II OZ 571/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej K. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 18 października 2021 r., nr EN/274/21 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej K. w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2021 r., nr 1952/2021 w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 377/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia 18 października 2021 r., nr EN/274/21, w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej K. w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2021 r., nr 1952/2021, w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wspólnota Mieszkaniowa K. w W. pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2021 r., nr 1952/2021, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia 18 października 2021 r., nr EN/274/21, którym skierowano obowiązek objęty Tytułem Wykonawczym z dnia 19 grudnia 2018 r. do wykonania zastępczego. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia 18 października 2021 r., wskazując na grożącą skarżącej rażącą szkodę w wysokości ok. 1.200.000,00 zł w postaci poniesienia wydatków, które będą znaczenie wyższe niż te poniesione w ramach wykonania umowy zawartej ze spółką V. Sp. z o.o. Skarżąca zauważyła, że ponoszenie ww. wydatków w trybie wykonania zastępczego jest niezasadne wobec rozpoczęcia procesu budowlanego, co wynika z przedłożonych do akt sprawy dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając wstrzymania wykonania postanowienia przytoczył treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), a następnie stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że zawarte w nim przesłanki wstrzymania aktu lub czynności (niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) zostały spełnione. Co prawda w uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że podana w postanowieniu z dnia 18 października 2021 r. przybliżona kwota wykonania zastępczego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W., tj. ok. 1.200.000,00 zł, jest znaczenie wyższa niż wydatki poniesione w ramach wykonania umowy zawartej ze spółką V. Sp. z o.o., to jednak nie wskazała, jaka jest różnica pomiędzy tymi wydatkami (przy czym nie wynika to ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy notarialnej z [...] 2021 r.), jak też nie przyrównała tej wartości do swojej ogólnej sytuacji majątkowej, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zaznaczyć bowiem należy, że nie każda szkoda spowodowana uiszczeniem należności ustalonej przez organ będzie mogła być uznana za szkodę o znacznych rozmiarach. Należy jednocześnie podkreślić, że obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy jest odwracalny, ponieważ w przypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia, wnioskodawca będzie uprawniony do żądania zwrotu uiszczonej ewentualnie zaliczki. Według stanowiska Sądu, również pozostałe argumenty podniesione we wniosku o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia nie mogły zostać uwzględnione, bowiem obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, został na skarżącą nałożony blisko 10 lat temu. Pomimo upływu tak znacznego okresu czasu, skarżąca powyższego obowiązku nie wykonała. Z uwagi na bezczynność w tym zakresie, nałożono na nią grzywnę w celu przymuszenia (postanowienie z 1 kwietnia 2019 r.), jednak również te działania nie przyniosły efektu. Skarżąca powinna zatem liczyć się ze wszystkimi następstwami związanymi z zaniechaniem wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości, w tym zabezpieczyć konieczne środki finansowe na pokrycie kosztów ewentualnego wykonania zastępczego. Z kolei podnoszone w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności związane z rozpoczęciem procesu budowlanego na przedmiotowej nieruchomości, będą rozpatrywane w toku postępowania zmierzającego do merytorycznego rozpoznania skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa K. w W. zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, wobec uznania przez Sąd I instancji, iż nie zostało uprawdopodobnione zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, gdy postanowienie, o którego wstrzymanie wykonania wniesiono, nakłada obowiązki na podmiot, który nie posiada środków finansowych na wykonanie przedmiotowych prac i w związku z tym zmuszony był korzystać z możliwości współpracy z podmiotem trzecim w celu uzyskania finansowania remontu przedmiotowego budynku a jednocześnie skutki wykonania przedmiotowego postanowienia będą bardzo trudne do odwrócenia. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie wnioskująca Wspólnota nie wykazała przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy: "...warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. (...) W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności oraz możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę." (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca podniosła, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody opiewa na "ok. 1.200.000,00 zł w postaci poniesienia wydatków, które będą znaczenie wyższe niż te poniesione w ramach wykonania umowy zawartej ze spółką V. Sp. z o.o. (jak zostało to wskazane w wyciągu umowy pomiędzy Skarżącym a spółką V. Sp. z o.o. w umowie z dnia [...] 2021 r. – w aktach postępowania administracyjnego)", przy czym jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nie wskazała, jaka jest różnica pomiędzy tymi wydatkami. Z kolei w uzasadnieniu zażalenia zawarto ogólne stwierdzenia, że 1) skala prac jakie mają zostać wykonane oraz ich koszt wskazują, że są zbyt duże na możliwości wspólnoty; 2) w przypadku odmowy wstrzymania wykonania postanowienia "konieczne będzie wykonanie szeregu prac dotyczących nie tylko balkonów ale również związanych z ingerencją w elewację tj. elementy konstrukcyjne co może zakłócić przebieg remontu całości przedmiotowego budynku albowiem będzie on de facto wykonywany przez dwa różne podmioty na podstawie różnych założeń i projektów wykonawczych. Tym samym powstaną dla Skarżącego niemożliwe do odwrócenia skutki albowiem zmiany konstrukcyjne dokonane na podstawie postanowienia dotyczącego zastosowania wykonania zastępczego (...) nie będą mogły zostać zmienione w związku z projektowanym remontem, skoro zostały nakazane przez PINB W.". Z przytoczonych stwierdzeń nie sposób ocenić stopnia szkody, jaka mogłaby być wyrządzona wykonaniem postanowienia o skierowaniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym do wykonania zastępczego. Także ewentualne trudne do odwrócenia skutki, jakie powodowałoby wykonanie postanowienia PINB, nie zostały dookreślone w dostatecznie jasny sposób. Z tych też względów przytoczony w zażaleniu zarzut należy uznać za niezasadny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.