Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 68/24

II OSK 68/24 - Wyrok NSA z 2026-05-05

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
5 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia WSA (del.) Magdalena Dobek-Rak, Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. i R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 350/23 w sprawie ze skargi W.K. i R.K. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 19 lutego 2014 r. nr XCVII/1451/14 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Zakopiańska – Zawiła" 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od W.K. i R.K. na rzecz Gminy Miasto Kraków kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Wyrokiem z 24 maja 2023 r., II SA/Kr 350/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Krakowie oddalił skargę W. K. i R. K. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z 19 lutego 2014 r., nr XCVII/1451/14 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "obszaru ,,Zakopiańska-Zawiła" w Krakowie (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego 2014, poz. 1210; uchwała, plan, MPZP). Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, W. K. i R. K. ww. uchwałę zaskarżyli w części, tj. w zakresie § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP, i wnieśli o: 1) stwierdzenie jej nieważności w zakresie § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP przewidującego: "Ustala się zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego oraz granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie przepisów odrębnych, poprzez: zakazy: indywidualnych rozwiązań w zakresie gromadzenia ścieków", 2) zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 2.2. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: - art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483 ze zm.; Konstytucja RP) w zw. z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2014, poz. 121 ze zm.; K.c.) w zw. z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2012, poz. 647 ze zm.; Upzp) poprzez "przyjęcie MPZP, który w § 10 ust. 1 pkt 2c) przewiduje: "Ustala się zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego oraz granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie przepisów odrębnych, poprzez: zakazy: indywidualnych rozwiązań w zakresie gromadzenia ścieków", zdaniem skarżących z przekroczeniem uprawnienia planistycznego, naruszającym prawo własności i jego istotę, gdyż wprowadzającym niedopuszczalne w świetle przepisów prawa ograniczenie w zakresie sposobu zabudowy nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, w której zamierzenie budowlane posiada dostęp do istniejącej na danym obszarze kanalizacji sanitarnej, jednakże nie jest możliwe do niej podłączenie ze względów terenowych, a tego rodzaju ograniczenie nie dość, że uderza w istotę prawa własności, to nie jest uzasadnione jakimikolwiek względami, czy wartościami wynikającymi z Konstytucji RP, gdyż trudno jest wytłumaczyć dlaczego zakazano podłączenia zamierzenia inwestycyjnego do zbiornika bezodpływowego nieczystości ciekłych bądź przydomowej oczyszczalni ścieków, szczególnie w przypadku, gdy z uwagi na kwestie terenowe, technicznie nie jest możliwe podłączenie pod ogólnodostępną kanalizację sanitarną; - art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 K.c. poprzez przyjęcie w/w uchwały zawierającej § 10 ust. 1 pkt 2c), który uniemożliwia przyjęcie rozwiązań projektowych w zakresie gospodarki ściekowej o indywidualnym charakterze, a to jest szczególnie ważne dla nieruchomości, gdzie nie jest możliwe przyłączenie do istniejącej kanalizacji sanitarnej, co wpływa wprost na sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, jak również stanowi nieuzasadnione wkroczenie w zakres chronionego prawa własności, gdyż nie sposób zaakceptować, aby kwestionowany "zapis" służył realizacji takich celów jak ochrona środowiska, czy ochrona zdrowia, a więc zakwestionowany "zapis" winien zostać uznany za niedopuszczalny w całości, a tym samym konieczny do wyeliminowania na skutek rozpatrzenia skargi na przedmiotowy akt planistyczny, - art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 87 § 1 w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2021, poz. 888: Ucpg) poprzez wprowadzenie do MPZP zakwestionowanego unormowania, które w istocie modyfikuje regulacje ustawowe określające zasady przyłączy działek budowlanych do kanalizacji sanitarnej, gdzie ustawodawca wprost dopuszcza możliwość przyłączenia do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, bądź przydomowej oczyszczalni ścieków, jako rozwiązania równoważnego przyłączeniu do sieci kanalizacji sanitarnej w przypadku braku możliwości technicznego, bądź ekonomicznego wykonania przyłącza, - art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 87 § 1 w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351; uPb) w zw. z § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. 