II OZ 228/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. oraz K.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 931/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r., nr 301/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia.

Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2024 r., nr 301/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, zarządzeniem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 931/24, wezwał skarżącą K.P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 7 a.s.) w kwocie 100 (sto) złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535, dalej: "rozporządzenie RM"). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie to zakończyło się postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 435/24, utrzymującym w mocy postanowienie odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarządzeniem z 11 grudnia 2024 r. skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 29 a.s.). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosły D.K. oraz K.P. W uzasadnieniu podniesiono argumentację odnoszącą się do postępowania w przedmiocie "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych", jak również kwestionującą czynności organu, wskazując na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia podlegają odrzuceniu. Po wpłynięciu środka odwoławczego do zadań sądu I instancji należy zbadanie, czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według zaś art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 złotych. Natomiast zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Uwzględniając przytoczone przepisy należy stwierdzić, że skarżąca K.P. została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu zarządzeniem z 10 kwietnia 2024 r. oraz pouczona o rygorze niezastosowania się do wezwania. Również wysokość należnego wpisu została określona prawidłowo. Należy przy tym wyjaśnić, że zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ewentualne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób korzystny dla skarżącej. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony, a postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie sygn. VII SPP/Wa 435/24 zostało prawomocnie zakończone rozstrzygnięciem negatywnym dla skarżącej. W takim wypadku Sąd I instancji winien wezwać skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 10 kwietnia 2024 r., a nie formułować kolejne wezwanie z powołaniem na zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy wraz z błędnym pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia. Na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, tym samym wezwanie takie jest niezaskarżalne. Takim właśnie okazało się wezwanie z 11 grudnia 2024 r., a co za tym idzie, wniesione na nie zażalenie należało uznać za niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Na podstawie art. 198 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie także do zarządzeń przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Natomiast na zasadzie art. 227 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. W orzecznictwie został ugruntowany pogląd, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wynikające z prawomocnego zarządzenia, stanowi jedynie czynność o charakterze technicznym. Jest to informacja wskazująca na konieczność uiszczenia wpisu (realizująca zasadę określoną w art. 6 p.p.s.a.), która nie może być kwalifikowana jako zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych podlegające zaskarżeniu zażaleniem w trybie art. 227 § 1 p.p.s.a. Zapatrywania tego nie zmienia błędne sformułowanie wezwania przez Sąd I instancji, gdyż okoliczność ta nie może skutkować odmiennym stosowaniem przepisów ustawy. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia skarżącej D.K. przemawia dodatkowo fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Natomiast przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne (odrzucenie skargi na wypadek nieuiszczenia w terminie opłaty sądowej) dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia – w tym przypadku wyłącznie K.P. Z tych względów zażalenie złożone przez D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII wzywające K.P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ osoba ta nie była adresatem tego zarządzenia. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.