II GZ 62/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1757/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2024 r. nr ZPŚ.642.274.2024.HST w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1757/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2024 r. nr ZPŚ.642.274.2024.HST, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Sąd I instancji wskazał, że postanowienie Ministra Zdrowia zostało doręczone skarżącej w dniu 25 marca 2024 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 24 kwietnia 2024 r. W terminie tym skarga nie została wniesiona. W motywach wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że uchybienie terminu do złożenia skargi miało charakter losowy i związane było z awarią systemu znakowania kopert używanego w kancelarii pełnomocnika skarżącego. Wskazano, że prawidłowy adres organu - ul. Miodowa 15, 00-952 Warszawa, został automatycznie zmieniony w wyniku awarii autokorekty, bez wiedzy pracownika kancelarii, na adres ul. [...] 15, 00-952 Warszawa. Skarga pomimo, że nadana w dniu 19 kwietnia 2024 r., w wyniku awarii systemu znakowania kopert, co stanowiło przeszkodę nie do przezwyciężenia, nie dotarła do organu. Wskazano też na znaczną odległość między organem, a siedzibą kancelarii, co było przesłanką wyłączającą winę w sprawie. Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia z 12 marca 2024 r. Błąd pracownika kancelarii, który zaadresował kopertę na niewłaściwy adres organu, nawet jeśli był związany z awarią systemu znakowania kopert, nie stanowił okoliczności, która mogłaby skutkować przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Podobnie jak argument dotyczący dużej ilości wysyłanej przez kancelarię korespondencji, czy znacznej odległości siedziby kancelarii jako nadawcy przesyłki (Poznań) od siedziby organu czyli adresata przesyłki (Warszawa). K. C. zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, mimo że strona nie ponosiła winy w uchybieniu terminowi. Podnosząc ten zarzut, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia przywołano argumenty tożsame z argumentami zawartymi we wniosku o przywrócenie terminu oraz stwierdzono, że pozostawanie w znacznej odległości od miejsca prowadzenia kancelarii w sposób oczywisty należy rozumieć jako przesłankę wyłączającą winę w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na zażalenie Minister Zdrowia wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesiony w nim zarzut wraz z jego argumentacją nie podważa prawidłowości oceny wniosku strony, jakiej dokonał Sąd I instancji. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Na tle powołanych przepisów wskazania wymaga, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje negatywną ocenę wniosku o przywrócenie. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc możliwe wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które - mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15). Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji będące podstawą odmowy przywrócenia stronie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie WSA uznał, że błąd w zaadresowaniu koperty ze skargą, nawet jeśli wynikał z awarii systemu znakowania kopert, nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za uchybienie terminowi do wniesienia skargi, a tym samym okoliczności przemawiającej za przywróceniem terminu do dokonania tej czynności. Podnoszona konsekwentnie argumentacja, że wadliwe zaadresowanie przesyłki ze skargą, wynikające z automatycznie wprowadzonej przez system korekty, przemawiało za brakiem winy w uchybieniu terminu, nie zasługuje na uwzględnienie w aspekcie wymogów, które warunkują skuteczne zastosowanie instytucji przywrócenia uchybionego terminu i o których mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Błąd wynikający z automatycznego działania systemu adresującego korespondencję wychodzącą z kancelarii mógłby ewentualnie być rozważany jako pozytywna okoliczność przemawiająca za przywróceniem terminu w sytuacji, gdyby całość obiegu i ekspedycji korespondencji podlegała formie elektronicznej (systemowi informatycznemu), choć i wówczas zasadnym byłoby prowadzenie monitorowania prawidłowości działania takiego systemu. W przedmiotowej sprawie, co wynika zarówno z treści wniosku oraz argumentacji zażalenia istotnym jest, że system wykorzystywany w kancelarii pełnomocnika skarżącej służy do zautomatyzowanego wprowadzania adresów na tradycyjną korespondencję. W takiej sytuacji, a więc gdy wynik pracy systemu odzwierciedlony jest na obiekcie fizycznym – kopercie, istnieje możliwość, a nawet wskazanym jest, zweryfikowanie przez pracownika kancelarii prawidłowości wprowadzonych przez system danych adresowych. Nie jest zatem zasadne stanowisko autora zażalenia sprowadzające się do twierdzenia, że awaria lub błąd systemu znakowania kopert nie daje możliwości jego zweryfikowania, że błąd nie jest widoczny dla pracownika kancelarii. W konsekwencji należy stwierdzić, że podnoszonej awarii autokorekty systemu znakowania kopert nie można uznać za okoliczność stanowiącą niezależną i obiektywną przeszkodę, której przy dołożeniu największej staranności i wysiłku nie dało się przezwyciężyć lub usunąć. Podobnie za niespełniającą przesłanek do zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. uznać należy losowość zaistniałego błędu systemu. Przyjmując nawet, jak podnosi autor zażalenia, że wcześniej błąd taki nie miał miejsca, to niezasadnym jest założenie, iż nie mógł on w ogóle wystąpić. Niewątpliwie wadliwości działania systemu mogą mieć charakter losowy, jednakże poprawność działania danego systemu w sposób niezakłócony powinna zostać zabezpieczona poprzez wprowadzenie monitorowania efektów pracy tegoż systemu, celem wyeliminowania możliwości wystąpienia błędów, szczególnie błędów mogących wywoływać negatywne konsekwencje faktyczne lub prawne dla reprezentowanych stron. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.