II OZ 309/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń P. K. oraz J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenia

J. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, którym oddalono jego skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II WSA w Gdańsku wezwała pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie jednego egzemplarza jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Wezwanie to zostało nadane 19 stycznia 2021 r. W dniu 1 marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie, w którym nakazał zwrócić się do Urzędu Pocztowego [...] (al. G. [...],[...] G.) z reklamacją braku zwrotnego odbioru przesyłki (k.97) wysłanej na adres pełnomocnika skarżącego. W odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. z 5 marca 2021 r. Sąd otrzymał duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym widniała adnotacja poczty o niedoręczeniu przesyłki adresatowi, awizowaniu jej w dniu 21 stycznia 2021 r. oraz pozostawieniu jej w Urzędzie Pocztowym [...][...] w K. ul. [...][...], o czym zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponadto wskazano, że powodem niedoręczenia przesyłki było niepodjęcie jej z placówki pocztowej w dniu 5 lutego 2012 r. Adnotacje powyższe opatrzono datą 5 lutego 2021 r. i podpisem doręczającego. Widnieje też pieczątka potwierdzono z urzędu z nieczytelnym podpisem. Do akt sprawy dołączono wydruk ze strony Poczty Polskiej S.A. śledzenie przesyłek z daty 12 marca 2021 r., który wskazuje szczegółowe informacje o etapach doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej o nr [...]. Postanowieniem z 16 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 178 P.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, bowiem brak formalny skargi kasacyjnej (złożenie jej odpisu) nie został uzupełniony w przewidzianym do tego terminie. Sąd uznał, że wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie w dniu 4 lutego 2021 r. wobec nie odebrania go z placówki pocztowej pomimo dwukrotnego awizowania (k. 103). W dniu 29 marca 2021 r. uczestnik postępowania P. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło jej prawidłowe rozstrzygnięcie tj.: art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1- 4 P.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braków skargi we wskazanym terminie, art. 73 § 1 - 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżącego skutecznie doręczono pismo wzywające do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że WSA w Gdańsku 3 marca 2021 r. złożył reklamację braku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej nr [...]. W odpowiedzi na reklamację operator pocztowy przesłał duplikat formularza potwierdzenia odbioru, na którym brak informacji o powtórnym zawiadomieniu o możliwości odbioru przesyłki, a nadto załączył wydruk ze strony https://e-monitoring.poczta-polska.pl gdzie widnieje informacja, że przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 9 lutego 2021 r. Pełnomocnik twierdzi, że informacja powyższa jest niewiarygodna, gdyż w aktach sprawy brak jest przesyłki. Mając na uwadze złożoną reklamację, zdaniem pełnomocnika, wskazuje to niezbicie, że WSA w Gdańsku nie otrzymał zwracanej przesyłki, nie otrzymał formularza potwierdzenia odbioru przesyłki. Pełnomocnik zauważa, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna tylko w sytuacji prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 ustawy i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Pełnomocnik powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 2869/13, gdzie Sąd ten uznał, że "Skoro warunkiem uznania pisma za doręczone na skutek upływu ustawowego terminu jego przechowywania w placówce pocztowej, w sytuacji niemożności jego doręczenia adresatowi osobiście lub za pośrednictwem dorosłego domownika, administracji domu, dozorcy domu, jest prawidłowe tj. dokonane w jeden ze wskazanych w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sposobów, dwukrotne pozostawienie adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia przesyłki, to za oczywiste uznać należy, iż brak rzetelnej informacji co do sposobu spełnienia tego warunku, uczynionej na zwróconej do nadawcy przesyłce, oznacza niemożliwość przyjęcia fikcji prawnej, że doręczenie takie nastąpiło..." Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I FZ 227/18 "Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 omawianej ustawy, z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki". Pełnomocnik wskazał, że na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia, a skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób nie budzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak również wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, powoduje uznanie doręczenia za bezskuteczne. Pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej sprawie operator pocztowy nie dokonał drugiego awizo - nie pozostawił powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma przez pełnomocnika skarżącego, zgodnie z wymogiem wskazanym w art. 73 § 3 P.p.s.a. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego powyższe. Duplikat przesłany przez operatora pocztowego w odpowiedzi na złożoną reklamację, w żadnej mierze takiej okoliczności nie potwierdza. W aktach sprawy brak przesyłki, która rzekomo jak wynika z załączonego wydruku https://e- monitoring.poczta-polska.pl została zwrócona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (brak koperty, na której odnotowany zostałby fakt 1 awizo, 2 awizo i zostało to potwierdzone podpisem osoby doręczającej). Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podkreślił, że złożył w dniu 29 marca reklamację w placówce pocztowej, wskazując, że operator pocztowy nie dokonał powtórnego zawiadomienia adresata o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej. W ocenie pełnomocnika w niniejszej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia pisma wzywającego do usunięcia braku skargi kasacyjnej w sposób określony w art. 73 P.p.s.a., a uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że doręczenie adresatowi wezwania było skuteczne przy zastosowaniu trybu doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 P.p.s.a. było błędne, nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i w istotnej mierze naruszało prawa strony. Domniemanie doręczenia pisma nie następuje w sytuacji niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. i nie wywołuje skutków prawnych dla strony (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ISA/Po 188/19). W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko w myśl którego, aby w sposób prawidłowy doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym z dnia 6 maja 2020 r. zgodnie ze wszystkimi wymogami w nim określonymi. Brak choćby jednego elementu powoduje, że fikcja prawna doręczenia nie działa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli w przypadku drugiego awiza przesyłki przy adnotacji "awizowano powtórnie" brak podpisu, to nie można uznać, że przesyłka była prawidłowo, dwukrotnie awizowana i prawidłowo doręczona" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2009- 02-04, II FSK 1123/08). W niniejszej sprawie brak informacji o drugiej awizacji przesyłki, brak podpisu osoby doręczającej, że doręczono adresatowi powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, należy stwierdzić, że nie doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uzupełnienia braku skargi, a zatem nie mógł mieć zastosowania art. 178 P.p.s.a. a postanowienie z dnia 16 marca 2021r zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Do zażalenia została dołączona poświadczona za zgodność z oryginałem kopia reklamacji przesyłki. Ponadto takie same co do istoty podnoszonych w nim zarzutów i argumentów zażalenie na powyższe postanowienie złożył w dniu 30 marca 2021 r. skarżący kasacyjnie J. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej biegnie od dnia skutecznego doręczenia skarżącemu kasacyjnie wezwania Sądu zawierającego wskazanie jakie braki stwierdzono i jak należy je uzupełnić, termin na ich uzupełnienie oraz rygor w razie zaniechania wykonania wezwania. Wezwanie to jest skuteczne gdy dotrze do adresata albo gdy zostały spełnione wszelkie przewidziane prawem warunki dla uznania, że doręczenie nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego stosownie do art. 73 § 1 - 4 P.p.s.a. W niniejszej sprawie faktem jest, że doręczenie zastępcze miało miejsce bowiem przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie została doręczona w sposób wskazany w art. 65 -72 P.p.s.a. Potwierdza to także duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwanie (k. 103), gdyż brak tam adnotacji w pkt 1. W takiej sytuacji stosownie do art. 73 § 1 i 2 P.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej pozostawia się w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Czynność zawiadomienia o złożeniu pisma odnotowuje się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru poprzez adnotację w postaci oznaczenia że nie doręczono przesyłki i pozostawiono pismo w placówce pocztowej ponadto na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki dokonuje się adnotacji "awizowano dnia" wraz z podpisem doręczającego (§ 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 819, dalej jako rozporządzenie) w zw. z art. 65 § 2 P.p.s.a.). Doręczający niezwłocznie oddaje przesyłkę do placówki pocztowej, która ją ostemplowuje datownikiem potwierdzając datę przyjęcia awizowanej przesyłki. Doręczający składa podpis na awizowanej przesyłce (§ 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. rozporządzenia). Po upływie 7 dni od pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki placówka pocztowa zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. W myśl § 10 rozporządzenia przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki. Z powyższego wynika, że fakt awizowania przesyłki w przypadku pierwszego jaki i powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu nieodebranej przesyłki nie jest oznaczany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacją "awizowano dnia" (pierwsze awizo) jaki i "awizowano powtórnie dnia". Tego rodzaju adnotacje należy umieszczać wyłącznie na stronie adresowej przesyłki. Czyni to doręczający (I awizo) oraz placówka pocztowa (II awizo). Niepodjęta w terminie przesyłka ma adnotację placówki "nie podjęto w terminie", odcisk datownika oraz formularz potwierdzenia odbioru. Twierdzenie pełnomocnika, że przesyłka zwierająca wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej nie została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego bowiem na duplikacie zwrotnego potwierdzenia jej odbioru brak adnotacji o powtórnym awizowaniu, zdaniem NSA nie dowodzi wadliwości doręczenia zastępczego. Skoro na formularzu potwierdzenia odbioru adnotacji o awizo i powtórnym awizo zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami rozporządzenia nie umieszcza się (czyni się to na stronie adresowej przesyłki), to brak takich adnotacji sam w sobie nie świadczy o niedochowaniu wymogów doręczenia zastępczego. Dysponując jednak tylko duplikatem formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru (nieodebrana przesyłka nie wróciła do sądu), które korzysta z domniemania prawdziwości stwierdzonych tam informacji jako dokument urzędowy, można stwierdzić, że przesyłka nie została doręczona 21 stycznia 2021 r., zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata, wskazano placówkę pocztową, gdzie przesyłkę można było odebrać i, że do 5 lutego 2021 r. przesyłki nie podjęto w terminie z placówki pocztowej. Wynika z tego, że przesyłka była awizowana i w okresie 14 dni od 21 stycznia 2021 r. tj. do 4 lutego 2021 r. nie została odebrana z placówki pocztowej. W związku z tym zgodnie z § 10 rozporządzenia przesyłka z adnotacją nie podjęto w terminie została przekazana do nadawcy nie zwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki. O ile faktycznie z duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika fakt powtórnej awizacji to zestawienie daty zwrotu pisma, daty jego pierwszej awizacji czyni wiarygodnymi dane z wydruku śledzenia przesyłki, że rzeczywiście powtórna awizacja miała miejsce 29 stycznia 2021 r. Wobec powyższego nie jest zasadne twierdzenie zażalenia, że Sąd I instancji niewłaściwie przyjął, że nastąpiło skuteczne doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w trybie doręczenia zastępczego. Skoro doręczenie zastępcze miało miejsce i z okoliczności wynika, że odpowiadało wymogom z art. 73 § 1 - 4 P.p.s.a., to Sąd I instancji miał podstawy stwierdzić, że wezwanie doręczono skutecznie i od 4 lutego rozpoczął bieg termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Wobec jego bezskutecznego upływu w dniu 11 lutego 2021 r. Sąd I instancji prawidłowo na podstawie art. 178 P.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną, której braków formalnych strona nie uzupełniła w terminie. Okoliczność wynikająca z wydruku śledzenia przesyłek, że przesyłka została zwrócona do sądu 9 lutego 2021 r. a w istocie w aktach sądowych sprawy jej nie ma, świadczyć może o tym, że przesyłka ta zaginęła np. w biurze podawczym w sądzie lub w sekretariacie, czy też doręczający pocztę do Sądu zawieruszył zwrot przesyłki już po wydaniu mu jej w placówce pocztowej. Pozostałe okoliczności, w szczególności okoliczność dochowania wymogów doręczenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego, w ocenie NSA zostały potwierdzone adnotacjami na duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz informacjami z systemu śledzenia przesyłek. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.