II OZ 171/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 928/22 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r. nr 212/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 30 listopada 2022 r. sygn. II SA/Kr 928/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku S. D. (dalej jako skarżący lub wnioskodawca) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r. nr 212/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu w powyższym zakresie. Na wstępie Sąd wyjaśnił wskazując na art. 141 § 2 P.p.s.a., że Sąd sporządza uzasadnienie wyroku oddalającego skargę na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Następnie Sąd wskazał jakie są przesłanki rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu - art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 2 P.p.s.a. oraz przedstawił poglądy orzecznictwa odnośnie do tego co należy rozumieć przez pojęcie braku winy w uchybieniu terminowi i jakie okoliczności uzasadniają przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło w braku winy strony zobowiązanej do dokonania czynności. Ponadto Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła wymagana prawem przesłanka przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu. Według Sądu niewystarczające były argumenty wniosku w istocie sprowadzające się do twierdzenia, że z uwagi na zły stan zdrowia (nagła przemijająca choroba – grypa żołądkowa - jelitówka) skarżący nie mógł wnieść w ustawowym terminie wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku. Sąd zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Choroba może być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu jedynie wówczas, gdy choroba ta stanowi niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, przy pomocy stosownej dokumentacji medycznej, że jego choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (vide Postanowienie NSA z 20 marca 2013 r., I GZ 49/13, Postanowienie NSA z 22.11.2013 r., II OZ 1053/13). W ocenie Sądu, z argumentacji skarżącego nie wynikały powyższe okoliczności. Skarżący podniósł, że w ostatnim dniu biegu terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku zapadł na grypę żołądkową, jednakże nie uprawdopodobnił on ich przedłożonym zaświadczeniem lekarskim, z którego nie wynika faktyczny brak możliwości podjęcia czynności w trakcie biegu terminu – w jego ostatnim dniu. Z racji, że skarżący nie uprawdopodobnił ewentualnego wpływu stwierdzonej niedyspozycji zdrowotnej na prowadzenie spraw życiowych, uprawniony jest wniosek o niedbałym, a więc zawinionym zachowaniu skarżącego. Sąd zauważył, że z akt sprawy wynika, iż pod tym samym adresem skarżący zamieszkuje wraz z małżonką T. D., co skarżący wskazał także we wniosku o prawo pomocy. Nadto z dowodów doręczenia k. 65 i k. 67 wynika, że przesyłki odebrał inny dorosły domownik A. K., co uprawnia stwierdzenie, że skarżący nie mieszka sam. Nadto zdziwienie Sądu wzbudziła treść zaświadczenia lekarskiego wystawionego 9 listopada 2022 r. o trwaniu choroby skarżącego do następnego dnia, tj. 10 listopada 2022 r. Sąd zauważył, że oceniając wystąpienie przesłanki przywrócenia terminu Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. II OZ 385/17). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być bowiem oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Powyższe wyklucza w okolicznościach niniejszej sprawy możliwość przywrócenia terminu skarżącemu. Powyższej oceny nie zmienia, zdaniem Sądu, fakt, że w otwartym terminie do złożenia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku skarżący uiścił należną od niego opłatę kancelaryjną 100 zł, co udokumentował bankowym dowodem wpłaty k. 72. Z tych wszystkich względów, Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił mu naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi jak wymaga tego ww. przepis. Skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. Skarżący wskazuje, że przyczyną uchybienia terminu była choroba – grypa żołądkowa tzw. jelitówka. Wynika to z jego wniosku oraz przedłożonego zaświadczenia lekarskiego. Choroba ta zazwyczaj (i tak było w jego przypadku) pojawia się nagle i daje