II OZ 1441/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1580/23 o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2023 r. znak DOA.7111.62.2023.DKA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1580/23, oddalił skargę A. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2023 r. znak DOA.7111.62.2023.DKA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W dniu 3 lipca 2024 r. A. K. wystąpiła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2025 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia pod rygorem jej ściągnięcia. Następnie ponownie wezwano skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika do wykonani prawomocnego zarządzenia z dnia 22 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej 22 maja 2025 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 6 sierpnia 2025 r. nakazał ściągnięcie od A. K. nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazując na przepis art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie wskazał, że A. K. wniosek złożyła w dniu 3 lipca 2024r. i wymaganej opłaty kancelaryjnej nie uiściła. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony w dniu 13 września 2024 r. W tej sytuacji zarządzenie ściągnięcia nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł stało się konieczne. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i odstąpienie od ściągnięcia opłaty wniosku o uzasadnienie, zwolnienie skarżącej od opłat od wniosku o uzasadnienie jak również niniejszego zażalenia, gdyż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swego utrzymania. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych - w zakresie obejmującym niniejsze postępowanie zażaleniowe oświadczając, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wniosek o uzasadnienie wyroku w niniejszej sprawie złożył pełnomocnik - a nie skarżąca. Był to pełnomocnik ustanowiony dla skarżącej z urzędu w ramach prawa pomocy dla osób ubogich. Przepis art. 234 § 2 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość ściągnięcia opłaty kancelaryjnej od strony, która złożyła wniosek. Tak więc literalnie w/w przepis nie znajduje zastosowania, gdy wniosek o uzasadnienie pochodził od innego podmiotu, np. pełnomocnika z urzędu. Tak więc literalnie stosując w/w regulację, nie ma podstaw do egzekwowania kosztów opłaty wniosku. Istotne jest także to, że skarżąca jest osobą ubogą, co wynika ze znajdującego się w aktach formularza PPF - z przyczyn formalnych przedłożono posiadany odpis ponownie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem zaskarżone zarządzenie wydane zostało zgodnie z art. art. 234 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przez koszty postępowania należy rozumieć między innymi koszty sądowe. Do kosztów tych zalicza się opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania strony. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika z art. 234 § 2 p.p.s.a. przy czym z przepisu tego wynika, że jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. W takim wypadku nie stosuje się przepisów art. 220 p.p.s.a. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że pismem z 3 lipca 2024 r. pełnomocnik strony wniósł o doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1580/23, z uzasadnieniem. Wraz z wnioskiem strona nie wniosła opłaty kancelaryjnej. Wobec tego zarządzeniem z 22 stycznia 2025 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem ściągnięcia. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 stycznia 2025 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 września 2024 r. Z uwagi na nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, pismem z 8 maja 2025 r. wezwano skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika do wykonania prawomocnego zarządzenia z 22 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. W wezwaniu tym wskazano, że jeżeli powyższa opłata nie zostanie uiszczona w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, Przewodniczący, w drodze zaskarżalnego zarządzenia, zarządzi jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek na podstawie art. 234 § 2 i 4 p.p.s.a. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 maja 2025 r. Do dnia wydania zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2025 r. strona należnej opłaty kancelaryjnej nie wniosła. Podkreślić należy, że skarżącej nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wspomnianej opłaty kancelaryjnej), bowiem 22 listopada 2023 r. referendarz sądowy (1) przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, (2) odmówił jednak przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza z dnia 22 listopada 2023 r. Następnie referendarz sądowy 27 listopada 2024 r. odmówił zmiany pkt 2 postanowienia z dnia 22 listopada 2023 r., a WSA dnia 17 stycznia 2025 r. utrzymał je w mocy. Skoro zatem pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, a wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostały rozpoznane odmownie, to po stronie skarżącej powstał obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzone uzasadnienie. Konsekwencją zaś niewywiązania się z tego obowiązku było ściągnięcie nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej, o czym zasadnie orzekł Sąd pierwszej instancji. Zaznaczyć należy, że w świetle art. 234 § 2 p.p.s.a. nie ma znaczenia, czy wniosek o uzasadnienie wyroku strona złożyła osobiście, czy przez pełnomocnika. Odnośnie argumentacji podniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika w zażaleniu wyjaśnić należy, że osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 133/04). Tym samym osobę tę obciążają skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań. Mocodawca ponosi też skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Skoro w niniejszej sprawie wolą skarżącej była ona reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu (o czym świadczy jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie) to nie można uznać, że za działania pełnomocnika nie ponosi ona odpowiedzialności. Tym samym skarżąca miała obowiązek dokonać opłaty wymaganej od wniosku złożonego przez pełnomocnika, działającego na jej rzecz. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.