II OSK 820/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 839/24 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 30 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 839/24 oddalił skargę [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2024 r. nr [...], którą utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] stycznia 2024 r., nr [...], nakładające na ww. spółkę grzywnę w wysokości 50.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...]. Skarżąca w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku złożyła na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania "zaskarżonej decyzji", w uzasadnieniu wskazując postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...], znak: [...] utrzymanego w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak: [...], z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącej w związku z wykonaniem ww. postanowienia. Skarżąca wskazała, że wszczęcie egzekucji zobowiązań ustalonych zaskarżonym postanowieniem niesie ze sobą wysoce prawdopodobne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącej spółki. Spółka nie posiada środków finansowych na obsługę zadłużenia, w wyniku prowadzenia egzekucji może więc dojść do utraty prawa własności nieruchomości spółki, w tym przede wszystkim tzw. [...]. Prowadzenie egzekucji z majątku spółki, który stanowi głównie wskazana wyżej nieruchomość, grozi utratą możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, jak również może skutkować koniecznością zwolnień pracowników i utratą bytu prawnego przez spółkę. Skarżąca wskazała także, że obecnie toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne, zajęte zostały rachunki bankowe spółki. Spółce grozi niewypłacalność, a w konsekwencji konieczne może się stać złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W jej ocenie okoliczności wskazane powyżej uzasadniają wstrzymanie wykonalności ww. postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przez skarżącą okoliczności, nie stanowiły uprawdopodobnienia istnienia warunków do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem tym można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Zatem występując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 50.000 zł skarżąca powinna wskazać okoliczności faktyczne lub prawne, których wystąpienie z uwagi na jej aktualną sytuację mogłoby doprowadzić do spowodowania w jej aktualnej sytuacji niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków. Znaczną szkodę należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dlatego też Sąd obowiązany jest ocenić, czy może dojść do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku opłacenia grzywny, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi nie powinna ona zostać uiszczona. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia nie bada zaś zasadności i wymagalności wykonania nałożonego obowiązku. W niniejszej sprawie skarżąca w skardze kasacyjnej zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...], znak: [...], utrzymanego w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak: [...], które nałożyło na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej nr [...] z [...] września 2021 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Uzasadniając konieczność zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazano na toczące się wobec skarżącej postępowania egzekucyjne oraz zajęcie rachunków bankowych spółki, której grozi niewypłacalność, a w konsekwencji konieczne może się stać złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Podniesiono, że spółka nie posiada środków finansowych na obsługę zadłużenia, a w wyniku prowadzenia egzekucji może dojść do utraty prawa własności jej nieruchomości, co grozi utratą możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę oraz może skutkować koniecznością zwolnień pracowników i utratą bytu prawnego przez nią. Wobec powyższego zwrócić należy uwagę, że w przypadku aktu zobowiązującego do uiszczenia należności pieniężnej, co do zasady, nie można mówić o trudnych do odwrócenia skutkach w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Każda bowiem decyzja, czy postanowienie zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy jednakże zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których w sytuacji ewentualnego wygrania sporu sądowego nie można by było naprawić. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest fakt, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie, będzie podlegać zwrotowi, co przemawia za "odwracalnością" skutków spowodowanych wykonaniem kwestionowanego aktu (por. postanowienie NSA z 13 marca 2024 r., sygn. akt II OZ 130/24). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki, na które powołuje się skarżąca, nie są bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonego postanowienia. Postanowienie zobowiązuje do uiszczenia grzywny na rzecz organu jako środek przymusu wobec niewykonania określonych obowiązków. Dopiero w razie jej nieuiszczenia zostanie wszczęta egzekucja administracyjna należności pieniężnych, która w razie braku zaspokojenia z środków pieniężnych może prowadzić do spieniężenia składników majątku zobowiązanego. Z tego wynika, że bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia będzie konieczność uiszczenia wskazanej kwoty pieniężnej. Wszczęcie egzekucji administracyjnej i ewentualne zlicytowanie posiadanych nieruchomości nastąpi jedynie, gdy wskazana kwota nie zostanie wpłacona na konto organu w przewidzianym do tego terminie bądź też skarżąca nie zwolni się z grzywny poprzez wykonanie nałożonych na nią obowiązków. Zatem z zaskarżonego postanowienia wprost nie wynika wszczęcie egzekucji administracyjnej, która miałaby doprowadzić do utraty przez spółkę nieruchomości i z czym skarżąca wiąże powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Skoro zaś bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia jest konieczność wpłaty grzywny, to z przyczyn powołanych już powyżej nie występują wspomniane zagrożenia. Stan sprawy wskazuje, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wykazała istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.