Sygnatura
II OSK 1179/23
II OSK 1179/23 - Wyrok NSA z 2025-11-06
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 6 listopada 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. M. i P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1560/22 w sprawie ze skargi M. M. i P. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr WINB-WOA.7721.244.2022.AG w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1560/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M. i P. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr WINB-WOA.7721.244.2022.AG w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ nadzoru budowlanego 23 listopada 2007 r. przeprowadził czynności kontrolne, podczas których stwierdzono, że na działce o numerze [...] przy ul. [...] w [...] wybudowano bez podstawy prawnej budynek rekreacji indywidualnej, w konstrukcji drewnianej, posadowiony na gruncie za pomocą słupów betonowych oraz studnię kopaną do czerpania wody (budowa studni została rozpoznana ostatecznie odrębną decyzją PINB nr 282/08 z 2 października 2008 r.). Według oświadczenia właścicieli posesji, złożonego do protokołu, budowa budynku została zakończona w maju 1994 roku. Rozpatrując sprawę PINB postanowieniem z 10 stycznia 2008 roku, wydanym w trybie art. 48 ust. 2 i 3 pr. bud., zobowiązał właścicieli nieruchomości M. i P. M. do przedłożenia do 20 maja 2007 roku dokumentacji legalizacyjnej spornego budynku. PINB 2 października 2008 r. wydał decyzję nr 281/08, którą nakazano rozebrać przedmiotowy budynek. Od decyzji tej złożono odwołanie do organu wyższego stopnia i w wyniku jego rozpoznania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję w dniu 26 listopada 2008 r., znak; OWO/BB/Z-7144/111/08, którą uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, iż sprawa powinna zostać rozpoznana na gruncie Prawa budowlanego z 1974 r., w oparciu o art. 36 ust. 2 i 3 wskazanej ustawy. PINB rozpatrując ponownie sprawę, uwzględniając zalecenia ŚWINB, uznał za zasadne oprzeć rozstrzygnięcie na art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ ustalił, że teren, na którym mieści się działka nr [...], leżał na obszarze nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, dla którego sporządzono studium uchwalone przez Radę Gminy Milówka nr XXXlX/440/2006 z dnia 24 lutego 2006 r., według którego teren ten to "strefa ochrony terenów otwartych obejmująca tereny rolne". W konsekwencji organ w oparciu o art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w dniu 23 marca 2009 r. wydał decyzję nr 71/09, którą nakazał właścicielom nieruchomości dokonać rozbiórki przedmiotowego obiektu. W wyniku złożonego odwołania ŚWINB wydał decyzję w dniu 29 lipca 2009 r., znak; OWO-7144/Żywiec/01/09, którą uchylił decyzję PINB i ponownie przekazał sprawę do rozpoznania. ŚWINB wskazał, iż na terenie objętym postępowaniem nie ma aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania nie może stanowić podstawy do wydania nakazu rozbiórki budynku. Ponownie rozpoznając sprawę PINB postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. wezwał właścicieli nieruchomości do wystąpienia do Wójta Gminy Milówka, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki. Jednocześnie PINB zawiesił postępowanie administracyjne. W związku z tym, że do końca sierpnia 2010 r, właściciele posesji nie przedłożyli wymaganych dokumentów, ani też nie został uchwalony nowy plan miejscowy, organ postanowieniem z 10 września 2010 roku podjął z urzędu postępowanie administracyjne. W dniu 7 października 2010 r. do organu wpłynęło pismo właściciela nieruchomości informujące, że 14 stycznia 2010 r. odbyło się posiedzenie Komisji Infrastruktury Rady Gminy w Milówce, podczas którego poruszono problem budynków usytuowanych przy ul. [...] w [...]. W efekcie został złożony wniosek Komisji do Rady Gminy o zmianę studium i szybkie opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla wskazanego terenu. PINB w piśmie z dnia 24 sierpnia 2011 r. zwrócił się do Wójta Gminy Milówka o przekazanie do akt sprawy informacji o ostatecznym zakończeniu postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy dla terenów objętych postępowaniem. W dniu 5 października 2017 r. do organu administracji wpłynęło pismo Wójta Gminy Milówka, informujące, że na terenie objętym postępowaniem został już opracowany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Gminy w Milówce nr XLI/263/2014 z dnia 29 marca 2014 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewody Śląskiego poz. 1929 z dnia 1 kwietnia 2014 r. Zgodnie z wypisem i wyrysem z mpzp, działka numer [...] zlokalizowana jest na terenie oznaczonym symbolem [...] o przeznaczeniu podstawowym; zieleń śródleśna, stałe i sezonowe wody powierzchniowe z zakazem lokalizacji budynków i budowli. Wobec powyższego PINB decyzją z 8 marca 2021 r. nakazał właścicielom nieruchomości dokonać rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o numerze [...] przy ul. [...] w [...], gmina Milówka. