II OZ 319/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 umarzające postępowanie zażaleniowe w sprawie ze sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 sierpnia 2023 r., znak: DOR.7100.41.2023.RKR/KWL, DON.7100.12.2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie. 2

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 umorzył postępowanie zażaleniowe w sprawie ze sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 sierpnia 2023 r., znak: DOR.7100.41.2023.RKR/KWL, DON.7100.12.2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego. Sąd wskazał, że [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła sprzeciw od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 sierpnia 2023 r. uchylającej decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2021 r. o nałożeniu na Gminę [...] obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu zagospodarowania działki nr [...], obręb [...] przy ul. [...] we [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wraz ze sprzeciwem Spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu wojewódzkiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 odmówił wstrzymania wykonania objętej wnioskiem decyzji. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. stwierdzono prawomocność powyższego wyroku od dnia jego wydania, tj. od 24 stycznia 2024 r. Na postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania decyzji zażalenie wniosła Spółka. Zażalenie zostało złożone w dniu 19 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego). Do zażalenia załączono potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że postępowanie zażaleniowe należało umorzyć na podstawie art. 195 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a." Sąd wskazał, że postępowanie zażaleniowe, będące konsekwencją wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji stało się bezprzedmiotowe, ponieważ postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 została stwierdzona prawomocność wyroku uwzględniającego sprzeciw, zaś stosownie do art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę. Z powyższych przyczyn, Sąd postanowił umorzyć postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 195 § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia postanowiono na podstawie art. 225 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, zarzucając: 1) naruszenie art. 195 § 3 w zw. z art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2021 r. ("decyzja WINB"), a nie decyzja GINB z dnia 21 sierpnia 2023 r. uchylona prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 24 stycznia 2024 r., zaś decyzji WINB może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności pomimo uchylenia decyzji GINB - w tej sprawie - wyrokiem WSA z dnia 24 stycznia 2024 r. ("wyrok WSA"), 2) wydanie zaskarżonego postanowienia przez asesora WSA Iwonę Ścieszkę pomimo zawartego w zażaleniu i nierozpoznanego wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy asesor Iwony Ścieszki, co skutkuje wydaniem zaskarżonego postanowienia w warunkach nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 i 5 p.p.s.a.), gdyż w rozpoznaniu sprawy brał udział asesor sądowy powołana na urząd sędziego w WSA w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), co do której bezstronności i standardu niezawisłości skarżąca ma zastrzeżenia, a ponadto skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw, ponieważ jej wniosek o wyłączenie asesora sądowego nie został rozpoznany przed wydaniem zaskarżonego postanowienia i skarżąca nie została powiadomiona o osobie sędziego przydzielonego do rozpoznania sprawy zażaleniowej (zarzut nienależytej obsady sądu). Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Niezasadny jest zarzut nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 i 5 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a.", dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Stosownie do art. 5a § 2 p.u.s.a., wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Należy zauważyć, że niniejsza sprawa została już rozpoznana co do istoty i zakończona wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23. Do czasu rozstrzygnięcia istoty sprawy skarżąca nie składała wniosku, o którym mowa w powołanych przepisach p.u.s.a., pomimo zawiadomienia jej o składzie rozpoznającym sprawę w dniu 21 listopada 2023 r. (k. 20, zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 33). Należy odnotować, że zgodnie z art. 5a § 4 p.u.s.a., wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. W niniejszej sprawie określony w art. 5a § 4 p.u.s.a. tygodniowy termin na złożenie wniosku upłynął więc z dniem 28 listopada 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 19 lutego 2024 r., a zatem po terminie, co zostało przesądzone w prawomocnym postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 odrzucającym wniosek skarżącej. Należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie było postanowieniem umarzającym postępowanie zażaleniowe, tj. rozstrzygnięciem formalnym, niepolegającym na rozpoznaniu istoty sprawy. Wobec tego wydanie zaskarżonego orzeczenia nie podlegało regulacji art. 5a p.u.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2674/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym zarzuty nierozpoznania wniosku skarżącej, o którym mowa w powołanych przepisach p.u.s.a., przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, jak i niezawiadomienia o osobie sędziego przydzielonego do rozpoznania sprawy zażaleniowej nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 195 § 3 p.p.s.a., jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym umarza to postępowanie. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wskazać należy, że istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia jego kontroli pod względem zgodności z prawem, dokonywanej przez sąd administracyjny. Należy zauważyć, że zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji wydaniem wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/23 spowodowało, że Sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej. Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności (zob. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2017 r. , sygn. akt II OZ 658/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji należało uznać, że Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem umorzył postępowanie zażaleniowe. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.