2022, poz. 1225; rozp. MI 2002), poprzez całkowicie niedopuszczalną modyfikację przepisów techniczno-budowlanych, tj. poprzez wprowadzenie zakazu stosowania indywidualnych rozwiązań w zakresie gospodarki ściekowej, a to w sytuacji, gdy regulacje techniczno-budowlane dopuszczają stosowanie zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, bądź przydomowe oczyszczalni ścieków, w przypadkach braku możliwości podłączenia pod kanalizację sanitarną, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, co czyni w ocenie skarżących, kwestionowany "zapis" planu niedopuszczalnym. 2.3. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżącym przysługuje prawo własności działek nr [...] i [...] obr. [...] P., położonych przy ul. Z. w Krakowie, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza w Krakowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...]. Uwzględniając przysługujące skarżącym prawo własności przedmiotowych działek został złożony wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego dla zamierzenia inwestycyjnego pn. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem, dojściem i dojazdem, zbiornikiem retencyjnym na wodę opadową, zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości oraz murem oporowym na działce nr [...] i [...], obr. [...] P., przy ul. Z. Tytuł zamierzenia inwestycyjnego wskazuje, że w jego ramach wykonaniu podlegać miał zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. W związku z powyższym Prezydent Miasta Krakowa wydał w dniu 29 marca 2022 r. postanowienie dotyczące nałożenia na inwestorów obowiązku usunięcia nieprawidłowości w ramach projektu budowlanego polegających na konieczności usunięcia sprzeczności z § 10 ust. 1 pkt 2c MPZP, stanowiącego o zakazie stosowania indywidualnych rozwiązań w zakresie gospodarowania ściekami. Wskazano, że konieczność zastosowania w ramach projektowanego rozwiązania zbiornika bezodpływowego na ścieki wynika z zagadnień terenowych, a mianowicie informacji przekazanej przez Wodociągi Miasta Krakowa Spółka Akcyjna (Spółka) z 6 lipca 2021 r. zgodnie z którą: " W ul. Z. przebiega sieć kanalizacji sanitarnej 300 mm. Z uwagi na posadowienie ww. sieci kanalizacyjnej oraz niekorzystne ukształtowanie terenu (przeciwspadek), nie ma możliwości odprowadzania ścieków bytowych z projektowanego budynku jednorodzinnego w kierunku ww. odbiornika". Tym samym przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązanie projektowe w zakresie kanalizacji sanitarnej było jednym z technicznie możliwych obok przydomowej oczyszczalni ścieków, a to z uwagi na fakt, iż przyłączenie do tradycyjnej kanalizacji sanitarnej z uwagi na warunki terenowe nie było i nie jest możliwe. 2.4. Skarżący stanęli na stanowisku, że kwestionowany "zapis" MPZP w istocie ogranicza przysługujące im prawo własności w stopniu wpływającym na jego istotę, wprowadzając dodatkowe ograniczenia w zakresie możliwych rozwiązań sanitarnych, które są sprzeczne z przepisami prawa. Wskazując na przekroczenie granic ingerencji w prawo własności przez Radę Miasta Krakowa odwołano się wprost do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący poddają pod rozwagę, jakim celom przyświecało wprowadzenie zakazu indywidualnych rozwiązań w zakresie gospodarki ściekowej, bo trudno przyjąć, że wartościami tymi jest konieczność ochrony środowiska, zdrowia, gdyż powszechnie występują i są stosowane metody, które spełniają wymogi środowiskowe, wymogi zdrowotne, takie jak przydomowe oczyszczalnie ścieków, czy bezodpływowe zbiorniki na nieczystości ciekłe w zakresie gospodarowania ściekami. Naruszenie istoty prawa własności w przypadku skarżących wynikać ma z faktu, że ograniczona została możliwość zastosowania indywidualnych rozwiązań w zakresie gospodarki ściekami, podczas gdy z pozyskanej przez inwestorów informacji technicznej wynika, że z uwagi na ukształtowanie terenu nie jest możliwe podłączenie do istniejącej kanalizacji sanitarnej, stąd