II GZ 215/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4376/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. I. na decyzję Krajowej Izby Doradców Podatkowych z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doradców podatkowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4376/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił K. I. (dalej jako: "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Krajowej Izby Doradców Podatkowych z dnia 10 września 2024 r w przedmiocie skreślenia z listy doradców podatkowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że niedopilnowanie przez skarżącego ustawowego terminu do wniesienia skargi było przejawem niestaranności działania we własnej sprawie. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazał badanie lekarskie przeprowadzone w dniu 11 listopada 2024 r. jako przeszkodę w terminowym złożeniu skargi oraz zaznaczył, że zostało wystawione zaświadczenie o niezdolności do wykonywania czynności zawodowych. Mimo to nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie takich okoliczności (np. wspomnianego wyżej zwolnienia lekarskiego). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że w dniu 11 listopada 2024 r. był na badaniach lekarskich na SOR, gdyż źle się poczuł. Jego zdaniem, wskazane okoliczności w całości dokumentują, że nie ze swojej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz dokonać czynności, której termin został uchybiony. Istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw, w sytuacji gdy upływ określonego terminu procesowego wywołuje dlań negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma zatem ustalenie, że uchybienie nastąpiło (rozpoczął i zakończył bieg termin procesowy) i że zdarzenie to nie nastąpiło z winy strony. Stosowanie omawianej instytucji winno odbywać się wyjątkowo i być traktowane w sposób ścisły, ograniczony tylko do szczególnych okoliczności, w sposób niewypaczający zasady wyważonego formalizmu i dyscypliny procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany przez pryzmat wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyrok NSA z 5.03.2025 r., III FZ 117/25, LEX nr 3835320). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Słusznie WSA zwrócił uwagę, że skarżący odebrał decyzję 17 października 2024 r. Zatem skarżący mógł wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w okresie pomiędzy 17 października 2024 r. a 18 listopada 2024 r. (16 listopada była to sobota, a więc skarżący mógł nadać skargę najpóźniej 18 listopada 2024r.). Skarga została złożona 21 listopada 2024r. (data stempla pocztowego na kopercie). Stąd została złożona po terminie określonym w art. 53 §1 p.p.s.a. Fakt, że skarżący 11 listopada poddał się badaniu lekarskiemu nie wpływa na ocenę braku winy w odniesieniu do niedokonania w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Po pierwsze, fakt niezdolności do wykonywania czynności zawodowych nie została poparta żadnym zaświadczeniem lekarskim, a nawet skarżący nie wskazał ile ta niezdolność trwała – stąd wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie został nawet uprawdopodobniony, czego wymaga art. 87 §2 p.p.s.a. Po drugie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że nie każda choroba, lecz jedynie nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego strona nie mogła przewidzieć, może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu, przy czym nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Dlatego też, przyjąć należy, że nawet choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie jest wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (zob. post. NSA z dnia 5 lutego 2014 r., I FZ 508/13; post. NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r., I GZ 93/14; publik. CBOSA). W niniejszej sprawie wprawdzie skarżący podnosi, że jego choroba była "nagła", tym niemniej w momencie kiedy skarżący musiał poddać się badaniom lekarskim wciąż biegł ustawowy 30 dniowy termin do wniesienia skargi na decyzję Krajowej Izby Doradców Podatkowych z dnia 10 września 2024 r w przedmiocie skreślenia z listy doradców podatkowych. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.