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli jej adresaci reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucili obrazę przepisów prawa materialnego i procesowego, i na tej podstawie wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W dniu 5 maja 2021 r. ŚWINB wydał postanowienie, znak; WINB-WOA.7721.161.2021.AN, którym zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego (art. 136 K.p.a.), tj. przeprowadzenie dowodu z oględzin przedmiotowej działki, na okoliczność ustalenia czy na przedmiotowej działce w dalszym ciągu jest posadowiony budynek objęty postępowaniem. Decyzją z 20 października 2021 roku, znak: WINB-WOA.7721.161.2021.AN Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił skarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Podkreślono, że koniecznym jest uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez ustalenie pewnej daty powstania budynku. Zdaniem ŚWINB organ pierwszej instancji powinien w tym zakresie pozyskać ortofotomapy dla przedmiotowego terenu, obejmujące rok 1994. Powinien również przesłuchać świadków, np. właścicieli działek sąsiednich, których zeznania mogą pomóc w ustaleniu daty budowy obiektu. Ponadto PINB powinien również wystąpić o uzyskanie informacji z zasobów archiwalnych dokumentacji budowlanej, z jednoczesnym ustaleniem czy zasoby są kompletne czy też nie. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji uzupełnił akta postępowania o wydruki z ortofotomapy z 1996 roku i 2003 roku. Na wydruku z 1996 roku działka numer [...] pozostawała niezabudowana. Wydruk z 2003 roku wskazuje na wybudowanie spornego obiektu. Jednocześnie 4 kwietnia 2022 roku Wójt Gminy Milówka, w odpowiedzi na pytanie PINB poinformował, że w rejestrach organu nie odnaleziono żadnych pozwoleń na budowę ani żadnych adnotacji w tym zakresie. W piśmie z 10 maja 2022 roku właścicielka nieruchomości oświadczyła, że sporny budynek powstał przed 2000 rokiem, na dowód czego przedłożyła kopie; 1. potwierdzenia opłaty za podatek od nieruchomości za lata 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003; 2. umowę ubezpieczenia budynku, zawartą 13 czerwca 1997 roku; 3. korespondencję w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego; 4. kopię aktu notarialnego rep. A nr [...] sporządzonego [...] 2007 roku na okoliczność darowizny działki numer [...] przez S. K. na rzecz obecnych właścicieli. Decyzją nr 134/2022 z 19 maja 2022 r., nr PINB-7141/38/1546/07 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Żywcu w trybie art. 48 ust. 1 pr. bud., nakazał właścicielom nieruchomości rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o numerze [...] przy ul. [...] w [...], gmina Milówka. Organ wyjaśnił, że zgromadzone materiały dowodowe pozwalają przesądzić, że po 1996 roku na działce numer [...] został w warunkach samowoli budowlanej wybudowany budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 53,19 m2. Z uwagi zaś na wszczęcie postępowania w 2006 roku, PINB stosował przepisy sprzed nowelizacji Prawa budowlanego z września 2020 roku. Organ I instancji stwierdził, że budowa obiektu była niezgodna z przepisami prawa miejscowego obowiązującego w dacie budowy, jak i obecnie, co stanowi konieczność wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z 6 czerwca 2022 roku złożyli inwestorzy. Zdaniem odwołujących się, w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 37 poprzedniej ustawy Prawo budowlane. Przeprowadzonemu postępowaniu zarzucono niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz jego błędną interpretację. Sporny budynek powstało bowiem w 1994 roku, a nie jak to przyjął PINB - po 1996 roku. Zaskarżoną decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w pełni podzielając jego ustalenia oraz wywiedzione z nich skutki prawne. Organ odwoławczy uznał, że PINB w Żywcu zastosował prawidłową podstawę prawną swojej decyzji. Ustalenia w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że budynek został wybudowany po 1996 r. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku wybudowania lub budowania obiektu budowlanego bądź jego części w warunkach samowoli budowlanej, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nakazać rozbiórkę tego obiektu lub jego części. Od tej reguły ustawodawca wprowadził odstępstwo w postaci możliwości przeprowadzenia, przy spełnieniu określonych warunków, postępowania legalizującego. