II GSK 2639/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 177/24 w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 9012.6.170.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 177/24, oddalił skargę A.K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 9012.6.170.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie skargi. Skarga kasacyjna zawierała oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 5 ust 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust 2,4 i 5 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1866) poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy strona stawiła się z małoletnim na lekarskie badanie kwalifikacyjne, które obarczone jest istotnymi brakami; 2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: A) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." poprzez oddalenie zarzutów i oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ l i II instancji; B) art. 33 § 2 pkt 1c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172, dalej: "rozporządzenie MZ"), który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją; C) art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z nieprawidłowo wystawionego zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, co, potwierdza orzeczenie Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta; D) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: "k.p.a.") poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że skarżący oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a organ nie zajął stanowiska co do tego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc generalnie zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw. Problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach z: 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/21 i II GSK 1078/24; 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 957/24, II GSK 838/24, II GSK 840/21, II GSK 841/24; II GSK 927/24, II GSK 928/24; 17 września 2024 r., sygn. akt II GSK 720/24, II GSK 721/24, II GSK 722/24, II GSK 725/24; 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1459/24; 10 grudnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1305/24, II GSK 1306/24 (opublikowane wyroki, podobnie jak niżej powoływane orzeczenia, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach przywołanych wyroków uznając, że są one aktualne również w kontrolowanej sprawie. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - najogólniej rzecz ujmując - wynika, że zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy bez naruszenia prawa stwierdził, iż podnoszone przez stronę zarzuty odnośnie do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie są zasadne. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa - oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. - zarzut sformułowany w punkcie 2 lit. D) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Zauważyć trzeba, że przepis ten, mający charakter normatywny, wyraża zasadę dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do uznania, że powyższa zasada została naruszona konieczne jest wykazanie, że rozstrzygnięcie organu II instancji nie było działaniem merytorycznym. Nie chodzi bowiem o to, aby organ odwoławczy dokonał wyłącznie kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do orzeczenia organu I instancji, lecz o to, aby rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w wyniku przeprowadzenia postępowania merytorycznego w taki sposób, aby po raz kolejny (drugi) oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a więc jest działaniem merytorycznym. Zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby zatem zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji, gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji/postanowieniu, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji/postanowienia pierwszej instancji. Tymczasem zaskarżone postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie spełnia wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie go za rozstrzygnięcie w pełni merytoryczne, wydane po dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania. Organ odwoławczy w sposób wystarczająco wyraźny i precyzyjny odniósł się do wszystkich zasadniczych twierdzeń strony. Ocena zaskarżonego postanowienia nie pozostawia więc wątpliwości, że rozstrzygnięto sprawę w jej całokształcie. Podnieść zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie, poza samym sformułowaniem zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego, autorka skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na uchybienia, które pozwalałyby na uwzględnienie tego zarzutu. W świetle tak postawionego zarzutu, którego nadto w zasadzie nie uzasadniono, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw, aby uznać, iż w postępowaniu przed organem odwoławczym doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów i oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ li II instancji NSA stwierdził, że nie został on również uzasadniony, co uniemożliwiło jego kontrolę instancyjną. Zauważyć należy, że w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym, obowiązkiem skarżącej kasacyjnie jest dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna zatem zawierać argumentację, w której wykazany będzie wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia. Poza tym autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Wykazanie wpływu na wynik sprawy powinno sprowadzać się do wykazania związku przyczynowego między naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, tj. do wskazania stosowną argumentacją, że gdyby nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia, to mogłoby zapaść w sprawie inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia (np. wyroki NSA z: 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12, 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1933/12; cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń procesowych na wynik sprawy. Przywołanie w petitum skargi kasacyjnej - jako naruszonych - przepisów postępowania nie może być uznane za skuteczne, jeżeli strona skarżąca nie wyjaśniła, na czym miałby polegać wpływ naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Jeżeli tak, to w świetle zasady dyspozycyjności, obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18) oraz konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014, sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13) omawiane zarzuty nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego. Z przedstawionego punktu widzenia - a tym samym wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej - nie ma podstaw, aby zasadnie podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przez WSA przepisów art. 15 k.p.a. oraz art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest również zasadny sformułowany w punkcie 2 lit. C) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. oraz zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy o zapobieganiu (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), iż przeprowadzone badanie kwalifikacyjne było obarczone istotnymi brakami. Zarzuty te nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który wskazał, że ze szczegółowych rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 5 i art. 17 ustawy o zapobieganiu wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji. Stwierdzić należy, że jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Podzielając w tym względzie wyjaśnienia organów, słusznie zaakceptowane przez WSA, należy podkreślić, że przeprowadzenie lekarskich badań kwalifikacyjnych przed wykonaniem obowiązkowego szczepienia ma za zadanie ustalenie, czy zainteresowany może zostać poddany szczepieniu, a dokładniej wykluczyć przeciwwskazania do wykonania tego szczepienia (art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu). Szczepienie może być wykonane w ciągu 24 godzin od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (art. 17 ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy o zapobieganiu). Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu). Do tego, zgodnie z art. 17 ust. 9 tego aktu obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Poddanie się osoby obowiązanej lub osoby będącej pod opieką szczepieniu ochronnemu jest działaniem w interesie ogółu. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zapobieganiu, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 10 ust. 1 i ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 2 w zw. z ustawy o zapobieganiu; wyrok NSA z 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23). Z akt sprawy wynika, iż w dniu 14 stycznia 2020 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. wpłynęła informacja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, zawarta w przesłanym przez lekarza formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, że syn skarżącej J.K., urodzony [...] r., nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 25 lutego 2020 r., doręczonym w dniu 28 lutego 2020 r., poinformował skarżącą A.K. o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Jednocześnie wezwał skarżącą do stawienia się w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma do swojego lekarza celem realizacji obowiązkowych szczepień u swojego dziecka. Kolejne informacje w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych skarżąca otrzymała od Powiatowego Inspektora Sanitarnego w pismach z dnia 24 marca 2020 r., 8 lipca 2020 r. Do momentu wystawienia tytułu wykonawczego, co miało miejsce 15 września 2023 r., żadne zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepień dziecka nie zostały przez skarżącą złożone, a wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego uzyskał informację od podmiotu leczniczego, do którego zapisany był J.K., że do dnia 5 września 2023 r. skarżąca nie zgłosiła się z synem na badanie kwalifikacyjne i zaległe szczepienia ochronne, nie dostarczyła też żadnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień ochronnych. Z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidualnego kalendarza szczepień oraz by taka potrzeba wynikała. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, iż w tych okolicznościach na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie zaistniały żadne podstawy do przyjęcia braku wymagalności nałożonego na stronę obowiązku. Przez wymagalność, jak już wskazano, należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie zaś, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 257/22 i powołane tam orzecznictwo NSA oraz stanowisko doktryny, CBOSA). Także na moment rozpatrzenia zarzutów przez organy brak było podstaw do podzielania stanowiska skarżącej w tym zakresie (poza zarzutem co do szczepienia przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, co do którego obowiązek skarżącej wygasł, z uwagi na zmianą stanu prawnego i ukończenie przez małoletniego na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 5 roku życia). Po wystawieniu tytułu wykonawczego skarżąca w dniu 27 września 2023 r. udała się do poradni pediatrycznej. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego w tym dniu wynika zaś, że dziecko zostało zakwalifikowane do szczepień. Przed rozpatrzeniem zarzutów wierzyciel ponownie zwrócił się do placówki medycznej, w której zapisane jest dziecko o udzielenie stosownej informacji co do przeprowadzonej w dniu 27 września 2023 r. wizyty lekarskiej. Placówka lecznicza, do której zapisane jest dziecko, pismem z dnia 9 listopada 2023 r. (k.80 akt adm.) poinformowała organ I instancji, że w dniu 27 września 2023 r. lekarz specjalista pediatra po badaniu fizykalnym zakwalifikowała małoletniego do szczepienia ochronnego, potwierdzając to stosownym zaświadczeniem, które znajduje się w dokumentacji medycznej. W piśmie tym wskazano, że matka dziecka nie wyraziła zgody na szczepienie. Wskazano również, że do dnia 9 listopada 2023 r. matka nie zgłosiła się na wykonanie zaległych szczepień, oraz że nie ulega wątpliwości, iż małoletni J.K. nie ma wykonanych zaległych szczepień ochronnych, a zwłoka wynika wyłącznie z winy rodziców. Z załączonego do skargi do WSA orzeczenia Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 28 listopada 2023 r. wynika, iż uwzględniono sprzeciw skarżącej wobec orzeczenia lekarskiego z dnia 27 września 2023 r. Jednakże, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zauważone