II OSK 714/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Z. i M. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 785/24 odrzucającego skargę E. Z. i M. C. na uchwałę Rady Miasta [...] z [...] września 2023 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania "[...]" w [...] postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.A.Z. i M. C.B. (dalej: skarżące, skarżące kasacyjnie), na uchwałę Rady Miasta Szczecin z 5 września 2023 r., nr LII/1458/23, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania "Ś.P. – P. S., F." w Szczecinie, postanowieniem z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 785/24, odrzucił skargę i zwrócił E. A. Z. i M. C.-B. uiszczoną kwotę wpisu sądowego w wysokości po 300 zł każdej z nich. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyły skarżące, zastępowane przez adwokata, zaskarżając postanowienie w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 178 ppsa w zw. z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym poprzez poczynienie oceny materiału dowodowego w sprawie w sposób sprzeczny z dyspozycją przywołanych przepisów co doprowadziło do niezasadnego ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżące nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 5 września 2023 roku nr LII/1458/23 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania "Ś. P. – P. Skargi, F." w Szczecinie podczas gdy prawidłowa analiza całokształtu akt postępowania nie pozwala poczynić takowego ustalenia, w szczególności fakt, że posiadają udziały we własności nieruchomości gruntowej objętych miejscowym planem zagospodarowania przesądza o posiadaniu przez nie interesu prawnego niezbędnego do zaskarżenia wymienionej uchwały. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do dalszego prowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a, kontroli zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie dostarczyły Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu właściwej podstawy do jej uwzględnienia. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 t.j., dalej u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Kwestionując prawidłowość odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 101 u.s.g. poprzez poczynienie oceny materiału dowodowego w sprawie w sposób sprzeczny z dyspozycją przywołanych przepisów co doprowadziło do niezasadnego ustalenia, że skarżące nie wykazały, iż zaskarżona uchwała narusza interes prawny strony. Zarzuty te należy uznać za nieusprawiedliwione. Sąd I instancji po dokonaniu prawidłowej wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g. zasadnie uznał, że skarga E. A. Z. i M. C.-B. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z 5 września 2023 r. nr LII/1458/23 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania podlegała odrzuceniu w okolicznościach sprawy wskazujących na brak legitymacji prawnej skarżących do jej zaskarżenia. W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie,, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma bowiem charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z 28 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 129/18; postanowienie NSA z 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 2306/16; dostępne w bazie CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Interes prawny wnoszącego skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną skarżącego. Podstawę legitymacji procesowej strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Należy zauważyć, że nie inaczej niż powyżej wskazano, przepis art. 101 u.s.g. zinterpretował Sąd I instancji, który legitymację do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powiązał z naruszeniem zaskarżonym aktem interesu prawnego wnoszącego skargę. Podkreślił, że naruszenie interesu prawnego tego podmiotu musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, aktualny i realny. Zaznaczył, że obowiązek wykazania naruszenia tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia spoczywa na skarżącym. Zarzuty skargi kasacyjnej są oderwane od prawidłowych wywodów Sądu I instancji i koncentrują się na odgórnie przyjętym założeniu, że właściciel gruntu zawsze ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały o zagospodarowaniu przestrzennym, co stanowi wykładnię contra legem. Można zgodzić się ze skarżącymi, że postanowienia planu mogą potencjalnie naruszać ich uprawnienia właścicielskie wynikające z art. 140 kodeksu cywilnego, jednakże uznanie dopuszczalności skargi na uchwałę w sprawie planu miejscowego zależy od wykazania interesu prawnego, który musi być realny. W odniesieniu do drugiego rodzaju zagrożenia dla interesu prawnego skarżących w związku z przyjęciem uchwały, dotyczącego zacienienia nieruchomości czy też zwiększenia oddziaływania akustycznego na nieruchomości, których źródłem będą lokatorzy i użytkownicy nieruchomości sąsiedniej, kwestie spadku wartości nieruchomości, faktycznie dotyczą wyłącznie okoliczności faktycznych (i znajdują zastosowanie do pozostałych osób należących do Wspólnoty Mieszkaniowej), a nie interesu prawnego bezpośrednio skarżących. W tych warunkach w całości należało zaaprobować ocenę Sądu I instancji, że żadna z okoliczności przywołanych przez skarżące nie wskazuje na wpływ zaskarżonej uchwały na regulowany przez obowiązujące prawo sposób zagospodarowania nieruchomości skarżących, ani też nie dotyczy aktualnie istniejącej sytuacji naruszenia interesu prawnego skarżących. Powołanie się na podejrzenie nieprawidłowości, jakie mogły zaistnieć przy podjęciu zaskarżonej uchwały, nie mają znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżących w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Wobec powyższego, podzielając przyjętą przez Sąd I instancji ocenę niedopuszczalności skargi skarżących na uchwałę z 5 września 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.