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, bez prawem wymaganego pozwolenia na budowę, w pierwszej kolejności organ zobligowany jest do podjęcia próby legalizacji tej samowoli. Dopiero brak możliwości legalizacji skutkować będzie nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest więc zasadniczym środkiem prawnym, a najdalej idącą, najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego. Legalizacja obiektu w trybie art. 48 pr. bud. przebiega dwustopniowo. Na pierwszym etapie o dopuszczalności zalegalizowania samowoli budowlanej rozstrzyga organ nadzoru budowlanego, który - uznając, że doszło do budowy bez właściwego pozwolenia - bada, czy dany obiekt budowlany: 1. jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, 2. czy nie narusza przepisów (w szczególności techniczno-budowlanych) w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu (lub jego części) do stanu zgodnego z prawem. Zatem tylko uznając legalizację za dopuszczalną na gruncie przepisów prawa miejscowego, organ może i powinien nałożyć na inwestora obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie niezbędnej dokumentacji. Skoro zaś w niniejszej sprawie ustalono brak zgodności obiektu z tymi przepisami, nakaz rozbiórki stał się koniecznością. M. M. i P. M. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to w odniesieniu do znajdujących się w aktach ortofotomap oraz dokumentów, bez jednoczesnego przesłuchania osobowych źródeł dowodowych – córki skarżących, skarżących oraz sąsiadów skarżących, na okoliczność daty powstania przedmiotowego budynku, a w konsekwencji - błędnego ustalenia tej daty, rzutującej jednocześnie na stan prawny zastosowany w niniejszej sprawie; 2. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego było dokonanie ustalenia faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, iżby budynek rekreacji indywidualnej, należący do skarżących, znajdował się na terenie, który zgodnie z odnośnymi przepisami o planowaniu przestrzennym, nie był przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę; 3. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie przesłuchania osobowych źródeł dowodowych na okoliczność daty powstania przedmiotowego budynku, wobec wyraźnych wątpliwości organu I i II instancji w przedmiocie daty wybudowania spornego obiektu, a w konsekwencji - błędnego ustalenia tej daty; 4. art. 80 K.p.a., wyrażający się w poczynieniu przez organy administracji publicznej, orzekające w sprawie, dowolnych, nie zaś swobodnych ustaleń stanu faktycznego, w żaden sposób nielicujących ze stanem zastanym, a polegających na ustaleniu, iż sporny budynek rekreacji indywidualnej powstał pomiędzy 1997 a 1998 rokiem, kiedy budynek ten powstał w pierwszych dniach maja 1994 roku; 5. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie skarżącym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów sprawy, co naruszyło prawo skarżących do czynnego udziału w postępowaniu; 6. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229) poprzez jego niezastosowanie, a to z uwagi na nieprawidłowe ustalenie przez organ I i II instancji stanu prawnego sprawy i zastosowanie w stosunku do nieruchomości skarżących przepisów planistycznych, które weszły w życie po dacie powstania budynku rekreacji indywidualnej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1560/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że rozstrzygana sprawa dotyczy samowoli budowlanej i okoliczność ta jest bezsporna. Kluczowe w sprawie jest ustalenie daty powstania przedmiotowego obiektu. W ocenie Sądu, trafne są ustalenia organów, iż nastąpiło to po 1996 r. Świadczą o tym przede wszystkim wydruki ortofotomapy z 1996 r. i 2003 r. Nie są przekonujące twierdzenia skarżących, iż mapy lotnicze w tym zakresie są błędne. Nie wskazali jakiegokolwiek argumentu przemawiającego za tym poglądem. Jednocześnie istnieją inne dowody wskazujące, że budynek powstał około 1997 r. Sąd zwrócił przede wszystkim uwagę na pismo poprzedniej właścicielki nieruchomości, a córki skarżących, datowane na dzień 28 lipca 1997 r. Wnosi ona do Wójta Gminy Milówka o zmianę przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym w związku z zamiarem budowy budynku rekreacji indywidualnej. Zatem w tym czasie sporny obiekt nie mógł istnieć. Pozostała korespondencja (między innymi dotycząca opodatkowania nieruchomości) również datuje się najwcześniej na rok 1997. W związku z powyższym zarzuty skargi w tym zakresie są nieuzasadnione. Również za nie mający wpływu na treść rozstrzygnięcia Sąd