II OZ 212/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. IV SA/Po 488/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 maja 2024 r. nr WOA.7721.59.2024.KP w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 3 czerwca 2024 r. skarżąca A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 maja 2024 r. nr WOA.7721.59.2024.KP w przedmiocie nakazu rozbiórki stajni w części rozbudowy nr [...] i nr [...] na działce o nr ewid [...] w N. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. Przewodniczącej Wydziału IV wezwano skarżącą m.in. do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł pod rygorem odrzucenia skargi (k. 14-16 akt sąd.). Pismem z dnia 8 lipca 2024 r. Aldona Smyk wniosła o zwolnienie z kosztów postępowania (k. 3 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). W związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przesłano skarżącej wezwanie do podpisania wniosku, a także urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 1, 5-6 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). Wezwania z dnia 12 lipca 2024 r. zostały przesłane na adres skarżącej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania do usunięcia wymienionych wyżej braków wniosku o przyznanie prawa pomocy nie została przez skarżącą odebrana i została zwrócona do Sądu po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 30 lipca 2024 r. (k. 7 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). Zarządzeniem z dnia 3 września 2024 r. starszy referendarz sądowy w sprawie o sygn. akt IV SPP/Po 75/24 pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (k. 9-11 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). Sąd wskazał, że zarządzenie z dnia 3 września 2024 r. ma skutki prawomocnego orzeczenia od dnia 21 września 2024 r. Zarządzeniem z dnia 15 października 2024 r. skarżąca została wezwana do wykonania w terminie 7 dni prawomocnego zarządzenia z 27 czerwca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi. Do dnia 20 listopada 2024 r. skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, co wynika z informacji z Kasy Sądu. Nie uiściła wpisu także do dnia 26 listopada 2024 r. Skarżąca nadesłała jedynie pismo datowane na dzień 12 października (powinno być listopada) 2024 r., w którym wskazała, że wezwanie o wpis jest przedwczesne, bowiem w dniu 9 lipca 2024 r. złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej, wniosek o zwolnienie z kosztów w dalszym ciągu nie został rozpoznany. Nadto poinformowała, że nie posiada dostatecznych środków by ponieść koszty wpisu sądowego i wyłącznie zwolnienie jej o tej opłaty zapewni możliwość ochrony przysługujących jej praw. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę. Sąd wskazał, że w związku z tym, że wniosek o prawo pomocy został załatwiony w sposób niekorzystny dla skarżącej (pozostawiono go bez rozpoznania) należało ponownie wezwać skarżącą do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, co zostało dokonane zarządzeniem z dnia 15 października 2024 r. Z akt sądowych sprawy wynika, że skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego została prawidłowo przesłana na adres skarżącej. Skarżąca osobiście odebrała kierowane do niej wezwanie (art. 67 § 5 P.p.s.a.) w dniu 4 listopada 2024 r. Od tego dnia liczyć należy termin 7 dni na wykonanie wezwania, który upłynął w dniu 12 listopada 2024 r. (wtorek) na podstawie art. 83 § 2 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że po otrzymaniu pierwszego wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie wpadkowe w tym zakresie prawomocnie zakończyło się dla skarżącej niekorzystnie, po czym skarżąca została wezwana do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skarżąca miała w takiej sytuacji obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05; z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FZ 67/21). Skarżąca, pomimo skutecznego doręczenia wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 czerwca 2024 r., nie uiściła wpisu od skargi. Bez znaczenia jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy także okoliczność, że w piśmie wniesionym do Sądu 12 listopada 2024 r., zatem w ostatnim dniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca poinformowała, że nie posiada dostatecznych środków by ponieść koszty wpisu sądowego. Nawet jakiekolwiek twierdzenia o zmianie okoliczności faktycznych wniosku o przyznanie prawa pomocy są o tyle bezpodstawne, że pierwotny wniosek nie był rozpoznany merytorycznie, gdyż strona nie przedstawiła potrzebnych danych na urzędowym formularzu PPF, co w efekcie doprowadziło do pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania (prawomocnie). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów – art. 220 § 3, art. 58 § 1 pkt 3 i art. 243 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż wobec skarżącej toczyło się w dalszym ciągu postępowanie o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że Sąd nie był uprawniony do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że nie dotarły do niej wezwania z dnia 12 lipca 2024 r. oraz z 3 września 2024 r. Nie otrzymała tych przesyłek oraz zawiadomień o awizacji. Z informacji uzyskanej od listonosza wynika, że zawiadomienia o awizacji nie były wrzucane do skrzynki pocztowej, jednocześnie poczta odmówiła skarżącej potwierdzenia powyższej informacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku braku opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których mimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca w dniu 15 października 2024 r. została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 czerwca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca nie kwestionuje zasadności skierowanego do niej wezwania. Skarżąca podnosi w zażaleniu, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 lipca 2024 r., w sprawie zarejestrowanej pod sygn. IV SPP/Po 75/24 oraz zarządzenie z dnia 3 września 2024 r. o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania nie zostały jej doręczone. Tymczasem twierdzenie skarżącej jakoby listonosz nie pozostawił awiz w jej skrzynce pocztowej nie znajduje jednak oparcia w aktach sprawy o sygn. IV SPP/Po 75/24. Z koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pierwszą próbę doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku doręczyciel podjął 15 lipca 2024 r., a następnie przesyłkę pozostawił w placówce pocztowej. Zawiadomienie o tym fakcie pozostawił w skrzynce pocztowej. Powtórne awizowanie nastąpiło 22 lipca 2024 r., o czym świadczy umieszczona na kopercie pieczęć zawierająca datę oraz podpis doręczyciela. Zwrot do nadawcy nastąpił 30 lipca 2024 r., co również zostało potwierdzone stosowną pieczęcią i podpisem. Z kolei odpis zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania doręczyciel próbował doręczyć odpowiednio w dniu 6 września 2024 r. (pierwsza awizacja) oraz w dniu 16 września 2024 r. (druga awizacja). W dniu 24 września 2024 r. nastąpił zwrot do nadawcy. O prawidłowości awizacji świadczą pieczęcie oraz podpisy listonosza. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca zmierza do obalenia domniemania skuteczności doręczeń zastępczych jedynie na podstawie własnego twierdzenia, że awiza nie zostały pozostawione przez doręczyciela, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Uwzględnienie argumentacji skarżącej prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego rozszerzenia możliwości obalenia skuteczności doręczenia zastępczego jedynie przez niepoparte niczym twierdzenie, że doręczyciel nie pozostawił awiza. Podkreślić należy, że według stanowiska ugruntowanego w orzecznictwie sądowym, dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. np. wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 1029/14 oraz postanowienie NSA z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania za skutecznie doręczone w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i dat awizowanych przesyłek nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zaznaczenia wymaga, że przedmiotem oceny na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego był wyłącznie fakt nieuiszczenia wpisu w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło uchybienie terminu do usunięcia tych braków fiskalnych mogą zaś stanowić ewentualny przedmiot oceny Sądu pierwszej instancji w przypadku złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że toczyło się wobec niej w dalszym ciągu postępowanie o przyznanie prawa pomocy i Sąd nie był uprawniony do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, wskazać trzeba, że postępowanie o przyznanie prawa pomocy zakończyło się wydaniem zarządzenia z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt IV SPP/Po 75/24, o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Zarządzenie z dnia 3 września 2024 r. ma skutki prawomocnego orzeczenia od dnia 21 września 2024 r., stosownie do treści art. 169 P.p.s.a. W takiej sytuacji skarżąca została prawidłowo wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Z uwagi na jego nieuiszczenie Sąd prawidłowo zastosował art. 220 § 3, art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i odrzucił skargę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.