II OSK 1842/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.K. i M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 148/24 w sprawie ze skargi A.K. i M. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2024 r., nr WOA.7721.102.2021.KS w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodu kominowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 148/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A.K. i M. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2024 r. nr WOA.7721.102.2021.KS w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodu kominowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły skarżące. Wyrok zaskarżyły w całości. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazały naruszenie prawa materialnego polegające na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, tj.: 1. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nieuwzględnienie zawartych w ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) danych dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] w S., i błędne przyjęcie, że wbrew tym danym które stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, że nieruchomość położona przy ul. [...] w S. jest to lokal w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, a nie budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej. 2) art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz objaśnień wstępnych do pojęć podstawowych Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - poprzez błędną interpretację definicji przedstawionych w art. 3 pkt 2a ww. ustawy, z pominięciem objaśnień wstępnych do pojęć podstawowych Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że budynek położony przy ul. [...] w S. nie stanowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej a lokal w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wolno stojącym. 3) art. 61 oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali poprzez błędne przyjęcie, że nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodu kominowego obsługującego kominek w nieruchomości przy ul. [...] w S. należy skierować zarówno na właścicielkę nieruchomości przy ul. [...] w S. jak i na właścicieli sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w S. ponieważ przedmiotowy przewód kominowy stanowi nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali - mimo że obie ww. nieruchomości nie stanowią lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z lokalami (przesłanka z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali) a są budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej, a więc na podstawie art. 1 oraz art. 2 ustawy o własności lokali nie można do nich zastosować przepisów o nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali. 4) § 50 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w związku z art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w związku z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - poprzez błędne przyjęcie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali, kanał kominowy obsługujący kominek w nieruchomości przy ul. [...] w S. stanowi nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ust. 2 tejże ustawy w konsekwencji, jest kanałem wspólnym (częścią wspólną) dla nieruchomości przy ul. [...] w S. i nieruchomości przy ul. [...] w S., mimo że obie ww. nieruchomości nie stanowią lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z lokalami (przesłanka z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali) a są dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej, a więc na podstawie art. 1 oraz art. 2 ustawy o własności lokali nie można do nich zastosować przepisów o nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, natomiast z § 50 ww. rozporządzenia wynika, że każdy budynek w którym są zainstalowane paleniska na paliwo stałe lub komory spalania z palnikami na paliwo płynne lub gazowe, powinien mieć własne przewody kominowe do odprowadzania dymu i spalin. Skarżące wniosły o uchylenie wyroku przez Sąd pierwszej instancji w ramach autokontroli oraz zmianę decyzji dnia 26 stycznia 2024 r. wydaną w sprawie WOA.7721.102.2021.KS wydanej przez Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w ten sposób, że utrzymuje w mocy decyzję z dnia 5 października 2022 r. wydaną w sprawie ROP.5141.47.5069.2020.JA wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim Szczecin (PINB), ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz wydanie wyroku reformatoryjnego - uwzględniającego skargę do WSA poprzez zmianę decyzji organu z dnia 26 stycznia 2024 r. poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB z dnia 05 października.2022 r., ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi. Skarżące wniosły o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego obejmującego zwrot opłaty od skargi - 250 zł oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika - 3.700,00 zł oraz opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw 34,00 zł, tj. łącznie kwoty 3.984,00 zł. Wniosły także o o rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie. Ponadto wniosły o dopuszczenie dowodu z dokumentów wyszczególnionych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji błędnie wywiódł obowiązek wspólnego utrzymania komina z przepisów ustawy o własności lokali. Istniejące budynki mieszkalne jednorodzinne zabudowane w formie zabudowy bliźniaczej stanowią odrębne nieruchomości w rozumieniu norm prawa cywilnego. Do takich budynków nie stosuje się przepisów ustawy o własności lokali. Niewłaściwe zastosowanie do przedmiotowych budynków ustawy o własności lokali zamiast zakwalifikowania ich jako budynków jednorodzinnych (art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego) było rezultatem błędnego ustalenia faktycznego. To uchybienie Sądu pierwszej instancji nie oznacza jednak, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) tylko wtedy prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy ma wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Odczytanie przywołanej normy art. 66 ust. 1 pkt 3 rozpocząć trzeba od spostrzeżenia, że jest ona konsekwencją przepisów nakładających na właściciela obiektu budowlanego obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (art. 5 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). To, że w niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność w postaci nieodpowiedniego stanu technicznego komina usytuowanego w ścianie wspólnej między budynkami przy ul. [...] i [...] w S. jest niewątpliwe i nie zostało w skardze kasacyjnej zakwestionowane. W świetle art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nie ma znaczenia przyczyna, która spowodowała nieodpowiedni stan techniczny. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko Sądu pierwszej instancji. Jest to pogląd niekwestionowany w orzecznictwie i piśmiennictwie. Jak już powyżej zasygnalizowano, przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego powinien być odczytywany z uwzględnieniem systematyki tej ustawy. Skoro przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajduje się w rozdziale poświęconym utrzymaniu obiektów budowlanych, to ma on zastosowanie do sytuacji, które są konsekwencją używania obiektu budowlanego (patrz: Arkadiusz Despot-Mładanowicz [w:] "Prawo budowlane. Komentarz", pod red. A. Glinieckiego, WK 2016, pkt 5 do art. 66; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 427/08). Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 jest rezultatem zużycia obiektu lub uszkodzenia obiektu w warunkach wskazanych w art. 61 pkt 2. Okoliczności wyczerpujące przesłanki wydania nakazów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3, powinny być kwalifikowane indywidualnie w każdej sprawie. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, czym innym jest zagadnienie przyczyny wystąpienia uszkodzeń obiektu budowlanego w świetle norm prawa cywilnego. Jest to kompetencja sądów powszechnych. Wykładnia art. 61 Prawa budowlanego w zakresie pojęcia właściciela, jako zobowiązanego do utrzymania obiektu budowlanego, nie może być oderwana od przepisów prawa cywilnego – wszak własność jest pojęciem prywatnoprawnym. Unormowanie art. 61 Prawa budowlanego jest konsekwencją katalogu praw i obowiązków właściciela nieruchomości (obiektu budowlanego). Obowiązek właścicielski, o którym mowa w art. 61 Prawa budowlanego, regulowany jest przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 154 K.c.: § 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy. § 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania. Takie odczytanie treści art. 61 pozwala na zachowanie jednolitości w systemie prawa i uniknięcie sytuacji, w której w odniesieniu do tego samego obowiązku, mającego swe źródło w normach prawa rzeczowego, obowiązywałyby różne zasady. Jest niewątpliwe, że wspólna ściana obu budynków odpowiada pojęciu urządzenia znajdującego się na granicy gruntów (nieruchomości) sąsiadujących. Tak samo ocenić należy usytuowany w tej ścianie komin dwukanałowy. Komin ten stanowi także urządzenie, o którym mowa w art. 154 K.c. Oddzielenie obu przewodów (kanałów) dymowych w tym kominie, w sposób odpowiadający wymogom technicznym wynikającym z § 50 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie oznacza, że każdy z obu przewodów dymowych stanowi odrębne urządzenie stanowiące część składową poszczególnych nieruchomości. Zarówno z punktu widzenia cywilnoprawnego, jak i z punktu widzenia technicznego, oba przewody dymowe stanowią część jednego urządzenia (komina) usytuowanego w granicy nieruchomość, podlegającego regulacjom art. 154 § 1 i 2 K.c. Nałożenie nakazu uwzględniającego także właścicieli budynku nr [...], zobowiązanych do utrzymania wraz z właścicielem nieruchomości obejmującej budynek nr [...], urządzenia granicznego, jest zatem zgodne z art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 Prawa budowlanego w związku z art. 154 § 1 i 2 K.c. Powyższe stanowisko oznacza, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.