II GZ 488/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Komisji Nadzoru Finansowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1302/22 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi A..pl. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na świadczenie usług płatniczych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonym postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1302/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi A.. S.A. w Warszawie (obecnie B. S.A. w W.) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] października 2019 r., w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na świadczenie usług płatniczych. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 4/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na świadczenie usług płatniczych, uchylił zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1057/21, po rozpoznaniu na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie Krzysztofa Kosieradzkiego skargi kasacyjnej Komisji Nadzoru Finansowego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Pismem z 21 lipca 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej poinformował Sąd, że skarżąca spółka nie posiada ważnie powołanego zarządu z uwagi na złożenie przez prezesa zarządu w osobie M. K. rezygnacji ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2022 r. Tym samym w składzie organów skarżącej spółki zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Powołując się zatem na art. 368 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2022 poz. 1467) i mając na uwadze fakt złożenia przez M. K. rezygnacji z funkcji prezesa zarządu B. S.A. z siedzibą w W. ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2022 r. oraz fakt, że zarząd spółki jest jednoosobowy, WSA stwierdził, że w składzie organów skarżącej spółki zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Wobec powyższego zawiesił postępowanie na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, zaskarżając je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i zawieszenie postępowania pomimo tego, że w okolicznościach faktycznych sprawy doszło do nadużycia prawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, które stanowiąc wykorzystywanie instytucji prawnej zawieszenia postępowania wbrew jej celowi i funkcji nie podlega ochronie. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zdaniem organu, WSA nie wziął pod uwagę okoliczności, że działania spółki, polegające na świadomym dokonywaniu czynności, których celem jest blokowanie rozpoznania sprawy, a mających postać pozbawienia spółki prawidłowo obsadzonych organów, stanowią działania zmierzające do nadużycia prawa procesowego w postaci zawieszenia postępowania, które nie zasługują na ochronę, gdyż naruszałoby to zasadę państwa prawnego. WSA nie uwzględnił faktu, że obok rezygnacji prezesa zarządu, zmian dokonano także w składzie rady nadzorczej spółki. Ze złożonego przez spółkę do sądu rejestrowego wniosku o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców wynika, że spółka wniosła o wykreślenie prawie wszystkich członków rady nadzorczej (poza jednym) ze względu na złożenie przez nich rezygnacji z funkcji. Powyższe wskazuje na celowe działanie spółki ukierunkowane na pozbawienie jej nie tylko organu uprawnionego do reprezentacji, ale także takie ukształtowanie składu rady nadzorczej, aby ta nie była w stanie dokonać wyboru nowego zarządu. Okoliczności te, w powiązaniu ze złożonym przez spółkę pismem informującym Sąd pierwszej instancji o zaistnieniu okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie, jak również faktem, że wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego spółkę niezgodnie z właściwością miejscową sądu rejestrowego, co w sposób nieuzasadniony przedłuża postępowanie przed tym sądem, dobitnie wskazuje, że działania spółki ukierunkowane są w istocie na obstrukcję postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który rozpoznaje sprawę po niekorzystnym dla spółki wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawarty w zażaleniu wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Nie ulega kwestii, że art. 124 § 1 p.p.s.a. reguluje przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania, które powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu przez sąd, że zaistniały okoliczności oznaczone w tym przepisie. Znaczy to, że celowość zawieszenia postępowania w tych przypadkach - co do zasady - nie podlega ocenie sądu, a jego badaniem objęte jest jedynie to, czy rzeczywiście w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane przez ustawodawcę. Na gruncie powołanego przepisu - jak trafnie podniósł autor zażalenia - ukształtowało się jednak orzecznictwo, zgodnie z którym obligatoryjne zawieszenie postępowania jest wprawdzie instytucja procesową, której celem jest przede wszystkim ochrona interesów stron i uczestników postępowania, jednakże korzystanie z tej instytucji nie może stanowić działania zmierzającego do nadużycia prawa. Nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Za niedopuszczalne uznaje się więc używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych odpowiadających ich przeznaczeniu, a zakaz nadużycia prawa wywodzony jest z zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP (por. np. wyrok NSA z 15 września 2016 r., sygn. akt I GSK 340/16, postanowienie NSA z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt II FZ 591/12). Na tle przedstawionych w zażaleniu okoliczności sprawy zgodzić należy się z autorem wniesionego środka zaskarżenia, że skoro obok rezygnacji prezesa zarządu, zmian dokonano także w składzie rady nadzorczej spółki - to celowe było w szczególności rozważenie, czy działanie spółki nie było ukierunkowane na pozbawienie spółki nie tylko organu uprawnionego do reprezentacji, ale także takie ukształtowanie składu rady nadzorczej, aby ta nie była w stanie dokonać wyboru nowego zarządu. Powyższe kwestie powinny być przedmiotem badania przez Sąd pierwszej instancji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.