II OZ 316/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. i D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 151/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. i D. B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 listopada 2023 r. znak DOZ-OAiK.650.1006.2023.BKW w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót konserwatorskich postanawia: oddalić zażalenie. 2

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 151/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. i D. B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 listopada 2023 r. znak DOZ-OAiK.650.1006.2023.BKW w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót konserwatorskich. Sąd wskazał, że ww. decyzją z dnia 22 listopada 2023 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił w części decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 2022 r. nakazującą A. B. i D. B. przeprowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych w budynku Spichlerza znajdującego się na działce ewid. nr [...] z obrębu [...] w zakresie pkt I ppkt 9 i nakazał wykonanie tymczasowego osłonięcia zachowanych sklepień poprzez zastosowanie poszycia na podkonstrukcji drewnianej z zachowaniem spadków i zapewnieniem odprowadzania wody rurami spustowymi w bezpiecznej odległości od fundamentów; uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazanych działań i wyznaczył nowy termin do 30 kwietnia 2024 r.; w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W treści skargi na powyższą decyzję skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") i wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uzasadnili złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie oparli go na żadnym konkretnym stanie faktycznym, ale także nie wskazali potencjalnych negatywnych konsekwencji wykonania decyzji. Sąd wskazał, że w tym zakresie nie jest uprawniony do poszukiwania dowodów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu. Wniosku o wstrzymanie nie można opierać o ogólnikowe stwierdzenia, ale trzeba wykazać, że brak wstrzymania aktu może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd wskazał ponadto, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Oznacza to, że sąd bada wyłącznie zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim na podstawie okoliczności wskazanych we wniosku. Poza oceną Sądu, na obecnym etapie postępowania, pozostają więc argumenty skarżących, związane z oceną zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie skarżący złożyli zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania decyzji, mimo iż przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków została spełniona. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 listopada 2023 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że przy określaniu terminu na wykonanie prac, organ powinien brać pod uwagę możliwy realny czas ich wykonania, jak również wszelkie inne czynniki takie jak: obecna sytuacja na rynku budowlanym, dostępność materiałów, dostępność terminów u wykonawców, jak również wysokość nakładów finansowych. Wskazali, że Spichlerz, znajdujący się na terenie [...] jest obiektem wymagającym prac remontowych, jednak jego odbudowa i rekonstrukcja wymaga szeregu badań, analiz, znacznych nakładów finansowych, a przede wszystkim czasu na ich wykonanie. Podnieśli, że z uwagi na zakres prac nakazanych do wykonania, ich realizacja w określonym przez organ terminie nie jest możliwa. Ponadto wskazali, że w trakcie trwania niniejszego postępowania administracyjnego, decyzją nr 240/2022 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na skarżącego obowiązek usunięcia nieprawidłowości w budynku Spichlerza w zakresie dokonania prac remontowych tożsamych do tych objętych zaskarżoną decyzją. Podnieśli, że otrzymali także postanowienie Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt [...], dopuszczające dowód z uzupełniającej pisemnej opinii biegłego rzeczoznawcy. Tym samym wykonanie przedmiotowej decyzji stanowiłoby przestępstwo, o którym mowa w art. 239 kodeksu karnego. W ocenie skarżących, do czasu przeprowadzenia postępowania dowodowego, tj. zamknięcia rozprawy, wykonanie decyzji administracyjnej nie jest możliwe, gdyż w ww. sprawie karnej głównym dowodem jest sam obiekt Spichlerza. Odpowiedź na zażalenie złożył Prokurator Okręgowy [...], wnosząc o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek skarżących zawiera jedynie żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie zawiera natomiast uzasadnienia. Skarżący nie przedstawili swojej sytuacji finansowej, ani kosztorysu prac związanych z realizacją decyzji. Nie dołączyli żadnych dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi ocenić, czy istotnie poniesienie kosztów nakazanych prac będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie dla strony "znaczna" w kontekście jej ogólnej sytuacji finansowej. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie wskazali bowiem, ani nie udokumentowali konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać ponadto należy, że przytoczenie okoliczności uzasadniających w ocenie skarżących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia tego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny bada zgodność z prawem postanowienia Sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a jak to już wyżej wskazano, skarżący nie poparli wniosku żadną argumentacją. Zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. W kwestii argumentacji skarżących, że wykonanie zaskarżonej decyzji stanowiłoby przestępstwo z art. 239 kodeksu karnego, należy zauważyć, że - jak wyjaśnił to już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OZ 164/23 - mogłaby być to ewentualnie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., nie zaś podstawa do zastosowania ochrony tymczasowej. Należy ponadto zwrócić uwagę, że nakazane do wykonania prace mają na celu zabezpieczenie zabytku przed dalszą degradacją. W niniejszej sprawie ewentualną szkodę należało wiązać zatem nie tylko z kosztami zaleconych prac budowlanych, ale też dalszym pogorszeniem stanu zachowania przedmiotowego zabytku. W tej sytuacji należało uznać, że Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.