silne, dokuczliwe objawy ze strony układu pokarmowego. Są to intensywne, częste biegunki i wymioty. Dodatkowo organizm jest osłabiony. Skarżącemu towarzyszyła gorączka. Jest oczywistym, że w takim stanie nie mógł dokonać czynności nadania wniosku o uzasadnienie wyroku, gdyż nie był w stanie opuścić domu. Skarżący podkreślił, że choroba ta jest bardzo zaraźliwa, dlatego konieczna była jego izolacja aby nie zarazić nią innych osób. Wobec tego skarżący uważa, ze warunki do przywrócenia terminu zostały spełnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie NSA, Sąd I instancji słusznie przyjął, że skarżący nie wykazał takich okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku bez swojej winy. Skarżący twierdzi, że Sąd błędnie uznał, iż nie wykazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uwagi na jego stan zdrowia, w szczególności objawy tzw. jelitówki, która występuje nagle i jest na tyle uporczywa i dolegliwa, że w jego przypadku uniemożliwiła mu opuszczenie miejsca zamieszkania by nadać stosowny wniosek do Sądu. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że uzasadnieniem dla uchybienia terminu będzie tylko taka nagła choroba, która uniemożliwia posłużenie się przy wykonywaniu czynności inną osobą. Musi ona stanowić niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Należy wówczas wykazać stosowną dokumentacją medyczną, że choroba jest tego rodzaju, że nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie Oczywiście jelitówka wywołuje nagłe wymioty i odwodnienie, biegunki i gorączkę oraz inne objawy wpływające destrukcyjnie na wykonywanie codziennych czynności co zazwyczaj wymaga zwolnienia lekarskiego od obowiązków. Zazwyczaj objawy ustępują po jednej dobie stąd zwolnienie lekarskie na jeden dzień, jak w niniejszej sprawie, nie budziło wątpliwości. W okolicznościach sprawy o odmowie przywrócenia terminu przesądziły jednak inne okoliczności. Jak prawidłowo zauważył Sąd skarżący pod adresem zamieszkania mieszka wspólnie z małżonką T. D., co skarżący potwierdził we wniosku o prawo pomocy. Ponadto z dowodów doręczenia na k. 65 i k. 67 akt wynika, że przesyłki odbierał inny dorosły domownik A. K. Wobec tego uprawniony był wniosek Sądu, że skarżący nie mieszka sam. Mając to na uwadze przyjąć należy, że o ile choroba układu pokarmowego mogła i zapewne uniemożliwiła skarżącemu osobiste nadanie wniosku do Sądu o sporządzenie uzasadnienia wyroku, to przyjmując obiektywny miernik staranności jakiej wymaga się od osoby należycie dbającej o prowadzeni własnych spraw okoliczność zamieszkiwania wspólnie z innymi osobami wskazywała, że skarżący dla dochowania należytej staranności mógł posłużyć się pomocą innych osób wspólnie z nim zamieszkujących. Zatem nie wystąpiły takie uciążliwości, które nie mogłyby zostać pokonane nawet przy użyciu wszelkich możliwych w danych okolicznościach środków dostępnych skarżącemu. Naturalnym i nie wymagającym szczególnego wysiłku działaniem powinno być posłużenie się pomocą jednego z domowników. Skarżący mógł sporządzić osobiście wniosek w domu a mieszkający w nim domownik mógł wyręczyć go i nadać pismo do Sądu. Zatem skarżący nie wykazał, że nawet przy użyciu wszelkich dostępnych mu środków nie był w stanie dokonać uchybionej czynności i przezwyciężyć skutków choroby. Nie wykazał więc, że w okolicznościach tej sprawy nie ponosi winy za uchybienie terminowi. W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji odmówił na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przywrócenia terminu bowiem argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie potwierdziła braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. Ponadto nie można uznać, że skarżący nie dopuścił się nienależytej staranności w prowadzeniu własnych spraw skoro mógł i było to ze wszech miar uzasadnione okolicznościami, posłużyć się pomocą zamieszkujących z nim osób. Zauważyć należy, że skarżący nie zakwestionował w zażaleniu faktu wspólnego zamieszkiwania a także nie wskazał okoliczności, z których mogłoby wynikać, że posłużenie się pomocą ww. osób tego dnia było niemożliwe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.