Sygnatura
II OSK 591/26
II OSK 591/26 - Wyrok NSA z 2026-05-05
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 5 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 576/25 w sprawie ze sprzeciwu X Sp. z o.o. w [...] od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 marca 2025 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 576/25, oddalił sprzeciw X Sp. z o.o. w [...] od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 marca 2025 r. znak: [...]w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Świętokrzyski na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2024 r. poz. 725 ze zm., zwana dalej: P.b.), uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Skarżyskiego z 16 stycznia 2025 r., znak: [...], odmawiającą uchylenia decyzji Starosty z 18 czerwca 2024 r., nr [...], zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej Y sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego z infrastrukturą techniczną oraz parkingu na 60 miejsc postojowych na działkach nr ew. [...], [...], [...] położonych przy al. [...] w [...] (obręb ewidencyjny [...] [...], jednostka ewidencyjna [...]), przeniesionej na rzecz "X" sp. z o.o. z siedzibą w [...] decyzją Starosty z 22 sierpnia 2024 r., znak: [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Sprzeciwem X sp. z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie. Oddalając powyższy sprzeciw przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że w badanej sprawie doszło do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takim przypadku po wznowieniu postępowania organ winien zbadać czy wnioskodawcy przysługiwał przymiot strony tego postępowania i ewentualnie czy (jeżeli organ potwierdzi przymiot strony względem wnioskodawcy) brak jego udziału w postępowaniu miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 28 ust. 2 P.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Definicja legalna pojęcia "obszar oddziaływania obiektu", którym to zwrotem posłużono się w art. 28 ust. 2 P.b., zamieszczona została w art. 3 pkt 20 P.b. Przepis ten obecnie (od dnia 19 września 2020 r.) stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o obszarze oddziaływania obiektu należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu musi być doprecyzowane przy każdej inwestycji na podstawie cech indywidualnych obiektu oraz jego przeznaczenia w odniesieniu do przepisów odrębnych, na podstawie których można ustalić obszar wokół realizowanej inwestycji, który będzie wprowadzał związane z tym obiektem budowlanym ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zadaniem organów w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest ustalenie, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki planowanego obiektu budowlanego, wszystkich przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie znajdującego się w jego otoczeniu terenu, oraz wyznaczenie na ich podstawie obszaru oddziaływania, którego granice powinny być wyraźnie zakreślone w uzasadnieniu podjętej przez organ decyzji. Wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjąć należy, że są to wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy prawa wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia, czy też utrudnienia w zabudowie tego terenu, w tym w szczególności (m.in.) przepisy techniczno-budowlane. Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 8.00-16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00-17.00. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy ustalił, że z rysunków dotyczących czasu nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, znajdujących się w budynkach mieszkalnych na działkach nr ewid. [...] i [...], załączonych do wyjaśnień dostarczonych przez inwestora w piśmie z 9 stycznia 2025r. nie wynika, dla których lokali znajdujących się w budynkach na działkach nr ewid. [...] i [...] została sporządzona załączona analiza. Z przedłożonych wyjaśnień nie wynika, że projektant wytypował mieszkania najbardziej narażone na brak nasłonecznienia, ustalił ilość pokoi w tych mieszkaniach i rozkład tych mieszkań w układzie południowy-zachód i północny-wschód, po czym przeanalizował ich nasłonecznienie, zgodnie z § 60 rozporządzenia. Zdaniem Wojewody należy wytypować mieszkania narażone na brak nasłonecznienia po realizacji przedmiotowej inwestycji, sporządzić szkic elewacji południowo-zachodniej budynku na działce nr [...] z oznaczeniem oświetlenia tej elewacji przez słońce, zgodnie z § 60 ust. 1 rozporządzenia, ustalić, czy badane okna usytuowane są w płaszczyźnie ściany, czy w loggiach balkonowych. Należy stosownie do tego przepisu określić czas nasłonecznienia pomieszczeń w mieszkaniach, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkań znajdujących się na dolnych kondygnacjach we wschodniej części analizowanego budynku. Wykazanie zgodności inwestycji w zakresie minimalnego nasłonecznienia pomieszczeń