ich działki w świetle zakwestionowanego "zapisu" mają ograniczoną możliwość obsługi kanalizacyjnej, a to pomimo że "zapisy" innych ustaw, aktów wykonawczych taką możliwość przewidują wprost. Niezależnie od powyższego wskazano, że przeprowadzenie analizy art. 15 ust. 2 i 3 Upzp prowadzi do wniosku, że Rada Miasta Krakowa nie była uprawniona do regulowania zagadnień związanych z gospodarką ściekową, gdyż kwestie te wykraczają poza przekazane kompetencje planistyczne. Zdaniem skarżących kwestionowane unormowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest wprost sprzeczne z regulacjami ustawowymi, jak również jest niedopuszczalne w świetle przepisów technicznobudowlanych. Zwrócono uwagę na brzmienie art. 5 ust. 1 pkt 2 Upcg, gdzie wskazany przepis przewiduje wprawdzie obowiązek w pierwszej kolejności podłączenia nieruchomości do kanalizacji jednakże, jeżeli ze względów technicznych, bądź ekonomicznych przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest możliwe, dopuszcza się wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. W zgodzie z tym przepisem, stanowiącym o braku obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, pozostaje sytuacja, w której nieruchomość zostaje wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w odrębnych przepisach, bądź bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe. Tymczasem zakwestionowane unormowanie MPZP nie przewiduje jakichkolwiek możliwości realizacji rozwiązań alternatywnych, pomimo że akty wyższego rzędu taką możliwość przewidują. Z dokumentacji, o której mowa na wstępie uzasadnienia skargi wynika, że możliwości przyłączenia działek stanowiących własność skarżących do istniejącej kanalizacji nie ma, a więc właściciel takich działek pozostaje ograniczony w możliwości zastosowania jakiegokolwiek rozwiązania alternatywnego, gdyż wprowadzono zakaz indywidualnych rozwiązań w zakresie gromadzenia ścieków. Powyższa sytuacja oznacza, że plan wprowadza inne, bardziej rygorystyczne rozwiązania w porównaniu do aktu wyższego rzędu. Jak wskazują skarżący za sprzeczne z prawem należy uznać wyłączenie na podstawie wprowadzonego zakazu budowy rozwiązań indywidualnych w zakresie gospodarowania ściekami, poprzez wprowadzenie zakazu kanalizacji indywidualnej, która mogłaby przybrać postać zbiorników bezodpływowych, bądź przydomowych oczyszczalni ścieków. 2.5. Dalej w wyroku II SA/Kr 350/23 przywołano, że Rada Miasta Krakowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej odpowiedzi podniesiono, że działka nr [...] znajduje się w całości w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o symbolu MN.13, z podstawowym przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą oraz bliźniaczą z zielenią towarzyszącą. W przeznaczeniu uzupełniającym terenu MN.13 mieszczą się natomiast między innymi: garaże i budynki gospodarcze, niewyznaczone na rysunku planu drogi, dojazdy i dojścia, a także obiekty, sieci i urządzenia infrastruktury technicznej (vide § 18 ust. 2 oraz ust. 3 skarżonej uchwały). Z kolei działka nr [...] znajduje się częściowo w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o symbolu MN.13 z podstawowym przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą oraz bliźniaczą z zielenią towarzyszącą, terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej oznaczonym symbolem MN/U.6 z podstawowym przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą wraz z zielenią towarzyszącą, zabudowę mieszkaniowo-usługową, która stanowi wolnostojący budynek, składający się z lokali mieszkalnych i usługowych wraz z zielenią towarzyszącą, zabudowę usługową wraz z zielenią towarzyszącą. W przeznaczeniu uzupełniającym dla terenu MN/U.6 mieszczą się garaże i budynki gospodarcze, obiekty małej architektury, niewydzielone na rysunku planu drogi, dojazdy i dojścia, a także obiekty, sieci i urządzenia infrastruktury technicznej (vide §19 ust. 1-3 skarżonej uchwały). Organ stwierdził, że z danych zawartych w systemie informacji przestrzennej Miasta Krakowa wynika, że nieruchomości przy ul. Z. i w jej najbliższym sąsiedztwie mają zapewniony dostęp do kanalizacji zbiorczej. 3.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie oddalił skargę. 3.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że w kwestiach zachowania wymogów prawa przy podejmowaniu spornej uchwały, nie sposób zarzucić Radzie Miasta Krakowa naruszenia zasad i istotnego naruszenia trybu określonych w art. 28 ust. 1 Upzp, co mogłoby spowodować nieważność uchwały w całości lub części. Zastosowane procedury, prowadzenie postępowania planistycznego, zachowanie zasad planistycznych oraz wyważanie różnego rodzaju interesów (publicznego – ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, zdrowia ludzkiego oraz indywidualnego prawa własności, itd.), a więc tego wszystkiego, co składa się na ocenę przestrzegania prawa przez organy planistyczne, było – zdaniem sądu a quo – prawidłowe. Procedura planistyczna została w wystarczającym stopniu zachowana. Podstawą uwzględnienia skargi na plan jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje naruszone, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 Upzp, władztwa planistycznego. Wadliwymi ustaleniami planu będą zatem wyłącznie te jego ustalenia, które naruszają przepisy prawa, oraz te, które są wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Takich wadliwości nie stwierdzono. 3.3. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarzuty skarżących zmierzające do wykazania naruszenia ich prawa własności nie mogły doprowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały w żądanym zakresie. Plan stanowi podstawę do ingerencji w prawo własności, dotyczyć to może sposobu wykonywania prawa, a nie samego prawa. Sąd pierwszej instancji uznał też, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że ich prawo własności i interes ekonomiczny zasługuje na wyższą ochronę, niż brane pod uwagę interesy pozostałych właścicieli nieruchomości objętych planem i społeczności lokalnej. Konkluzją uzasadnienia kwestionowanego wyroku było przypomnienie, że nieważność uchwały planistycznej rady gminy w całości lub w części powoduje: istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Sąd a quo stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów Upzp, a także nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby przesądzić o uznaniu zaskarżonej uchwały za wadliwą. Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały naruszone żadne normy Konstytucji RP, stanowiące o zasadach demokratycznego państwa prawa, praworządności, ochronie prawa własności i możliwości jego ograniczenia. 4.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący – zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości. 4.2. Wydanemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy art. 133 § 1 w zw. z art. 147 § 1 w zw. z art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, wbrew materiałom przedstawionym przez skarżących do akt sprawy, iż nie wykazali, że możliwość podłączenia do kanalizacji nie jest dopuszczalna pod względem technicznym, bądź ekonomicznym, podczas gdy w rzeczywistości, mając na uwadze dokumenty przedłożone wraz ze skargą należało stwierdzić, że faktycznie z uwagi na warunki terenowe, warunki posadowienia kanalizacji sanitarnej, podłączenie inwestycji Inwestorów nie jest możliwe, a w tym za całkowicie niedopuszczalną, sprzeczną z obowiązującymi regulacjami należało uznać regulację w postaci planu zakazującego stosowania indywidualnych rozwiązań projektowych, w sytuacji gdy zastosowanie innych rozwiązań zbiorowego oczyszczania ścieków nie jest możliwe. 4.3. W skardze kasacyjnej sformułowano także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: a) art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 K.c. w zw. z art. 15 ust. 2 i 3 Upzp w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że zakwestionowane uregulowanie mieści się w granicach władztwa planistycznego, nie narusza istoty prawa własności, podczas gdy według skarżących mamy do czynienia z sytuacją, gdzie Rada Miasta Krakowa przyjęła ustalenie, które godzi w zakres przyznanego gminie władztwa planistycznego, prowadzi do naruszenia istoty prawa własności, czyniąc prawo do zabudowy nieruchomości fasadowym, poprzez uniemożliwienie podłączenia nieruchomości do kanalizacji indywidualnej, w przypadku braku możliwości zastosowania podłączenia do kanalizacji zbiorowej, a tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, b) art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 K.