przez Komisję braki, to błędy proceduralne w postępowaniu lekarskim. Ponadto, na okoliczność tę skarżąca powołała się dopiero przed sądem pierwszej instancji. Jest to okoliczność nowa, która nie była znana organom w czasie orzekania w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji nie miał więc podstaw, aby w tej sprawie zarzucić organom inspekcji naruszenia przepisów postępowania. Trzeba dodać, że jeżeli w sprawie, która została zakończona decyzją ostateczną wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, wówczas może to stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W myśl zaś art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5, oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz od postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. W tej sytuacji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia prawa materialnego, zgłoszony w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut błędnego zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4, 5 ustawy o zapobieganiu, a także zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Powyższe nie jest bez znaczenia dla wniosku o braku zasadności także zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 1c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 został uznany za niezgodny z Konstytucją. Należy zauważyć, że skarżąca kasacyjnie zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, oparty na przepisie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a. (zgłoszony błędnie w pkt 2 lit. B) petitum skargi kasacyjnej jako zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a.), wywodziła m.in. również z konstytucyjnych deficytów regulacji zawartej w § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, stwierdzonych wyrokiem TK z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym orzeczono: "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Zdaniem NSA, nie można tracić z pola widzenia tej istotnej okoliczności, że jakkolwiek w orzeczeniu w sprawie SK 81/19 podkreślono, iż komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy, a co za tym idzie, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana wymienionym komunikatem, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak w orzeczeniu tym podkreślono również, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może - ze swej istoty - ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu wskazano na potrzebę dostosowania stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało określenie innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów prawa, których niezgodność z Konstytucją stwierdzono, co motywowane było potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Powyższe nie jest bez znaczenia, gdy podkreślić, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z tzw. klauzulą odroczenia - co zakłada obowiązywanie przez określony czas przepisów prawa niezgodnych z ustawą zasadniczą - stawia wyzwanie i zarazem tworzy możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. W tej mierze, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Pozwala to na przyjęcie, że odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów prawa tworzy po stronie organów administracji publicznej podstawy do ich tymczasowego stosowania - determinowanego okresem odroczenia utraty mocy obowiązującej - co odnosi się również do sądów administracyjnych, które w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym rekonstruują model normatywny sprawy administracyjnej istniejący w dacie podejmowania rozstrzygnięć przez organy administracji. Podkreślenia wymaga również, że postanowienie zaskarżone do Sądu I instancji oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc w procesie wykonawczym odnoszącym się do realizacji obowiązku szczepienia wynikającego wprost z przepisów prawa i wymagalnego nie tylko w okresie przed wydaniem wyroku w sprawie SK 81/19, ale także w okresie przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego, co podkreślał Trybunał. Ewentualne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. Podkreślenia wymaga, że takie stanowisko Trybunału jest wyrazem ochrony nadrzędnych chronionych konstytucyjnie wartości, jak: ochrona zdrowia publicznego oraz zwalczanie chorób zakaźnych, o których stanowi art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji. Należy podnieść, że omawiany wyrok TK został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077). Według § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. obowiązane są do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są: dzieci i młodzież przeciw: gruźlicy, błonicy, krztuścowi, tężcowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce, zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2). Należy zwrócić uwagę, że podane w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych liczby dawek i terminy poszczególnych szczepień odpowiadają tym, które wcześniej były podawane w komunikatach Głównego Inspektora Sanitarnego obowiązujących dla syna skarżącej przeciw tym samym chorobom zakaźnym. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że syn skarżącej podlegał obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim. Podsumowując dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, iż w tytule wykonawczym zasadnie powołano przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., dla których Trybunał Konstytucyjny celowo odroczył termin utraty mocy obowiązującej, zawierając w swoim wyroku tzw. klauzulę odroczenia. Następnie zaś organy obu instancji, wydając zaskarżone postanowienia, prawidłowo powołały się na przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., które w swej istocie nadal - podobnie jak przepisy uchylonego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. - przewidują wymagalność szczepień. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku Trybunały Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r. - uznać należało, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego w rozpoznawanej sprawie był wymagalny, a organy nie naruszyły przepisów prawa. W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku, na mocy art. 184 p.p.s.a.