powinno być dokonane przez przedłożenie analizy nasłonecznienia, zawierającej stosowne rysunki i opis, co pozwoli na dokładne zobrazowanie organowi administracji architektoniczno-budowlanej oraz pozostałym stronom postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, że zamierzenie spełnia wymagania, o których mowa w § 60 rozporządzenia. Analiza ta wpływa także na ocenę, które działki sąsiadujące z terenem inwestycji znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Prawidłowe ustalenie obszaru oddziaływania obiektu ma więc w tej sprawie istotne znaczenie dla zbadania, czy realizacja projektowanego budynku wpłynie na ustalenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją z 18 czerwca 2024 r. W rozpatrywanym przypadku dokonanie ustaleń wskazywanych przez Wojewodę dla poszczególnych mieszkań ma znaczenie tym bardziej istotne, że wnioski o wznowienie postępowania pochodzą od osób zajmujących właśnie poszczególne lokale. Dlatego uzupełnienie materiału dowodowego o stosowną, szczegółową analizę, do jakiej zobowiązał Wojewoda, a która pozwoli ocenić, czy realizacja nowego obiektu doprowadzi do ograniczeń w zabudowie terenu (ewentualnie pozbawienia dostępu do światła już istniejących budynków), w konsekwencji pozwoli na dokonanie kluczowych dla sprawy ustaleń, czy wnioskujący mogą zostać uznani za strony postępowania w świetle art. 28 ust. 2 P.b. Zatem dopiero dokonana przez Starostę ocena przedstawionej przez inwestora analizy nasłonecznienia wykonanej zgodnie z powyższymi wytycznymi pozwoli na ustalenie, czy zaistniała wskazana przez wnioskujących przesłanka jako przyczyna wznowienia postępowania, tj. czy wnioskującym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją z 18 czerwca 2024 r. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie uchylenie przez Wojewodę na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia należy uznać za prawidłowe. Trafna jest bowiem konkluzja organu odwoławczego, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane przedwcześnie i wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. To oznacza, że do wydania decyzji przez organ I instancji doszło z naruszeniem przepisów postępowania istotnym na tyle, że nie było możliwości wydania przez organ odwoławczy decyzji co do istoty sprawy. Sąd przypomniał przy tym, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne a więc co do zasady istotne dla wyniku sprawy okoliczności faktyczne powinny zostać ocenione dwukrotnie w kontekście przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, zarzuty zawarte w sprzeciwie są zdaniem Sądu nieuzasadnione. Skargą kasacyjną X Sp. z o.o. w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151a § 2 p.p.s.a. i art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., czego skutkiem było niezasadne oddalenie sprzeciwu, które nastąpiło w następstwie błędnego uznania przez WSA, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej przez Wojewodę, podczas gdy decyzja Starosty nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a także art. 10 k.p.a. i art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uchylenie decyzji Starosty, który w sposób prawidłowy ustalił krąg stron postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, nieuznając wnioskodawców za stronę tego postępowania, bowiem ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu i nie doznaje jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie; 2. art. 151a § 2 p.p.s.a. i art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 2 k.pa., art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., czego skutkiem było niezasadne oddalenie sprzeciwu, przez błędne uznanie, że na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie zaszły przesłanki do zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy odmowa uchylenia we wznowieniu decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę była w rozpatrywanej sprawie jedynym prawnie dopuszczalnym rozstrzygnięciem; 3. art. 151a § 2 p.p.s.a. i art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 145a k.p.a., art. 145aa i art. 145b k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a., czego skutkiem było uznanie przez WSA za prawidłowe nakazanie Staroście w toku postępowania ponownego przeanalizowania przesłanek wznowieniowych, które nie zostały wskazane we wniosku wnioskodawców, jak również nie wskazano ich jako zarzut w odwołaniu od decyzji Starosty, co stoi w rażącej sprzeczności z wnioskowym charakterem wszczęcia postępowania w przypadku przesłanki niezgodności z Konstytucją, orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE, czy orzeczenia sądu stwierdzającego naruszenie zasady równego traktowania; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: a) niewyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia w kontekście zarzutów skargi złożonych przez skarżącą, zbyt ogólnikowe uzasadnienie przez