II OSK 690/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. i Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 687/22 w sprawie ze skargi B. K. i Z. K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr 343/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 687/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. K. i B. K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr 343/2022 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021 nakładające na skarżących obowiązek przedłożenia do siedziby Powiatowego Inspektora, w terminie 3 miesięcy licząc od daty otrzymania postanowienia, oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w budynku gospodarczym przebudowanym na budynek mieszkalny, zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli B. K. i Z. K. zarzucając naruszenie: 1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 7 i art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez oddalenie skargi i błędne uznanie za organem drugiej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021, podczas gdy: a. fakt braku zalegania w aktach sprawy umocowania dla radcy prawnego W. B. wynikał z jego zapewnienia, że pełnomocnictwo zostanie podpisane po sporządzeniu przez niego środka zaskarżenia i złożone do akt sprawy wraz z tym środkiem zaskarżenia, a jednocześnie nie oznaczał, że skarżący nie zlecili sporządzenia środka zaskarżenia podmiotowi profesjonalnemu; b. po przekazaniu radcy prawnemu W. B. dokumentacji związanej ze sprawą, w tym postanowienia Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021, skarżący nie mieli możliwości weryfikacji (sprawdzenia w pouczeniu), w jakim terminie należy złożyć zażalenie, natomiast zaufanie jakim obdarzyli wymienionego radcę prawnego pozwalało zakładać, iż środek zaskarżenia sporządzony zostanie w terminie, a przed jego wniesieniem radca prawny, zgodnie z zapewnieniem zwróci się do skarżących o podpisanie pełnomocnictwa; c. odformalizowany charakter zażalenia pozostaje bez znaczenia dla kwestii zawinienia w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia, albowiem to zlecenie jego sporządzenia i wniesienia podmiotowi profesjonalnemu oraz brak dostępu do dokumentacji sprawy spowodowały uchybienie terminowi do złożenia zażalenia; d. fakt zwrócenia skarżącym przez radcę prawnego W. B. dokumentacji związanej ze sprawą, w tym postanowienia Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021 dopiero w dniu 1 września 2021 r. po tym, jak skarżący skierowali do wymienionego radcy prawnego wezwanie z dnia 31 sierpnia 2021 r., to jest 9 dni po upływie terminu do złożenia zażalenia, w żaden sposób nie uzasadnia winy skarżących w uchybieniu terminu, albowiem: – wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji wezwanie skierowane do radcy prawnego drogą mailową w dniu 31 sierpnia 2021 r. nie było pierwszym wezwaniem, co bezpośrednio wynika z treści wiadomości mailowej; – skarżący przed skierowaniem do radcy prawnego wezwania mailowego z dnia 31 sierpnia 2021 r. do zwrotu dokumentacji kilkakrotnie bezskutecznie próbowali się z nim skontaktować telefonicznie, w tym także próbowali nawiązać kontakt osobisty w kancelarii radcy prawnego przy ul. [...] w [...], przy czym nadmienić należy, iż radca prawny zmienił siedzibę kancelarii na adres ul. [...] w [...] nie informując o tym skarżących; – po podjęciu kontaktu ze skarżącymi radca prawny wskazał, iż nie jest w stanie odnaleźć przekazanej mu dokumentacji; – przekazując dokumentację związaną ze sprawą, w tym postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021 skarżący kierując się zaufaniem do radcy prawnego, jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, mogli liczyć i liczyli na to, że zgodnie ze składanymi przez niego zapewnieniami skieruje on w terminie odpowiednie środki zaskarżenia, zatem zwrócenie dokumentacji skarżącym 9 dni po terminie do złożenia zażalenia w żaden sposób nie uzasadnia zawinienia skarżących nawet w najmniejszym stopniu. Pełnomocnik skarżących wniosła też o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, w postaci: wydruku wizytówki Google dla Kancelarii radcy prawnego W. B. , ul. [...], [...], wydruku zakładki "Kontakt" ze strony internetowej Kancelarii radcy prawnego W. B., ul. [...], [...] - obu celem wykazaniu faktu zmiany siedziby kancelarii przez radcę prawnego W. B. oraz pozostawania w sieci Internet, dotychczasowego, nieaktualnego adresu. Mając na uwadze powyższe B. K. i Z. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora poprzez jego uchylenie i przywrócenie skarżącym terminu do wniesienia zażalenia. Ponadto w skardze kasacyjnej zawarto wniosek pełnomocnik skarżących o zasądzenie na jej rzecz niepokrytych kosztów pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna opiera się na zarzucie naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 58 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i błędne uznanie za organem drugiej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021. Skarżący twierdzą, że próbowali skontaktować się z radcą prawnym W. B., któremu oddali dokumentację sprawy razem z pismami od organu zawierającymi pouczenia. Zdaniem skarżących nie powinni oni ponosić negatywnych konsekwencji nierzetelności profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając powyższe należy zaznaczyć, co odnotował Sąd pierwszej instancji, że radca prawny który był w posiadaniu dokumentów, nie był pełnomocnikiem skarżących w sprawie. W. B. w ogóle nie występował w sprawie w charakterze pełnomocnika, a jego rola w tym zakresie była hipotetyczna i wynikała dopiero z nawiązanej współpracy ze skarżącymi. Wobec braku stosownego umocowania pełnomocnika w sprawie zasadne było uznanie, że skarżący działali w toku postępowania samodzielnie, szczególnie że aktywnie uczestniczyli oni w dokonywanych czynnościach. Skarżący mieli możliwość, w terminie otwartym, samodzielnego wniesienia zażalenia jako środka odformalizowanego, który oprócz konieczności spełnienia ogólnych wymogów podania i wyrażenia niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, nie jest obarczony żadnymi dodatkowymi wymogami co do treści. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje oczywiście do wiadomości wyjaśnienia skarżących, że chcieli oni zlecić radcy prawnemu W. B. przygotowanie i złożenie zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 388/2021. Jak wiadomo, ostatecznie pełnomocnik skarżących spornego zażalenia na postanowienie z dnia 9 sierpnia 2021 r. nie złożył, a oni sami złożyli je z uchybieniem terminu (postanowienie wraz ze stosownymi pouczeniami skarżący odebrali osobiście 16 sierpnia 2021 r., a zażalenie wnieśli 2 września 2021 r.). Wystąpili zarazem o przywrócenie terminu motywując to zaniechaniem pełnomocnika i trudnością w skontaktowaniu się z nim w celu zwrotu przekazanej dokumentacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Przede wszystkim niewykonanie przez wybranego pełnomocnika zleconej czynności procesowej obciąża mocodawcę. Niekiedy rzecz jasna może dojść do pewnych zdarzeń po stronie pełnomocnika, które uzasadnią przywrócenie terminu, takich jak wypadek czy nagła choroba. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zaistniały. Skarżący brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia usprawiedliwiają tylko tym, że wybrany przez nich pełnomocnik nie podjął się terminowej realizacji zlecenia, a oni następnie mieli trudności z pozyskaniem od niego dokumentacji sprawy. Podkreślić jednak trzeba, że to skarżący odebrali kwestionowane zażaleniem postanowienie Powiatowego Inspektora i znany był im termin do wniesienia zażalenia. Wybrali pełnomocnika na własną odpowiedzialność, który – jak twierdzą – nie wniósł zażalenia. Sami dopiero, po upływie terminu, taki środek zaskarżenia złożyli. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponoszą winę w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Niedziałanie pełnomocnika i trudności w kontakcie z nim, na które się powołują, obciążają ich jako zleceniodawców czynności procesowej, która nie została dokonana. W konsekwencji nie istniały podstawy do stwierdzenia braku winy skarżących w uchybieniu terminu. Wywiedziony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 58 § 1 K.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach skargi kasacyjnej i uznając podniesiony w niej zarzut za nieusprawiedliwiony, oddalił wniesioną skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Końcowo, odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnik skarżących, ustanowionej w ramach prawa pomocy, o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia z tytułu świadczonej pomocy prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że orzekanie w tym zakresie (art. 250 P.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postepowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Z tego powodu nie zawarto w niniejszym wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Niniejszy wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.