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że zakwestionowany "zapis" (powinno być "przepis" – uwaga Sądu) mieści się w ramach realizacji celów przewidzianych ustawą zasadniczą, jak ochrona środowiska, ochrona zdrowia, podczas gdy nie sposób ustalić, jakie wartości skłoniły do przyjęcia zakwestionowanego postanowienia, a już z całą stanowczością nie są to okoliczności dopuszczalne "zapisami" Konstytucji RP, o których mowa w ramach zasady proporcjonalności, c) art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 87 § 1 w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 Ucpg w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP poprzez przyjęcie, iż pomiędzy wskazanymi regulacjami ustawowymi, dopuszczającymi możliwość przyłączenia do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, bądź przydomowej oczyszczalni ścieków, a kwestionowanym uregulowaniem MPZP nie istnieje sprzeczność, podczas gdy w rzeczywistości mamy do czynienia z sytuacją, iż ustawodawca dopuszcza indywidualne rozwiązania projektowe w przypadku braku możliwości przyłączenia do kanalizacji, a kwestionowany "zapis" wprowadza zakaz ich stosowania, co potwierdza sprzeczność uzasadniającą konieczność stwierdzenia nieważności kwestionowanego zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czego nie dostrzegł sąd pierwszej instancji. 4.4. Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a w dalszej kolejności stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wg norm prawem przepisanych; na wypadek przyjęcia, że nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 188 Ppsa, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 4.5. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ, a następnie sąd pierwszej instancji, nie wyważyły interesów zgłaszanych przez właścicieli, a przede wszystkim opowiedziały się za tym, że do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zostało wprowadzone rozwiązanie, które uderza w istotę prawa własności, co w świetle przepisów ustawy zasadniczej należy ocenić jako niedopuszczalne. W ocenie skarżących kasacyjnie sąd pierwszej instancji pominął, że Rada Miasta Krakowa wykroczyła poza kompetencje ustawowe, gdyż doprowadziła poprzez przyjęcie kwestionowanego unormowania, do przyjęcia regulacji nie służącej wykonaniu takich celów, jak chociażby ochrona zdrowia, czy ochrona środowiska. W tym stanie rzeczy przy uwzględnieniu, iż kwestionowany "zapis" uderzył w istotę prawa własność, a więc możliwość zabudowy działki w sposób zgodny z przeznaczeniem społeczno-gospodarczym należało przyjąć, że powyższe stanowi jaskrawy przykład naruszenia obowiązującego prawa przez organ stanowiący Gminy Kraków. 4.6. W odpowiedzi organu na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, a także o przeprowadzenie rozprawy. W ocenie organu wadliwe jest założenie skarżących, powielane zarówno w skardze, jak i skardze kasacyjnej, że "zapisy" skarżonej uchwały są niezgodne z art 5 ust. 1 pkt 2 Ucpg w związku z art. 15 ust. 4 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w zakresie nałożonego na właścicieli obowiązku przyłączenia się do sieci zbiorczej. W ocenie organu, treść zaskarżonego wyroku, w tym również jego uzasadnienie jest jednoznaczne oraz przedstawia wywód prawny skorelowany z przedstawionym stanem faktycznym kontrolowanej sprawy, który został przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Organ planistyczny wskazuje, że Prezydent Miasta Krakowa wydał 13 czerwca 2022 r. decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem i potrzebnymi instalacjami, w tym instalacją kanalizacji sanitarnej do pierwszej studzienki oraz instalacją kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym na wodę opadową z dojściem i dojazdem na działce nr [...] i części działki nr [...], obr. [...], Podgórze, przy ulicy Z. w Krakowie. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 5 lipca 2022 r. Wszystkie okoliczności sprawy (stan faktyczny i prawny) nie budzą wątpliwości, co z kolei przełożyło się na prawidłową ocenę materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji. Dlatego zarzuty naruszenia przepisów Ppsa w zakresie nieprawidłowej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów (w tym informacji technicznej Wodociągów Miasta Krakowa z 6 lipca 2021 r.) – zdaniem organu - nie zasługują na uwzględnienie. 4.7. Na rozprawę wyznaczoną w sprawie nikt się nie stawił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2026, poz. 143) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów kasacyjnych (art. 193 zd. 2 Ppsa). 5.2. Chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione na etapie postępowania przed sąd pierwszej instancji, co przełożyło się na prawidłową przezeń ocenę dowodów. Argumentacja skarżących przez cały tok postępowania sądowoadministracyjnego zmierzała do tego, że ustalenia planu uniemożliwiają im zabudowę swojej nieruchomości gruntowej z uwagi na brak możliwości podłączenia się do sytemu kanalizacji miejskiej, przy jednoczesnym zakazie zastosowania indywidualnych rozwiązań w zakresie odprowadzania ścieków. Tym samym, pomimo ujęcia działki skarżących w planie, jako terenu z możliwością zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, realizacja inwestycji budowlanej stać się miała niemożliwa. Twierdzenia te nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym w postępowaniu materiale odnośnie okoliczności faktycznych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano, że Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 13 czerwca 2022 r. nr [...] udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem i potrzebnymi instalacjami, w tym instalacją kanalizacji sanitarnej do pierwszej studzienki oraz instalacją kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym na wodę opadową z dojściem i dojazdem na działce nr [...] i części działki nr [...], obr. [...], Podgórze, przy ulicy Z. w Krakowie, a decyzja ta stała się ostateczna z dniem 5 lipca 2022 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie tego organu świadczy o tym, że wbrew stanowisku skarżących, mogą oni realizować przedsięwzięcie budowlane na swojej nieruchomości, a skarżony akt prawa miejscowego nie pozbawia ich tej możliwości. Nie są tym samym ograniczeni w istocie swojego prawa własności. Okoliczności tej skarżący np. w replice nie zaprzeczyli, a na rozprawę w ich imieniu nikt się nie stawił. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swego wyroku słusznie wskazał, że nieruchomości przy ulicy Z. w Krakowie mają zapewniony dostęp do kanalizacji zbiorczej. Możliwość wykonania przyłącza jest możliwa. Kwestia podłączenia do kanalizacji zbiorczej rozstrzygana jest w postępowaniu w przedmiocie udzielenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Takie pozwolenie zostało wydane i jest ostateczne. Decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 13 czerwca 2022 r. przesądziła zatem o możliwości zabudowy przy jednoczesnym obowiązku przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Dlatego prawidłowo sąd a quo wskazał, że oświadczenie Spółki nie było równoznaczne z wykazaniem okoliczności o niedostatecznych warunkach dla wykonania przyłącza kanalizacyjnego. W związku z tym sąd pierwszej instancji przyjął prawidłowe podstawy wyrokowania, oceniając ważność spornej uchwały i po całościowej ocenie zarzutów i przedstawionych dowodów przez strony postępowania, zasadnie oddalił skargę. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 133 § 1 w zw. z art. 147 § 1 w zw. z art. 151 Ppsa. 5.3. Zarzuty naruszenia norm materialnych w postaci przepisów art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 15 ust. 2 i 3 Upzp w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP, jak również art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 k.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP oraz art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 87 § 1 w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 Ucpg w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2c) planu podlegają łącznemu rozpoznaniu, albowiem pozostają ze sobą w związku. Sprowadzają się one do niedostrzeżenia przez sąd pierwszej instancji braku wyważenia przez organ planistyczny interesu prywatnego z interesem publicznym oraz braku uwzględnienia prawa własności nieruchomości, poprzez rzekomy brak możliwości zabudowy nieruchomości z uwagi na uniemożliwienie wykonania przyłącza kanalizacyjnego, co miałoby faktycznie powodować brak władztwa nad nieruchomością zgodnie z jej przeznaczeniem. Należy wskazać, że z art. 3 ust. 1 Upzp wynika, że kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Gmina dysponuje zatem tzw. władztwem planistycznym. W judykaturze najczęściej ujmowane jest ono jako kompetencja gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami oraz zapewnieniem ładu przestrzennego kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalanie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów: prywatnego i publicznego lub interesów podmiotów prywatnych, co nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych lub interesu prywatnego z interesem publicznym (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., II OSK 537/24, LEX nr 3850944). W