Sąd zaskarżanego wyroku oraz nie wyjaśnienie w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, pozbawiające skarżącą informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, b) zaniechanie należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, uznanie za prawidłowe uzasadnienie decyzji Wojewody, podczas gdy zawiera ona szereg niespójności, wewnętrznych sprzeczności i omyłek (także dotyczących organu, którego decyzję weryfikował), nie odniesienie się do wszystkich zarzutów sprzeciwu i tym samym sporządzenie uzasadnienia wyroku niepozwalające na ocenę, na jakich to ustaleniach oparł się Sąd stwierdzając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody, a także sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego wszystkich wymaganych przez przepisy elementów, a zwłaszcza poprzez pominięcie rozstrzygnięcia prawnego, jego wyjaśnienia i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów strony skarżącej przedstawionej w sprawie, a także poprzez pominięcie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy; II. prawa materialnego: 1. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) przez błędną wykładnię i uznanie przez WSA, że: a) osoby które złożyły wniosek o wznowienie postępowania (wnioskodawcy) posiadają interes prawny w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji, podczas gdy działka, do której wnioskodawcy posiadają tytuł prawny, nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, jak również nie powoduje ograniczeń w zabudowie wnioskodawców a zatem nie zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie było podstaw do wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., jak również wyroku oddalającego sprzeciw; b) zatwierdzona pozwoleniem na budowę przez Starostę dokumentacja projektowa wymaga dodatkowego uzupełnienia przez skarżącą poprzez przedstawienie analizy nasłoneczniania w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, podczas gdy z dokumentacji projektowej, jak również z analiz przedkładanych przez skarżącą w toku postępowania wznowieniowego wynika jednoznacznie, że inwestycja skarżącej nie narusza przepisów prawa, jak również nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie nieruchomości wnioskodawców; 2. art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz uznanie, że: a) interes prawny osób, które złożyły wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji może przysługiwać właścicielowi lokalu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w związku z czym organy administracji architektoniczno-budowlanej mają obowiązek oceniać z urzędu, czy status strony postępowania posiada oprócz spółdzielni mieszkaniowej, czy wspólnoty mieszkaniowej, także indywidualnie każdy (lub niektórzy) z właścicieli lokali położonych w budynku wielorodzinnym, gdy tymczasem z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, a zatem nie zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym nie było podstaw do wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a także że: b) wszelkie potencjalne i niewynikające z dokumentacji projektowej oddziaływania inwestycji na poszczególne lokale w budynku mieszkalnym wielorodzinnym skutkują powstaniem interesu prawnego właścicieli tychże lokali w ramach postępowania o pozwoleniu na budowę, pomimo, że status strony postępowania przysługuje wyłącznie osobie posiadającej tytuł prawny do nieruchomości leżących w obszarze oddziaływania, tj. w terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Mając na uwadze powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżanej decyzji Wojewody, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W odniesieniu do wniosku skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Sprawa tego rodzaju może być przekazana do rozpoznania na rozprawie, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że ma to znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takiej potrzeby, stąd też wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie został uwzględniony. Stosownie do art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasatoryjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogły być kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. Stosownie bowiem do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wobec tego stwierdzić należy, że ocena Sądu I instancji ma sprowadzać się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Decyzja organu odwoławczego powoduje, że nie została wydana decyzja ostateczna co do meritum sprawy. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. W niniejszej sprawie powodem uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że organ I instancji przedwcześnie odmówił uchylenia decyzji Starosty z 18 czerwca 2024 r., nr [...], zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany uznając, że nie została spełniona przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionym powyżej stanowiskiem Wojewody należy się zgodzić. Okoliczności przedmiotowej sprawy, jak i towarzyszące im prawne uwarunkowania sprawiają, że przy ocenie zgodności z prawem decyzji kasatoryjnej konieczne jest odwołanie się do kontekstu materialnoprawnego determinującego rozstrzygnięcia procesowe, jakim w niniejszym przypadku jest status prawnoprocesowy wnioskodawców. W orzecznictwie wskazuje się wprawdzie, że sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istotne przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z 4 września 2023 r., II OSK 882/22). Takimi przepisami w niniejszej sprawie są natomiast art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. Krąg podmiotów uznawanych za strony postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę powinien być ustalany z uwzględnieniem art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 20 ww. ustawy obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zadaniem organów w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest ustalenie, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki planowanego obiektu budowlanego, wszystkich przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie znajdującego się w jego otoczeniu terenu, oraz wyznaczenie na ich podstawie obszaru oddziaływania, którego granice powinny być wyraźnie zakreślone w uzasadnieniu podjętej przez organ decyzji. Wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjmuje się, że są to powszechnie obowiązujące przepisy prawa wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia, czy też utrudnienia w zabudowie tego terenu, w szczególności przepisy techniczno-budowlane, przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, czy też przepisy prawa miejscowego (zob. wyr. NSA z 16 marca 2011 r., sygn.. akt II OSK 472/10). Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji następuje w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, na potrzeby każdej konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Należy mieć przy tym na uwadze, że przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane nie zawsze jest ściśle uzależniony od tego, czy oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zagospodarowanie których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy - Prawo budowlane i przepisów odrębnych. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Odrębnymi przepisami prawa, o których mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane są przede wszystkim normy wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - które określają wymogi dotyczące sytuowania obiektów budowlanych, a z których wynika zakres oddziaływania obiektu, biorąc pod uwagę różne cechy i charakter oddziaływania projektowanego obiektu. W ocenie Wojewody pod kątem powyższych przepisów organ I instancji dokonując ustaleń w zakresie kręgu stron postępowania nie zbadał szczegółowo kwestii oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Aprobując powyższe stanowisko należy podkreślić, że potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Z powyższego wynika, że nie jest wystraczające, dla uznania występujących z wnioskiem o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. za podmioty nie będące stronami postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę, stwierdzenie, że ich nieruchomości sąsiadują z terenem inwestycji. Dla przyznania przymiotu strony konieczne jest wykazanie, że dana inwestycja wiąże się z ograniczeniem ich praw. W przedmiotowej sprawie występujący z wnioskami o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty Skarżyskiego z 18 czerwca 2024 r. wykazując istnienie po ich stronie interesu prawnego zwracali uwagę na związane z zacienianiem sąsiedniej zabudowy negatywne odziaływanie spornej inwestycji na ich prawo własności. Dokonując oceny podnoszonych powyżej okoliczności Starosta Skarżyński podniósł, że z analizy nasłonecznienia zabudowy sąsiedniej dla dni równonocy wynika, że dla każdego z analizowanych lokali przynajmniej jedno pomieszczenie analizowanej zabudowy sąsiedniej w przedziale 7:00 do 17:00 są nasłonecznione przez czas 3 godzin bądź dłużej a zatem projektowany budynek nie ogranicza spełnienia warunku nasłonecznienia sąsiedniej zabudowy określonego w § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Tymczasem jak słusznie zwrócił na to uwagę Wojewoda, z akt sprawy nie wynika, dla których lokali znajdujących się w budynkach mieszkalnych na działkach nr [...] i [...] została sporządzona ww. analiza. Z rysunków dotyczących czasu nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w budynkach mieszkalnych na działkach nr [...] i [...] nie wynika, aby projektant wytypował mieszkania najbardziej narażone na brak nasłonecznienia, ustalił ilość pokoi w tych mieszkaniach i rozkład pomieszczeń i przeanalizował ich nasłonecznienie zgodnie z § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Sąd pierwszej instancji zasadnie zauważył przy tym, że dokonanie ww. ustaleń w niniejszej sprawie ma znaczenie tym bardziej istotne bowiem wnioski o wznowienie postępowania pochodzą od osób zajmujących poszczególne lokale w budynkach sąsiednich. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy prawidłowo i wyczerpująco przeprowadzona analiza nasłonecznienia może mieć istotne znaczenie dla ustalenia obszaru oddziaływania spornego budynku handlowo-usługowego i w konsekwencji na ustalenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją Starosty Skarżyskiego z 18 czerwca 2024 r. Zasadnie zatem w tej sprawie uznano za konieczne uchylenie decyzji Starosty z 16 stycznia 2025 r. i przekazanie sprawy temu organowi celem uzupełnienia materiału dowodowego w ww. zakresie i poddanie go ponownej ocenie. Odmowa uchylenia decyzji Starosty z 18 czerwca 2024 r. bez wyczerpującego wyjaśnienia powyższych kwestii nastąpiła bowiem z naruszeniem przepisów postępowania regulujących proces dochodzenia do prawdy obiektywnej - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie mogły tym samym odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania – powiązanych z art. 151a § 2 p.p.s.a. i art. 64e p.p.s.a. zarzuty naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 15, 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 151 § 2 k.p.a., art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. a także art. 145a k.p.a., art. 145aa i art. 145b k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. – kwestionujące zasadność podjętego przez Wojewodę rozstrzygnięcia. Całkowicie chybiony jest także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez uznanie, że osoby które złożyły wniosek o wznowienie postępowania posiadają interes prawny w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia przedmiotowego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Należy bowiem podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie przesądził w sposób wiążący o istnieniu po stronie wnioskodawców przymiotu strony w rozumieniu powołanych przepisów. Istota rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji sprowadzała się bowiem do stwierdzenia, że organ odwoławczy zasadnie uznał w okolicznościach tej sprawy za konieczne dokonanie dodatkowych ustaleń celem zbadania, czy wnioskodawcom przysługiwał przymiot strony postępowania, w którym wydano przedmiotowe pozwolenie na budowę. Nie mógł ponadto odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 ust. 2 tej ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że interes prawny osób, które złożyły wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji może przysługiwać właścicielowi lokalu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w związku z czym organy administracji architektoniczno-budowlanej mają obowiązek oceniać z urzędu, czy status strony postępowania posiada oprócz spółdzielni mieszkaniowej, czy wspólnoty mieszkaniowej, także indywidualnie każdy (lub niektórzy) z właścicieli lokali położonych w budynku wielorodzinnym. Zwrócenia uwagi wymaga, że także właściciel lokali położonych w budynku wielorodzinnym będący członkiem wspólnoty mieszkaniowej może samodzielnie występować jako strona postępowania administracyjnego jeśli posiada indywidualny, własny interes oparty na przepisie prawa wpływającym na jej sytuację prawną. W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę członek wspólnoty mieszkaniowej posiada interes prawny, jeśli planowana inwestycja będzie miała bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki i będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. Odnośnie natomiast zarzutu obrazy przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania - wskazać przede wszystkim należy, że przepis ten określa jedynie niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Generalnie przyjmuje się w orzecznictwie NSA, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego - patrz wyrok z dnia 14 czerwca 2024 r. III OSK 2040/22. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do zasady zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i pozwala na ustalenie przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, nawet jeśli stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowe. W konsekwencji, skoro uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez Sąd pierwszej instancji przyjęty, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Zatem wbrew wywodom skargi kasacyjnej sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem stan faktyczny, jaki przyjął za podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko co do oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania. Zaskarżony wyrok nadto poddaje się kontroli instancyjnej a to, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Skarżony organ
- Wojewoda~Wojewoda
- Sędziowie
- Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny