II OZ 1859/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt II SPP/Kr 72/24 odrzucające zażalenie na postanowienie z dnia 10 kwietnia 2025 r. utrzymujące w mocy postawienie referendarza sądowego w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2023 r., znak: WOB.7721.156.2022.NOGI w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 21 lutego 2025 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek uczestniczki postępowania K. M. o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając sprzeciw ww. uczestniczki postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 10 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Uczestniczka postępowania reprezentowana przez pełnomocnika D. M. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 30 maja 2025 r., sygn. akt II SPP/Kr 72/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie K. M. i D. M. na postanowienie z 10 kwietnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza o odmowie K. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to zostało doręczone D. M. jako pełnomocnikowi uczestniczki postępowania 16 lipca 2025 r. (zpo k. 84 akt). Pełnomocnik uczestniczki postępowania wniosła zażalenie na powyższe postanowienie (k. 86 akt) domagając się jego uchylenia oraz rozpoznania zażalenia na postanowienie z 10 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu pełnomocnik podnosi, ze zaskarżone postanowienie naruszało art. 197 § 2 P.p.s.a. albowiem sprawa dotyczy zarówno ważnych interesów majątkowych, jak i obowiązków publicznoprawnych. Pełnomocnik wskazuje, że zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie przysługuje na postanowienia WSA kończące postępowanie w sprawie, w tym w sprawach dotyczących m.in. odmowy przyznania prawa pomocy – jeżeli dotyczą one obowiązków o charakterze publicznoprawnym albo ważnych interesów majątkowych strony. Stwierdzono, że w sprawie występują obie te przesłanki. Następnie pełnomocnik wyjaśniła w czym w okolicznościach sprawy przejawia się ważny interes majątkowy stron a także obowiązki publicznoprawne. Podkreśla, ze odmowa prawa pomocy skarżącej uniemożliwia jej realny udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, mimo że sprawa dotyczy ochrony przed samowolą i nielegalną ingerencją we wspólną własność oraz dotyczy jej bezpośredniego bezpieczeństwa majątkowego i życiowego. W sytuacji, gdyż działania współwłaściciela zagrażają stabilności konstrukcji budynku, stanowiąc również zagrożenie dla życia domowników, a wszelkie działania obronne podejmowane są w reakcji na agresywne i bezprawne działania osoby z orzeczoną [...], odmowa rozpoznania zażalenia z przyczyn czysto proceduralnych jest rażącym naruszeniem prawa do sądu i sprawiedliwego procesu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu na postanowienie/zarządzenie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) wniesiony na takie postanowienie nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 178 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną (zażalenie w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.) wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2025 r. odrzucające zażalenie D. M. i K. M. na postanowienie tego Sądu z 10 kwietnia 2025 r. wydane na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. tj. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym było prawidłowe albowiem wystąpiła niedopuszczalność wniesienia zażalenia na takie postanowienie. Na zaskarżone postanowienie nie przysługuje środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej czy zażalenia. Z treści art. 260 § 2 zdanie 2 P.p.s.a. wynika wprost, że Sąd orzeka jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydaje postanowienie mające przymiot prawomocności i nie podlega ono zaskarżeniu. Postanowienie z art. 260 § 1 P.p.s.a. jest niezaskarżalne. Wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie od niego środków zaskarżenia jak zażalenie czy skarga kasacyjna. Wystąpienie z takim środkiem procesowym będzie skutkowało jego odrzuceniem stosownie do art. 178 P.p.s.a. Właśnie taka sytuacja była podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia z 30 maja 2025 r. Nie wynika z jakichkolwiek przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi aby niedopuszczalność zażalenia była uzależniona od wskazywanych w zażaleniu przesłanek w postaci ważnych interesów majątkowych strony postępowania czy też występowania obowiązków publicznoprawnych. Ustawodawca nie przewidział takiego rozwiązania a zatem twierdzenie żalącej się, że z uwagi na ww. przesłanki należałoby rozpoznać zażalenie jest pozbawione jakichkolwiek podstaw. Okoliczności odnoszące się do stanu faktycznego sprawy czy też kwestie związane z wydaniem zaskarżonej decyzji nie miały żadnego znaczenia dla wyłącznie formalnego orzeczenia Sądu o odrzuceniu zażalenia z powodu jego niedopuszczalności mającej źródło w tym, że tego rodzaju postanowienie nie podlegało zaskarżeniu. W ocenie NSA, w zaskarżonym postanowieniu z 30 maja 2025 r, zachodziła niedopuszczalność podmiotowa do wniesienia zażalenia albowiem D. M. nie była podmiotem wnioskującym o prawo pomocy, do czego odnosiło się zaskarżone postanowienie Sądu z 10 kwietnia 2025 r. Zauważyć należy, że D. M. nie była stroną zainteresowaną uzyskaniem prawa pomocy a jedynie pełnomocnikiem wnioskującej o prawo pomocy K. M. Nie wnosiła ona zażalenia na postanowienie z 10 kwietnia 2025 r. we własnym imieniu a tylko jako pełnomocnik zainteresowanej (k. 73 akt). Wobec tego w zaskarżonym postanowieniu z 30 maja 2025 r. w sentencja powinna stanowić o odrzuceniu zażalenia wyłącznie K. M. Wada ta jednak nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie odrzucił zażalenie. Wobec powyższego wniesione zażalenie podlegało oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.