II OZ 1145/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P., D.K., D.K.1 i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 351/24 o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 2102/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenia K.P. i D.K.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1 i R.P..

K.P. i D.K. (dalej: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 2102/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 351/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie przez skarżące w wyznaczonym terminie wpisów sądowych. Wspólnym pismem obie skarżące oraz D.K.1 i R.P. wnieśli zażalenia na postanowienie z dnia 23 kwietnia 2025 r. o odrzuceniu skarg. Zarzucili naruszenie Konstytucji – prawa do jawnej rozprawy, błędną interpretację prawa polegającą na wskazywaniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy termin został dochowany, a także wskazali na brak czytania ich pism i traktowanie tychże pism szablonowo ze wskazywaniem ich innej treści niż w rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia K.P. i D.K. należy oddalić. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) od wnoszonej przez stronę skargi. Wyjątki od tego obowiązku wymieniają przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi i są to zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów z mocy ustawy (art. 239 P.p.s.a.) oraz zwolnienia przyznane w ramach prawa pomocy (art. 243 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie K.P. i D.K. nie są zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi z mocy przepisów P.p.s.a. i nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Z akt sprawy wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w stosunku do skarżących (WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 161/24 utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2024 r. o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; a postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 162/24 utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2024 r. o pozostawieniu wniosku D.K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania), wezwaniu skarżących zarządzeniami z dnia 3 października 2024 r. do uiszczenia wpisów od skarg w wysokości po 100 zł oraz potwierdzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny legalności tych zarządzeń postanowieniami z dnia 8 stycznia 2025 r. o sygn. akt II OZ 752/24 i II OZ 753/24, zaistniały podstawy do wydania przez Przewodniczącego Wydziału VII WSA zarządzenia z dnia 4 lutego 2025 r. o wezwaniu K.P. i D.K. do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII WSA z dnia 3 października 2024 r. wzywających skarżące (każdą z osobna) do uiszczenia wpisu sądowego ww. kwocie pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania K.P. w dniu 25 lutego 2025 r. i D.K. w dniu 3 marca 2025 r., skarżące nie uiściły wymaganych wpisów od skarg w zakreślonym terminie, co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy informacja (k. 130). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności uprawniały Sąd pierwszej instancji do zastosowania art. 220 § 3 P.p.s.a. i odrzucenia skarg K.P. i D.K.. Podnoszone w zażaleniu argumenty odnoszące się naruszenia przez Sąd przepisów Konstytucji nie miały znaczenia dla oceny zasadności zastosowania powołanego przepisu. Zażalenia wniesione przez D.K.1 i R.P. należy odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń D.K.1 i R.P., ponieważ nie są oni adresatami postanowienia z dnia 23 kwietnia 2025 r. Są nimi wyłączenie K.P. i D.K.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.