uznał zarzut dotyczący nieprzesłuchania skarżących, ich córki oraz sąsiadów. Zebrana w sprawie dokumentacja wyraźnie wskazuje, że sporny obiekt mógł powstać najwcześniej pod koniec 1996 r. Konsekwencją powyższego jest to, że organy nadzoru budowlanego w sprawie zastosowały prawidłową postawę prawną podjętych swych rozstrzygnięć, czyli przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333). W związku z tym, że postępowanie zostało wszczęte w 2007 r. zastosowanie znalazł art. 48 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli Prawa budowlanego, która nastąpiła na mocy ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 471). Zgodnie z przepisami intertemporalnymi tego aktu do spraw rozpoznawanych na podstawie Prawa budowlanego, wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej - wskazane w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, tj. w ustalonym stanie faktycznym sprawy przepisy Prawa budowlanego. Wspomniane wyżej przepisy przewidują dwa sposoby zakończenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Pierwszy to jej legalizacja samowoli, drugi - nakaz rozbiórki. Legalizacja jest możliwa jeżeli budowa, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych (art. 48 ust. 2 ustawy). Konieczne jest zatem dokonanie ustaleń również w tym zakresie. Na dzień wszczęcia postępowania działka, której dotyczy postępowanie nie była objęta przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla tego terenu nie została również wydana decyzja o warunkach zabudowy. Poprzednio obowiązujący plan ogólny, przyjęty uchwałą Rady Gminy Milówka nr XXIX/170/94 z dnia 11 marca 1994 r. przewidywał, że działka ewidencyjna nr [...] leży na terenie oznaczonym w tym planie symbolem "R l- Obszar Użytków Rolnych" dla którego nie dopuszcza się lokalizacji nowej zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej, dopuszcza się natomiast lokalizację urządzeń sportu i rekreacji bez obiektów kubaturowych. Obecnie obowiązujący plan miejscowy, przyjęty uchwałą Rady Gminy w Milówce z dnia 19 marca 2014 r. nr XLI/263/2014 (Dz.U. Wojewody Śląskiego poz. 1929 z dnia 1 kwietnia 2014 r.) wskazuje, że przedmiotowa działka jest zlokalizowana na terenie o przeznaczeniu podstawowym "zieleń śródleśna, stałe i sezonowe wody powierzchniowe z zakazem lokalizacji budynków i budowli". Powyższe pozwala stwierdzić, że żaden z obowiązujących na nieruchomości skarżących planów miejscowych nie przewidywał możliwości wznoszenia tam obiektów kubaturowych. Co więcej, wprowadzono tam zakaz realizacji takich przedsięwzięć. W okresie luki planistycznej skarżący nie uzyskali również decyzji o warunkach zabudowy. Zatem należy uznać, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Organy nadzoru budowlanego mogły zatem jedynie zastosować rozwiązanie przewidziane w art. 48 ust. 1 pkt 1, czyli orzec rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną wnieśli M. M. i P. M. podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I i II instancji oraz niezastosowanie przywołanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to w sytuacji, gdy mimo nierozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie P.p.s.a. i oddalił skargę z dnia 22 września 2022 r., mimo że: a. zebrany przez organy administracji publicznej materiał dowodowy był i jest niewystarczający dla stanowczego określenia daty powstania spornego obiektu, a dodatkowo - budzi zasadnicze wątpliwości, z uwagi na jego oparcie o wydruki ortofotomap, bez jednoczesnego uzupełnienia materiału dowodowego o inne źródła dowodowe, co w ocenie skarżących, prowadziłoby do poczynienia ustaleń faktycznych zgodnych z zasadą prawdy obiektywnej i - jednocześnie - korzystnych dla skarżących; b. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął motywy uprzednio wydanych decyzji organów administracji publicznej, za własne uzasadnienie wyroku, mimo tego, iż przedmiotowe były oparte przede wszystkim o dane wynikające z wydruków ortofotomap, kiedy administrator tego zasobu wprost wskazuje, zarówno na swojej stronie internetowej, jak i w przyjętym przez siebie Regulaminie, iż przedmiotowe ortofotomapy nie mogą stanowić podstawy dla czynienia ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym, co przy jednoczesnym pominięciu przesłuchania osobowych źródeł dowodowych - tj. S. K., samych skarżących oraz sąsiadów skarżących, na okoliczność daty powstania przedmiotowego budynku, doprowadziło do błędnego ustalenia tej daty, rzutującej jednocześnie na stan prawny zastosowany w niniejszej sprawie; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I i II instancji oraz niezastosowanie przywołanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja była w istocie czwartą decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, poprzedzoną wcześniejszymi trzema decyzjami, jednakże kasacyjnymi, zaś tego rodzaju zmienność poglądów co do ustalenia daty powstania spornego obiektu, który powstał wszak w jednej - określonej dacie - jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sprawując kontrolę w zakresie legalności decyzji organów administracji publicznej, winien był zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.; 3. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I i II instancji oraz niezastosowanie przywołanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sytuacji stwierdzenia w zaskarżonym wyroku naruszenia przez Organ II instancji w zaskarżonej decyzji art. 10 K.p.a., zastosowanie znajduje art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bezwzględnie nakazujący uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji; 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez całkowite pominięcie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lutego 2023 r., stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w odniesieniu do zarzutu skarżących, dotyczącego: a. naruszenia przez organ II instancji art. 10 § 1 i 81 K.p.a., a w konsekwencji również - prawa skarżących do czynnego udziału w postępowaniu, mimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na kartach uzasadnienia swojego wyroku dostrzegł, iż taki zarzut w skardze został podniesiony; b. oparcia się przez organy administracji publicznej, w zakresie ustalenia daty powstania spornego obiektu, z ortofotomapy, co do których skarżący podnosili skonkretyzowane zarzuty, oparte między innymi o brzmienie Regulaminu administratora tego zasobu, który wskazuje, iż przedmiotowy nie może stanowić podstawy dla czynienia ustaleń w postępowaniu administracyjnym; a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowo ocenione zarzuty skarżących w tej materii, winny prowadzić do zastosowania normy art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.; 5. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na nieprawidłowe ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w ślad za Organem I i II instancji, stanu prawnego sprawy i zastosowanie w stosunku do nieruchomości skarżących kasacyjnie przepisów planistycznych, które weszły w życie po dacie powstania budynku rekreacji indywidualnej, usytuowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] gmina Milówka; W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżących kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. M. i P. M. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 K.p.a. (zarzut nr 1 skargi kasacyjnej) Organy administracji zgromadziły materiał dowodowy, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia. Ocena zgromadzonych dowodów jest prawidłowa i nie nosi cech dowolności. Zgromadzone dowody dawały podstawę do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i brak jest podstaw do ich kwestionowania. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem w sprawie administracyjnym mogą też być wydruki z ortofotomap. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie wyłącza możliwości przeprowadzania dowodu z tego rodzaju wydruków. Uprawnienie organów administracji wynikające z art. 75 § 1 K.p.a. nie mogą być wyłączone regulaminem wykorzystania ortofotomap opracowanym przez podmiot udostępniający te mapy. Zgodnie z treścią art. 7 K.p.a. organy administracji mają obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji nie ma tym samym obowiązku przeprowadzania wszystkich dowodów, których przeprowadzenia żąda strona postępowania, a jedynie te, które są niezbędne do załatwienia sprawy. Okoliczność, że Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracji zawarte w wydanych decyzjach odnośnie do poczynionych ustaleń faktycznych nie może być uznane za uchybienie w sytuacji, gdy ustalenia te były prawidłowe. Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji ustalając datę realizacji budynku oparł się nie tylko na danych wynikających z wydruków ortofotomapy. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał również inne dowody, które pośrednio potwierdzają dane wynikające z ortofotomapy. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. (zarzut nr 2 skargi kasacyjnej). Okoliczność, że w sprawie wydanych zostało wcześniej klika decyzji nie wynika logiczny wniosek, że rozstrzygnięcie zawarte w ostatniej z wydanych decyzji jest błędne. Kwestia ustalenia daty realizacji budynku była przedmiotem dodatkowego postępowania dowodowego. Skoro ze zgromadzonych dowodów wynika, że data realizacji budynku jest inna niż ta, którą organy administracji początkowo przyjmowały, to oczywistym jest, że organy te powinny przyjąć tę datę, która wynika z uznanych za wiarygodne dowodów. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a. (zarzut nr 3 skargi kasacyjnej). Naruszenie przez organy administracji art. 10 § 1 K.p.a. samo w sobie nie może być podstawą uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Tak jak w przypadku naruszenia innych przepisów postępowania konieczne jest wykazanie wpływu takiego naruszenia na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała zaś miejsca. Sami skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poza wskazaniem, że organ II instancji nie zapewnił im możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów nie wskazują jaki wpływ na wydane przez ten organ rozstrzygnięcie miałaby możliwość wypowiedzenia się przez nich przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Jak wynika z akt sprawy organ ten nie przeprowadził żadnych nowych dowodów i opierał się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji zaś swoje stanowisko odnośnie do dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed organem I instancji, oceny tych dowodów oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego skarżący kasacyjnie zawarli w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuty zawarte w odwołaniu w istocie zostały powtórzone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Świadczy to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tym że ewentualne wypowiedzenie się przez skarżących kasacyjnie przed wydaniem decyzji przez organ II instancji nie wniosłoby niczego nowego do sprawy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej (zarzut nr 4 skargi kasacyjnej). Ww. przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z przepisu tego nie wynika obowiązek odniesienia się przez sąd administracyjny do zarzutów skargi. Obowiązkiem sądu jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Może to w praktyce oznaczać konieczność odniesienia się do zarzutów ale nie oznacza to, że sąd administracyjny musi szczegółowo w uzasadnieniu odnosić się do wszystkich zarzutów nawet jeśli są one oczywiście niezasadne lub niezwiązane ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 1 P.p.s.a. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. jak to zostało już wcześniej wskazane nie mógł skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, gdyż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji nie mogła też być okoliczność oparcia się przez organy administracji na danych wynikających z wydruku z ortofotomapy. Ponownie stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem w postępowaniu administracyjnym mogą być też wydruki z ortofotomap. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie wyłącza możliwości przeprowadzania dowodu z tego rodzaju wydruków. Uprawnienie organów administracji wynikające z art. 75 § 1 K.p.a. nie mogą być wyłączone regulaminem wykorzystania ortofotomap opracowanym przez podmiot udostępniający te mapy. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nie mógł być naruszony przez organy administracji oraz Sąd I instancji, gdyż w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie miał on zastosowania. Organy administracji ustaliły, że budynek został zrealizowany po 1996 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co nastąpiło 1 stycznia 1995 r., co wynika z treści art. 108 tej ustawy. Wobec zrealizowania budynku bez pozwolenia na budowę zastosowanie w sprawie miał art. 48 ww. ustawy. Przewidziana w tym przepisie możliwość legalizacji samowoli budowlanej uwarunkowana jest m.in. od zgodności zrealizowanego budynku z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na dzień wydania decyzji przez organy nadzoru budowlanego. W wyjątkowych przypadkach organy te mogą wziąć pod uwagę przepisy miejscowego planu obowiązującego w czasie realizacji budynku, a w przypadku braku miejscowego planu wymogi wynikające z decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący kasacyjnie, w okresie gdy nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie przedstawili organom nadzoru budowlanego decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. W konsekwencji nie zaistniały podstawy do legalizacji samowolnie zrealizowanego budynku. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 czerwca 2023
- Symbol z opisem
- 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/ Marta Laskowska - Pietrzak Marzenna Linska - Wawrzon
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny