpowiedzialność kaskadowa, która w głównej mierze spoczywa nie na przewoźniku, ale na załadowcy (nadawcy) danego towaru, a co ma istotne znaczenie, albowiem gdyby przewoźnik dysponował wiedzą o tym, iż załadowca załadował towar o masie większej niż dopuszczalna, to przewoźnik z całą pewnością zrezygnowałby z takiego transportu, a na pewno poleciłby załadowcy wykorzystanie do transportu większej ilości środków transportu; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 k.p.a. poprzez niezważenie przez Sąd, iż waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszenia prawa, albowiem skarżący dostosował się do zaleceń organu i poczynił odpowiednie kroki zmierzające do prowadzenia działalności w zakresie zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c.) p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasadę działania w sposób budzący zaufanie uczestnika do władzy publicznej, w szczególności, iż działania organu nie cechowały się proporcjonalnością, bezstronnością oraz równym traktowaniem skarżącego, w sytuacji, kiedy ani organ administracji publicznej ani Sąd pierwszej instancji nie zważyli na argumenty podnoszone przez skarżącego a ewidentnie wskazujące na to, że odpowiedzialność za naruszenie powinna ciążyć na nadawcy (załadowcy) towaru, albowiem przewoźnik nie miał wpływu na czynności załadowcze, a ponadto, że nie zważono w przedmiotowej sprawie na to, iż wykorzystana do ważenia pojazdu waga nie mogła być zastosowana, albowiem zabrania jej tego przeznaczenie, o którym nadmienia producent wagi; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit c.) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasady zaufania obywateli do organów, oraz przez zaaprobowanie błędnych i niepełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy przez organy obu instancji oraz zaniechania przeprowadzenia przez nie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonania jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że nie można było odstąpić od ukarania skarżącego, w sytuacji, kiedy odpowiedzialność za czynności załadowcze spoczywa ewidentnie na nadawcy (załadowcy) towaru, a zastosowana do ważenia pojazdu (zespołu pojazdów) waga nie powinna być stosowana do pojazdu skarżącej, albowiem zupełnie inne jej przeznaczenie zostało określone w instrukcji producenta; e) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego, kiedy w sprawie pojawiły się okoliczności wymagające wiedzy specjalnej, a którą to wiedzą nie dysponuje organ, a które to okoliczności mogły mieć bezpośredni wpływ na wynik przeprowadzonego postępowania przeciwko skarżącemu. 2. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) tj.: a) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej, pomimo istnienia oczywistych przesłanek do umorzenia postępowania - w niniejszej sprawie okoliczności i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na ewentualne powstanie naruszeń, a ewentualne naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć a także, że okoliczności sprawy ewidentnie wskazują, że do pomiaru wagi pojazdu zastosowano niewłaściwą wagę, co z kolei jest sprzeczne w powszechnie obowiązującymi przepisami prawa; b) art. 92c u.t.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, nie zwracając uwagi na materiał dowodowy świadczący o tym, że okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione, a co wpływa na wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika; c) art. 140aa p.r.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, nie zwracając uwagi na materiał dowodowy świadczący o tym, że okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione, a co wpływa na wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika; d) art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez nieuwzględnienie po stronie skarżącej podstaw do okoliczności i dowodów wskazujących na dochowanie przez skarżącego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, co powinno w efekcie skutkować niewszczynaniem względem skarżącego postępowania w sprawie nałożenia kary bądź umorzeniem postępowania już wszczętego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca Spółka przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów. Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a których istnienia w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół dwóch zagadnień. Pierwsze z nich dotyczy prawidłowości dokonanych dwukrotnie pomiarów nacisków osi. Skarżąca kasacyjnie neguje wyniki pomiarów wskazując, że dokonane one zostały niewłaściwą wagą, gdyż zgodnie z instrukcją producenta jej przeznaczenie jest inne. W tej kwestii organy i Sąd pierwszej instancji wskazują natomiast, że - wbrew twierdzeniu skarżącej - waga została użyta zgodnie z jej przeznaczeniem, co wynika z instrukcji dla użytkownika wagi [...] i innych zgromadzonych w aktach dokumentów, a argumenty podnoszone przez skarżącą nie dotyczą tego rodzaju wagi, która została użyta w tej sprawie. Drugie sporne zagadnienie dotyczy zarzucanego skargą kasacyjną nierozważenia przez Sąd zastosowania art. 189b i art. 189 f § 1 k.p.a., przez co nałożono karę na skarżącą, pomimo że to nie ona dopuściła się naruszenia prawa, gdyż nie wiedziała, że załadowca załadował wadliwie towar i to on powinien w tej sprawie odpowiadać, gdyż odpowiedzialność kaskadowa w głównej mierze spoczywa nie na przewoźniku lecz na załadowcy. W tej kwestii zarówno organy jak i WSA nie stwierdziły podstaw do stosowania tych przepisów Działu IVa k.p.a., z uwagi na zawartą w p.r.d. regulację o karach administracyjnych. Mając na względzie powyżej wskazany związek treściowy pomiędzy podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami materialnymi i procesowymi, poddane one zostały kontroli kasacyjnej łącznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadnione są zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenia procesowe, które doprowadziły do niewłaściwego przypisania skarżącej kasacyjnie odpowiedzialności za delikt administracyjny i wymierzenia kary pieniężnej. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia sankcji administracyjnej (w tej sprawie - wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej), organ administracyjny zobowiązany jest do ustalenia bez najmniejszej wątpliwości, że do naruszenia prawa w istocie doszło. Ciężar wykazania powstania naruszenia norm prawa administracyjnego obciąża zatem organ, co oczywiście nie zwalnia strony z obowiązku współpracy z organem w ramach zasady koniecznego współdziałania przy wyjaśnieniu istoty sprawy. Z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych") wynika, że dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, nie może przekraczać 11,5 tony. Z kolei § 5 ust. 4 wskazuje, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi. To zatem prawidłowe ustalenie, zgodnie z zasadami postępowania regulowanymi w art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., rzeczywistych nacisków osi na drogę, powinno stanowić podstawę stwierdzenia ewentualnego przekroczenia norm określających ich maksymalny, dopuszczalny prawnie poziom. Organ ma zatem dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych na podstawie stosowanych przez organ środków dowodowych. W tym konkretnie przypadku chodzi więc o wagi, które pozwalają ustalić jaki jest rzeczywisty nacisk osi pojazdu na drogę. Skoro to przy pomocy wagi organ ma wykazać zaistnienie określonego stanu faktycznego (wielkości nacisku osi na drogę), to ma obowiązek zapewnić zastosowanie takiej wagi i takie jej działanie oraz taki poziom pewności pomiaru, by nie istniały żadne wątpliwości co do tego, że uzyskane rezultaty ważenia są prawidłowe i mogą służyć jako wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia wystąpienia przekroczenia, z którym wiąże się sankcja administracyjna. Ustalenie rzeczywistej wagi określonego ładunku bądź nacisku ładunku na pewną powierzchnię, wymaga zatem użycia odpowiedniej wagi. Ze względu na różne parametry wagi, warunki jej użycia, sposób zamontowania, albo warunki pogodowe, prowadzić mogą do otrzymania wyników pomiaru odbiegających od rzeczywistych wartości. W związku z tym urządzenia tego rodzaju przechodzą prawną kontrolę metrologiczną na podstawie ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2063 ze zm.), która stosownie do art. 4 pkt 9 jest działaniem zmierzającym do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone we właściwych przepisach. Tylko urządzenia, które przeszły określone sprawdzenie przez służby metrologiczne, mogą być użyte w ramach postępowania administracyjnego. Dowodem legalizacji, tj. dowodem zastosowania stosownej weryfikacji urzędowej, jest zaś świadectwo legalizacji lub cecha legalizacyjna, umieszczane na przyrządzie pomiarowym (wadze), poświadczające dokonanie legalizacji. W rozpoznawanej sprawie użyto wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny [...], znak zatwierdzenia typu [...], numer seryjny [...], produkcji [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] Wydział Zamiejscowy w [...], znak wniosku [...]. Zgodnie z treścią wskazanego świadectwa było ono ważne do 22 sierpnia 2023 r., czego skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje. Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej kasacyjnie Spółki kwestionujące prawidłowość przeprowadzonego w sprawie procesu ważenia. Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, ważenie dynamiczne oznacza wyznaczenie obciążenia, jakie wywiera oś pojazdu na pomost wagi podczas jego ruchu z ustaloną prędkością. Paragraf 3 pkt 5 rozporządzenia przewiduje, że obciążeniem osi pojazdu jest wyrażoną w jednostkach miary masy wartością obciążenia osi pojazdu podczas ważenia dynamicznego. Pomiar wagą dynamiczną polega na najeżdżaniu kolejnymi osiami pojazdu na ten sam pomost wagi, czyli jedno lub dwusegmentowy zespół wagi, przejmujący obciążenie od kół umieszczonych na jednej osi ruchomego pojazdu (§ 3 pkt 15 rozporządzenia). Nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej, że użyta w tej sprawie waga [...] nie mogła służyć do przeprowadzenia pomiaru nacisku na oś napędową. Informacje, na które powołuje się skarżąca, dotyczące pomiaru obciążenia kół oraz pomiaru obciążenia osi dopiero po połączeniu dwóch wag oraz niedopuszczalności ważenia w jednej procedurze przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag pojazdów mających cztery lub więcej osi, nie dotyczą użytej w tej sprawie wagi [...]. Waga ta nie jest bowiem wagą przenośną podkładaną pod koła pojazdu i proces ważenia nie odbywa się poprzez łączenie ze sobą kilku wag, jak to wskazuje skarżąca kasacyjnie. Potwierdza to nie tylko instrukcja użytkownika (znajdująca się w aktach kopia programu obsługi wagi elektronicznej [...] do dynamicznego ważenia osi pojazdu dla Windows XP/7/8/10 - instrukcja dla użytkownika) oraz wskazane powyżej świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r. dotyczące wagi o numerze fabrycznym 201522, produkcji [...], ale także decyzja Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 października 2006 r. nr ZT 300/2006 o zatwierdzeniu typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu o znaku fabrycznym [...] produkowanych przez [...]. Wynika z nich, że producent wskazał wprost na możliwość ważenia pojazdów o pięciu osiach w taki sposób, jak to zrobiono w niniejszej sprawie. Argumenty skarżącej dotyczące zastosowania niewłaściwej wagi nie są więc zasadne. W tych okolicznościach nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty wadliwego przeprowadzenia postępowania administracyjnego tj. naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 84, oraz art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie przeprowadzone w tej sprawie było prawidłowe, zgodne z wymogami zasady prawdy obiektywnej i nie naruszało zasady zaufania. Na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 189b i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Obydwa te przepisy umieszczone zostały w Kodeksie postpowania administracyjnego w dziale IVa "Administracyjne kary pieniężne". Ich wykładnia nie może zatem pomijać argumentów wynikających z wykładni systemowej, w tym zwłaszcza wymaga uwzględnienia, że zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a zgodnie z § 1: "W sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu". W myśl § 2: "W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się". Z powołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 oznacza, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, a mianowicie, aby zakres normowania przepisów odrębnych pokrywał się z zakresem normowania określonym w przepisach wymienionego działu. Dany przepis działu IVa nie ma zatem zastosowania, jeżeli dane zagadnienie wymienione § 2 jest uregulowane, niezależnie od tego czy zakres normowania tego zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa, niezależnie zatem od tego czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny czy odmienny (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021). Przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine są w niniejszej sprawie przepisy p.r.d. Z art. 140aa ust. 4 p.r.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Z tego przepisu wynika zatem, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Dlatego za uzasadniony należy uznać wniosek, że jest on przepisem odrębnym w stosunku do działu IVa k.p.a. regulującym zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189b i art. 189f k.p.a. Stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. wywołuje w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189b i art. 189f § 1 k.p.a., gdyż za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana. W tej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie z art. 189b i art. 189f § 1 k.p.a. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący naruszenia art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Trafnie wskazał WSA, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie miał w tej sprawie zastosowania, gdyż kara w tej sprawie została nałożona za naruszenie wymogów wynikających z p.r.d., a nie z ustawy o transporcie drogowym. Drugi zaś z tych przepisów tj. art. 189b k.p.a. nie znajduje w sprawie zastosowania z powodów, o których była mowa powyżej. Oczekiwanego skutku nie może odnieść także zarzut dotyczący naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Skarżąca kasacyjnie odwołując się jedynie ogólnie do zasad odpowiedzialności kaskadowej i wskazując, że w tej sprawie powinien być ukarany załadowca a nie przewoźnik, nie wykazała okoliczności egzoneracyjnych, które uzasadniałyby umorzenie wobec niej postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., tj. że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Powoływana przez skarżącą okoliczność, że masa ładunku wynikająca z dokumentów przewozowych zsumowana z masą pojazdu nie przekraczała dopuszczalnej normy, nie zwalniała skarżącej, będącej profesjonalistą, z odpowiedzialności i nie stanowiła okoliczności przewidzianej w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że w ustalonych okolicznościach sprawy "ziściły się wszystkie przesłanki" do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. (nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1 wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia). Skarżąca nie wskazała jakie okoliczności miały świadczyć o braku jej wpływu na powstanie naruszenia. W istocie waga ładunku nie wymagała zezwolenia (nie stwierdzono przekroczenia DMC pojazdu), jednak zapewnienie normatywności pojazdu w zakresie nacisków osi pojedynczej napędowej wymagało równomiernego rozłożenia ładunku. W orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. spoczywa na przewoźniku. Podmiot ten powinien wskazać okoliczności i dowody potwierdzające, że dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Powinien wykazać też, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz, że nic więcej zrobić nie mógł, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostać w uzasadnionym przekonaniu, iż nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z: 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1800/16; 5 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2863/17; 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 4215/17). Wobec braku definicji należytej staranności w ustawie Prawie o ruchu drogowym, zasadne jest przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że należy posłużyć się regulacją zawartą w art. 355 § 2 k.c., wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Podmiot wykonujący przewóz jest więc zobligowany do staranności wymaganej od przewoźnika, czyli staranności profesjonalisty. W ocenie NSA, zachowanie należytej staranności przez przewoźnika wiąże się m.in. z właściwą oceną posiadanych informacji o przewożonym ładunku. Przewoźnik powinien ocenić jakie bezwzględnie pewne informacje wynikają z powiązania wagi ładunku z masą całkowitą pojazdu wynikającą z jego dokumentów rejestracyjnych. W szczególności powinien wiedzieć, czy nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu zapewnia zachowanie nacisku osi, dopuszczalnego według obowiązujących przepisów dotyczących warunków technicznych pojazdu. Dla analizy przesłanki należytej staranności przewoźnika istotne znaczenie ma również treść art. 61 ust. 1 p.r.d., z którego wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, a zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji i organ przyjęły, że okoliczności sprawy nie wykazały, aby można było przyjąć, że zaistniały przesłanki pozwalające uwolnić się przewoźnikowi od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Podmiot wykonujący przejazd i posiadający dane dotyczące ładunku powinien był podjąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych nacisków osi. Obowiązek rozłożenia ładunku w sposób niepowodujący przeciążenia osi obciążał skarżącą, nie może zatem twierdzić, że nic w tym kierunku nie robiąc dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Co do naruszenia art. 84 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania w sprawie jako dowodu opinii biegłego, zauważyć należy, iż stosownie do treści tego przepisu - gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje na możliwość, a nie obowiązek zastosowania opinii biegłego przez organ administracji publicznej. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze organ administracji publicznej ocenia żądanie strony powołania biegłego na podstawie art. 78 k.p.a. W wyroku z 1 lutego 1982 r. (sygn. akt I SA 2497/81) NSA przyjął: "Organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołaniu biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób nie budzący wątpliwości może być ustalona przez organ na podstawie dokumentów sprawy." W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, strona nie występowała z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w toku postępowania administracyjnego. Poza tym, należy zgodzić się z organem, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie były wymagane wiadomości specjalne, takiej potrzeby skarżąca nie wykazała również w skardze kasacyjnej. Stan faktyczny sprawy został ustalony m.in. w oparciu o protokoły z kontroli oraz wyniki ważenia dynamicznego pojazdu. Z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonano na wadze spełniającej wymogi normatywne, w sposób zgodny z instrukcją obsługi tego urządzenia. Należy uznać je za prawidłowe i prowadzenie dalszych dowodów było zbędne. Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 118 ze zm.).