orzecznictwie przekonująco wskazuje się m. in., że gmina kształtując politykę przestrzenną ma prawo zakładać wprowadzenie na wybranych przez siebie terenach ograniczenia w zabudowie, a nawet zakazu zabudowy, i nie ma obowiązku udowadniania, że takie rozwiązanie w każdym danym przypadku jest bezwzględnie konieczne. Jeżeli zaistnieją potrzeby ładu przestrzennego czy interesu publicznego, które wyznaczenie takich obszarów uzasadnią, wówczas i takie dotkliwe ograniczenia prawa własności mogą być w polityce przestrzennej brane pod uwagę (por. motywy wyroku NSA z 15 maja 2024 r., II OSK 1541/21, LEX nr 3757346). Zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 Upzp w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego oraz zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu. Zakaz indywidualnych rozwiązań w zakresie gromadzenia ścieków, którego celem ma być tworzenie nowoczesnej aglomeracji Krakowa, przyjaznej środowisku i zdrowiu ludzkiemu, należy odczytać jako urzeczywistnienie tych właśnie unormowań. Dlatego § 10 ust. 1 pkt 2c) MPZP pozostaje w zgodzie z unormowaniami rangi ustawowej, a wręcz stanowi konkretną i szczegółową ich realizację. Również art. 5 ust. 1 pkt 2 Ucpg stanowi, że właściciel nieruchomości jest zobowiązany zapewnić utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Cytowane unormowanie wskazuje, że regułą jest przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a dopiero jej brak, lub niezasadność techniczna, czy ekonomiczna, daje możliwość wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnie ścieków. Wynikający z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 Ucpg obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje więc w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna, a zarazem istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 tej ustawy wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (por. wyrok NSA z 25 marca 2026 r., III OSK 1515/23, LEX nr 4069763). Wymienione przepisy oraz stanowisko orzecznictwa prowadzi do wniosku, że uchwalony plan miejscowy wraz z § 10 ust. 1 pkt 2c) obowiązuje w celu ochrony środowiska oraz zdrowia ludzkiego, jako wartości nadrzędnych względem interesu prywatnego i realizuje w sposób dopuszczalny ustawowo władztwo planistyczne gminy. 5.4. Sąd w tym składzie i w realiach przedmiotowej sprawy nie dopatruje się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP oraz istoty prawa własności, zdefiniowanego w K.c. Powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że prawo własności jest chronione konstytucyjnie, jednakże nie jest prawem bezwzględnym, doznając w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP, w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i wolności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami ustawowymi są regulacje Upzp, upoważniające do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu, w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności (por. motywy wyroku NSA z 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2047/15, LEX nr 2316302). Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że skarżący nie wykazali, aby ich prawo własności i interes ekonomiczny zasługiwał na wyższą ochronę, niż interesy pozostałych właścicieli nieruchomości objętych planem miejscowym i całej społeczności lokalnej. Nieruchomość skarżących została ujęta w planie w sposób jednakowy jak inne nieruchomości z tej okolicy. Działania planistyczne gminy są proporcjonalne i przyświecają daleko idącym celom ochrony środowiska, zdrowia ludzkiego i bezpieczeństwa, statuując cywilizowane unormowania budowlane dla całego terenu objętego planem. 5.5. Postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego abstrahowało od indywidualnych i konkretnych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Wszak wydana, ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę uwzględnia położenie nieruchomości skarżących oraz wymagania MPZP. Zarzuty skarżących zarówno przed sądem pierwszej instancji, jak i w skardze kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwione. 6. 1. Z powyżej wskazanych przyczyn, oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 Ppsa. 6.2. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1) Ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 stycznia 2024
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz Magdalena Dobek-Rak Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny