II OZ 1748/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 254/25 o przywróceniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi O. R. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia pozwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 września 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 254/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku Wojewody Pomorskiego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 lipca 2025 r. sygn. akt III SAB/Gd 254/25 w sprawie ze skargi O.R. (dalej skarżącego) na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia pozwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, przywrócił Wojewodzie Pomorskiemu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze przesłanki przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej z art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 2 P.p.s.a. oraz oceniając brak winy pełnomocnika organu w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej w zaistniałych w sprawie okolicznościach przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu Sąd uznał, że zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy organu w uchybieniu terminowi i należało termin przywrócić. Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik organu wyjaśniła, że od 28 sierpnia 2025 r. do 4 września 2025 r. nie wykonywała obowiązków zawodowych z uwagi na wykonany u niej zabieg, który przeszła w [...] w Gdańsku. Na dowód tego przedłożyła do akt kserokopię karty informacyjnej z wypisu ze szpitala oraz zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy do dnia 4 września 2025 r. (k. 62-63 akt sądowych). Jednocześnie pełnomocnik organu wyjaśniła, że z uwagi na ten nieprzewidziany zabieg nie zdążyła udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że pełnomocnik organu uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i orzekł o przywróceniu uchybionego terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Zarzuca naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. oraz art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez przywrócenie przez Sąd I instancji terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 254/25, podczas gdy powinien odmówić przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący mając na uwadze, że podstawą przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie uchybienia terminowi do dokonania czynności bez winy wnioskującego o jego przywrócenie przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zaistniałych w konkretnej sprawie, wskazał, że profesjonalny pełnomocnik, planując czynności procesowe, musi uwzględnić, kierując się zwykłym doświadczeniem życiowym, że w okresie biegu terminu mogą nastąpić czasowe przeszkody, wynikające ze zdarzeń losowych i życiowych, w tym także niedyspozycji zdrowotnych. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, nie może bowiem usprawiedliwiać zaniechania złożenia skargi w terminie jego chorobą, czy zwolnieniem lekarskim (postanowienie NSA z 20.12.2024 r., II OZ 787/24 Legalis). Osoba zajmująca się bowiem profesjonalną obsługą prawną musi założyć powstanie okoliczności, mogących okresowo przeszkadzać jej w wykonywaniu obowiązków. Oznacza to potrzebę podjęcia działań organizacyjnych, zabezpieczających interes klienta. Zdaniem skarżącego, jeżeli pełnomocnik Wojewody Pomorskiego nie mógł osobiście sporządzić i wnieść skargi, powinien był zadbać o wykonanie tych czynności przez inne osoby. Profesjonalny pełnomocnik, planując dokonanie czynności procesowej, musi uwzględnić, kierując się zwykłym doświadczeniem życiowym, że w okresie biegu terminów mogą nastąpić czasowe przeszkody wynikające ze zdarzeń losowych i życiowych, w tym także niedyspozycji zdrowotnych. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. Profesjonalny pełnomocnik ma przecież świadomość, że merytoryczne rozpoznanie skargi zależy nie tylko od jej napisania, ale również od terminowego jej wniesienia. Skarżący wskazuje, że odpis wyroku WSA w Gdańsku został doręczony pełnomocnikowi Wojewody 30.07.2025 r., termin wniesienia skargi kasacyjnej upłynął więc w dniu 29.08.2025 r. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim pełnomocnik Wojewody chorowała w okresie 28.08.2025 r,- 4.09.2025 r. Można zatem przyjąć, że w okresie 30.07.2025 r.- 27.08.2025 r. po stronie pełnomocnika istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej lub wyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego, który w razie nieprzewidzianej przeszkody mógłby zastąpić pełnomocnika w podejmowaniu czynności w niniejszej sprawie. Jeżeli pełnomocnik Spółki nie mógł osobiście sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej, powinien był wcześniej zadbać o należyte wykonanie tych czynności przez inne osoby (Postanowienie NSA z 16.05.2025 r I GSK 336/25,) Skarżącego nie przekonuje argumentacja pełnomocnika, że nie miał on możliwości wykonać ciążącego na nim obowiązku za pomocą innych osób. W tej sytuacji zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499) w razie potrzeby dziekan rady okręgowej izby radców prawnych wyznaczy z urzędu zastępcę radcy prawnego, który został skreślony z listy radców prawnych albo nie może czasowo wykonywać czynności zawodowych. Decyzja dziekana upoważnia wyznaczonego radcę prawnego do prowadzenia podejmowanych spraw i jest równoznaczna z udzieleniem dalszego pełnomocnictwa procesowego. (Postanowienie NSA z 20.12.2024 r., II OZ 787/24, LEX nr 3824269.) Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wprost wynika, że niedyspozycja wystąpiła w okresie od 28 sierpnia 2025 r. do 4 września 2025 r. Tymczasem, zgodnie żart. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Pełnomocnik od momentu odebrania wyroku z uzasadnieniem przez okres niemalże 4 tygodni mógł dokonać czynności procesowej. Pełnomocnik tymczasem nie wyjaśnił w żaden sposób, dlaczego w tym czasie czynności nie dokonał. Skoro pełnomocnik od dnia odbioru korespondencji nie wystąpił o zwolnienie lekarskie, to przez okres do wystąpienia choroby powinien świadczyć tę pracę należycie. Powyższe, świadczy o niewłaściwej organizacji pracy pełnomocnika i braku zachowania należytej staranności (por. np. postanowienia NSA: z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FZ 248/14; z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14). Skarżący podkreślił, że standardy staranności jakim odpowiadać winny działania profesjonalnego pełnomocnika - tym bardziej pełnomocnika organu administracji publicznej - muszą być w sposób oczywisty oceniane surowo i skrupulatnie. Jest to bowiem osoba dysponująca zarówno wiedzą prawną, jak i mająca świadomość konsekwencji prawnych podejmowanych przez siebie działań, jak i zaniechań. Z tego też względu jego działania podejmowane w imieniu mocodawcy cechować winna szczególna staranność. (Postanowienie NSA z 21.02.2024 r" I GSK 91/24). Skarżący zauważył, że pełnomocnik Wojewody Pomorskiego nie dochował staranności wymaganej od profesjonalnych pełnomocników przy sporządzeniu i wnoszeniu skargi kasacyjnej. Nie może bowiem usprawiedliwiać zaniechania złożenia skargi kasacyjnej w terminie jego chorobą, czy zwolnieniem lekarskim, które nie obejmuje całego okresu dla dokonania czynności. (Postanowienie NSA z 7.05.2025 r., I FZ 54/25) W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Wojewody Pomorskiego wniósł o jego oddalenie w całości. Pełnomocnik nie zgodził się z poglądem skarżącego, że choroba pełnomocnika organu nie może wyłączać winy organu w uchybieniu terminowi bowiem pełnomocnik winien przewidywać możliwość zachorowania w trakcie biegu terminu do złożenia skargi i na taka okoliczność się przygotować. Zauważył, że o zawinionym lub niezawinionym uchybieniu terminu decydują zawsze okoliczności konkretnej sprawy a nie choroba sama w sobie. Przywołał przykłady poglądów orzecznictwa, w których wskazano, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. We wniosku pełnomocnik organu uprawdopodobniła, ze do uchybienia terminu doszło wskutek jej nagłego zachorowania skutkującego zabiegiem operacyjnym wykonanym 28 sierpnia br. W znieczuleniu ogólnym, po którym przebywała 8 dni na zwolnieniu lekarskim z zaleceniem "chory musi leżeć" i w związku z tym nie była w stanie udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego do wniesienia skargi kasacyjnej, której termin upływał w dniu następnym po dniu zabiegu tj. 29.08.2025 r. Do skargi kasacyjnej zostało dołączone potwierdzenie uiszczenia wpisu zleconego przez urząd 21.08.2025 r., co oznacza, iż złożenie skargi kasacyjnej było zaplanowane i przygotowywane a na przeszkodzie stanęły wyłącznie opisane we wniosku okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że występujący z wnioskiem powinien go uzasadnić pod kątem braku jego winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Należy wówczas przywołać okoliczności świadczące o tym, że będąc zobowiązanym do określonego działania obiektywnie rzecz biorąc nie mógł dokonać czynności w terminie nawet przy dołożeniu największej staranności wymaganej od osoby właściwie dbającej o prowadzenie własnych spraw. Okoliczności te mają wskazywać, że nawet przy dołożeniu najwyższej możliwej w danych warunkach staranności nie można było dochować terminu uchybionej czynności. Zauważyć należy, że jakikolwiek stopień zawinienia strony lub działającego w jej imieniu i na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może wystąpić tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, a które to, mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie NSA, wbrew zarzutom i stanowisku zażalenia Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy słusznie uznał, ze pełnomocnik organu nie dochowała terminu złożenia skargi kasacyjnej bez swojej winy, co uzasadniało przywrócenie terminu zgodnie ze złożonym wnioskiem. Pełnomocnik organu uprawdopodobniła, że nawet przy dołożeniu największej możliwej staranności nie mogła złożyć skargi w terminie albowiem jej choroba miała nagły charakter o czym świadczy to, że została przyjęta do szpitala o 6:29 rano i tego samego dnia w krótkim odstępie czasu wykonano zabieg operacyjny, którego efektem było przekazanie uzyskanych podczas tego zabiegu materiałów do badań histopatologicznych i po zabiegu, w stanie ogólnym dobrym już o 11:31 pacjentkę wypisano ze szpitala udzielając zwolnienia i zalecając m.in. powstrzymywanie się od wysiłku fizycznego oraz jak wynika ze zwolnienia do ZUS leżenie. W związku z tym Sąd I instancji słusznie uznał, że pełnomocnik organu nagle zachorował bowiem potwierdzają to wskazane we wniosku okoliczności a także dołączone do niego dokumenty. Pełnomocnik będąc po nagłej interwencji chirurgicznej nie był w stanie tego samego dnia ustanowić substytuta, który mógłby go wyręczyć w złożeniu skargi kasacyjnej zwłaszcza, że termin do jej złożenia upływał następnego dnia po operacji, która wymagała leżenia i powstrzymywania się od wysiłku. W ocenie NSA, skarżący błędnie w zażaleniu twierdzi, że profesjonalny pełnomocnik powinien przewidzieć z wyprzedzeniem nagły przypadek choroby i zawczasu podjąć działania organizacyjne, które na taką niespodziewaną okoliczność miałyby go zabezpieczyć przed możliwym uchybieniem terminu do złożenia skargi kasacyjnej np. ustanowić wcześniej substytuta czy złożyć skargę kasacyjną w początkowym okresie ustawowego terminu. Oczywiście pełnomocnik ma dołożyć wszelkich starań aby z należytą starannością prowadzić powierzoną mu sprawę, w tym właściwie zorganizować swoją pracę ale nie można oczekiwać aby w każdej chwili zakładał z wyprzedzeniem, że coś niespodziewanego może się wydarzyć dlatego podejmuje czynności niezwłocznie, już w pierwszych dniach terminu na dokonanie czynności. Nie można oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika, że bez właściwego zapoznania się ze sprawą przygotuje pismo procesowe jak najszybciej jest to możliwe. Terminy procesowe do dokonania czynności są ustalone w tym celu aby zagwarantować stronie/pełnomocnikowi niezbędny czas do prawidłowego podjęcia działań a nie po to by strona/pełnomocnik czyniła to nieprzygotowana, w pośpiechu, pod nieuzasadnioną presją czasu lub tego, że może coś się wydarzyć. W okolicznościach wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik organu jak wynika z przekazanej dokumentacji wymagała nagłej interwencji medycznej, która skutecznie wyłączyła ją z wykonywania obowiązków zawodowych z dnia na dzień. Wobec powyższego uznać należało, że w analizowanych okolicznościach sprawy w istocie wystąpił brak winy pełnomocnika organu w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej z przyczyn od niego niezależnych a to było wystarczające by termin przywrócić stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. Pełnomocnik organu słusznie zauważa w odpowiedzi na zażalenie, że podjął odpowiednie działania aby skargę kasacyjną złożyć o czym świadczy chociażby fakt uiszczenia opłaty za wniesienie skargi kasacyjnej z wyprzedzeniem już 21 sierpnia 2025 r. Dowodzi to tego, że skarga kasacyjna była w przygotowaniu i miała zostać złożona z zachowaniem terminu. Zauważyć należy, że ustanowiony termin procesowy dla dokonania czynności z jednej strony nakłada obowiązek dokonania stosownej czynności w tym terminie a z drugiej wskazuje na prawo uprawnionego do dokonania czynności do wykonania tejże czynności w przepisanym terminie. Nie można zatem wymagać jak uważa to skarżący, żeby pełnomocnik nie korzystał ze swojego prawa i nie mógł złożyć skargi kasacyjnej w ostatnim możliwym dniu terminu. Może to być postawa ryzykowna ale przepisy prawa dają mu takie uprawnienie i nie można z tego tytułu czynić mu zarzutu lub wyciągać negatywne skutki. W ocenie NSA, instytucja wyznaczenia zastępcy radcy prawnego przez dziekana Okręgowej Izby Radców prawnych na jaką wskazano w zażaleniu w okolicznościach niniejszej sprawy nie miałaby zastosowania bowiem przyjmując nawet, że nagła choroba to brak możliwości czasowego wykonywania czynności zawodowych z art. 21 ust 2 ustawy o radcach prawnych, to samo powiadomienie dziekana a następnie wydanie przez niego decyzji wymagało czasu, którego w okolicznościach sprawy nie było – termin do wniesienia skargi upływał następnego dnia. Zatem Sąd I instancji słusznie stwierdził, iż pełnomocnik organu uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczność nagłej choroby towarzysząca uchybieniu wniesienia skargi kasacyjnej w terminie uzasadniała przyjęcie przez Sąd, że nie ponosił on winy i dołożył przy tym należytej staranności w prowadzeniu powierzonej mu sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.