II OZ 317/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Z. i A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 131/24 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi K. Z. i A. Z. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr P.7721.131.2023.08MMa w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 11 grudnia 2023 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie z 14 września 2023 r. nakładającej na inwestora M. D. obowiązek wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym położonym na działce nr [...] w miejscowości [...]. K. i A. Z. złożyli na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie, w której zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na to, że jej wykonanie może prowadzić do zniszczenia budynku. Postanowieniem z 27 marca 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji, wskazując, że decyzja organu pierwszej instancji nie mieści się w granicach sprawy, o których mowa w art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a." i z tego względu nie może podlegać wstrzymaniu wykonania. Powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 13 listopada 2023 r. II GPS 2/22. Zażalenie złożyli K. i A. Z. zarzucając naruszenie art. 61 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wstrzymanie wykonania aktu określonego w art. 61 § 1 p.p.s.a. odnosić można jedynie do decyzji organu drugiej instancji, a nie do merytorycznej decyzji organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Iławie z 14 września 2023 r. W ocenie wnoszących zażalenie z art. 61 § 1 p.p.s.a. zestawionego z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wynika, że wstrzymanie wykonania aktu może dotyczyć jedynie decyzji organu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Stanowi wyjątek od wyjątek od zasady ogólnej z art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu i tak też powinna być interpretowana. W postępowaniu ze skargi na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja organu pierwszej instancji nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy wyłącznie kwestii procesowych, a nie materialnoprawnych. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie ma charakteru samodzielnego, jest pochodną skargi, nie inicjuje odrębnego postępowania sądowego. Ustalając zakres ochrony tymczasowej, Sąd powinien mieć na uwadze zakres i granice orzekania w postępowaniu ze skargi określone w art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Zakres orzekania przez sąd w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania nie może być szerszy niż granice orzekania sądu rozpoznającego skargę. W tym zakresie nie mieści się decyzja organu pierwszej instancji rozstrzygająca sprawę administracyjną co do istoty. Sąd pierwszej instancji zasadnie powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. II GPS 2/22 i przedstawione w niej stanowisko w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sprawach ze skarg na rozstrzygnięcia procesowe organu II instancji. W konsekwencji powyższego zarzuty zażalenia nie są zasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.