II GZ 72/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2203/20 w zakresie odrzucenia zażalenia oraz zwrotu wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi A. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi C. Rz. S.A. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odnośnie do prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki, sygn. akt VI SA/Wa 2203/20, postanowieniem z 6 października 2021 r. odrzucił zażalenie C. Rz. S.A. z siedzibą we W. (dalej także jako: "skarżąca", "spółka") na postanowienie tego Sądu z 7 lipca 2021 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 7 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 stycznia 2021 r. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z 6 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez przedstawienie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej, udzielonego zgodnie z zasadami reprezentacji spółki, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi, pełnomocnik skarżącej przedstawił datowane na 2 marca 2020 r. pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi, które zostało udzielone w imieniu skarżącej przez Prezes Zarządu – E. C. Sąd pierwszej instancji stwierdził następnie, że zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym (dalej: KRS), do skutecznego składania oświadczeń w imieniu C. Rz. S.A. we W. konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Sąd zauważył, że dane ujawnione w KRS są objęte domniemaniem prawnym w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W sytuacji, gdy z rejestru sądowego jednoznacznie wynika (zgodnie z wolą skarżącej zawartą we wniosku rejestrującym spółkę) opisany wyżej sposób reprezentacji spółki, to udzielenie 2 marca 2020 r. pełnomocnictwa wyłącznie przez Prezes Zarządu, w sytuacji ustanowionej od maja 2018 r. prokury samoistnej, nie wypełniało braku formalnego zażalenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, na dzień sporządzenia zażalenia na postanowienie z 7 lipca 2021 r., tj. 26 lipca 2021 r. skarżąca mogła udzielić pełnomocnictwa zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z KRS-u. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 373 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1526, ze zm., dalej jako: "k.s.h."), poprzez jego niezastosowanie i żądanie reprezentacji łącznej w sytuacji, gdy zarząd spółki jest jednoosobowy, podczas gdy przepis ten jednoznacznie stanowi, że określone w ustawie lub statucie zasady reprezentacji dotyczą wyłącznie zarządu wieloosobowego. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że sposób reprezentacji wpisany do KRS obowiązuje jedynie w przypadku, gdy Zarząd jest wieloosobowy. W przypadku, gdy Zarząd spółki jest jednoosobowy, to ujawniony w KRS sposób reprezentacji nie obowiązuje. Wówczas spółkę zawsze reprezentuje jedyny członek zarządu, niezależnie od sposobu reprezentacji, co wprost wynika z art. 373 §1 k.s.h. W przypadku zarządu jednoosobowego, Prezes Zarządu może reprezentować spółkę samodzielnie bez udziału prokurenta, pomimo że ze sposobu reprezentacji spółki ujawnionego w KRS wynika, że członek zarządu reprezentuje spółkę łącznie z prokurentem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. Z kolei w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła okoliczność uzasadniająca odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., bowiem nie było ono obarczone brakiem formalnym. Zażalenie na postanowienie z 7 lipca 2021 r. zostało podpisane w imieniu skarżącej przez adwokata T. K. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pełnomocnik ten był upoważniony do występowania w rozpoznawanej sprawie w imieniu spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że E. C., działająca jako Prezes Zarządu skarżącej spółki, 2 marca 2020 r. ustanowiła adwokata T. D. pełnomocnikiem spółki do wszelkich czynności faktycznych i prawnych przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach, w tym również przed sądami administracyjnymi. Adwokat T. D. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi T. K. Odpis pełnomocnictwa został nadesłany do Sądu wraz ze skargą. Jak z kolei wynika z nadesłanego do Sądu odpisu KRS w dniu udzielenia pełnomocnictwa (tj. 2 marca 2020 r.) zarząd skarżącej spółki był jednoosobowy, a jedynym członkiem zarządu była E. C. Należy podkreślić, że okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Sąd pierwszej instancji, który jednak upatruje wadliwości udzielenia pełnomocnictwa w niezgodności z reprezentacją skarżącej wynikającą z załączonego do skargi odpisu Krajowego Rejestru Sądowego. To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje jednak potwierdzenia w przepisach normujących zasady reprezentacji spółki akcyjnej. Jak wynika z art. 368 § 1 k.s.h., zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepis ten wyznacza zatem zarząd spółki jako organ upoważniony do jej reprezentowania, a więc również do składania oświadczeń woli, w tym udzielania pełnomocnictw w imieniu spółki. Z kolei art. 368 § 2 k.s.h. stanowi, że zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Z powyższej regulacji wynika, że ustawodawca przewidział możliwość ustanowienia w spółce akcyjnej zarządu jednoosobowego. Powoływany przez skarżącą w zażaleniu art. 373 § 1 k.s.h. reguluje sposób reprezentacji spółki w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, stanowiąc, że sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Z treści powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku zarządu wieloosobowego. W sytuacji zatem, gdy zarząd jest jednoosobowy, wpisany do KRS-u sposób reprezentacji - dotyczący zarządu wieloosobowego, nie może ograniczać podstawowej reguły reprezentacji spółki akcyjnej przez zarząd. Odnosząc się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że w przypadku ustanowienia w skarżącej spółce prokurenta, pełnomocnictwo powinno zostać podpisane przez jedynego członka zarządu łącznie z prokurentem, należy podkreślić, że jak przyjmuje się w doktrynie, posiadanie przez spółkę organu zarządzającego, niemogącego reprezentować jej bez udziału osób niewchodzących w skład tego organu (tj.: prokurenta, pełnomocnika lub innych) byłoby sprzeczne z przepisem art. 38 k.c. Jak zauważa M. Juśko, "skoro zarząd został ważnie powołany i istnieje jako organ, to narzucenie mu wymogu współdziałania z innym podmiotem (w omawianym przypadku z prokurentem) za każdym razem, gdy działa, oznaczałoby pozbawienie go prawa do reprezentowania spółki. Byłoby to również zaprzeczeniem samej istoty zarządu jako organu, którą jest uprawnienie do reprezentowania spółki." (zob. M. Juśko, Sposób reprezentacji spółki kapitałowej przez jednoosobowy zarząd, PPH 2013, nr 10, s. 15 i n.). Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie na postanowienie z 7 lipca 2021 r. nie było obarczone brakiem formalnym, a więc wezwanie skarżącej przez Sąd pierwszej instancji do jego uzupełnienia było nieprawidłowe. W konsekwencji odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. nie miało podstaw. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.