II OZ 76/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 693/21 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie. 2

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 693/21 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. nakazał H. P. przywrócenie budynku do stanu sprzed wykonanej nadbudowy części obiektu nad pomieszczeniami magazynowo - biurowymi apteki, usytuowanymi nad garażami i pomieszczeniem gospodarczym (działka nr [...]), zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją wydaną w dniu [...] kwietnia 2021 r., nr [...], uchylił opisaną decyzję organu I instancji i nakazał H. P. przywrócenie budynku do stanu sprzed wykonanej nadbudowy części obiektu nad pomieszczeniami magazynowo - biurowymi apteki, usytuowanymi nad garażami i pomieszczeniem gospodarczym (działka nr [...]) zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, tj. do stanu obiektu po przeprowadzeniu robót zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] lipca 1996 r., pozwolenia na rozbudowę apteki, polegającej na dobudowaniu pomieszczeń magazynowo-biurowych na poziomie wysokiego parteru, a pod nim trzech garaży i komórki. W skardze na ww. decyzję H. P. wniosła o wstrzymanie jej wykonania wywodząc, że przywrócenie budynku do stanu sprzed wykonanej nadbudowy części obiektu nad pomieszczeniami magazynowo-biurowymi apteki w przypadku uwzględnienia niniejszej skargi spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że zakres prac obejmował remont stropu, remont pokrycia dachowego oraz wykonanie tarasu z pełną balustradą, stąd proces doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego będzie pracochłonny i spowoduje rozbiórkę wykonanych elementów i zamontowanie poprzednich lub zamienników poprzednich, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołał art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. i wskazał, że przewidziana w nim instytucja ma za cel tymczasowe ukształtowanie stosunków. W szczególności tymczasowa ochrona ma na celu zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, co następuje do czasu rozpoznania skargi przez sąd. Postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż ma jedynie charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania wyroku lub jego prawomocności - art. 61 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi bez wątpienia wywoła trudne do odwrócenia skutki, a dodatkowo może także spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej stronie skarżącej. W razie bezzasadności nakazu określonego w zaskarżonej decyzji może bowiem powstać kwestia przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie się wiązało z koniecznością poniesienia przez skarżącą znacznych nakładów finansowych. Rozbiórka wykonanych elementów przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może nie tylko narazić skarżącą na straty finansowe, ale także sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona adresatowi obowiązku ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w Ś., podnosząc, że taka decyzja pozwala na prowadzenie prac remontowo-budowlanych bez zgody współwłaścicieli oraz bez zgody odpowiednich organów. Daje możliwość prowadzenia tzw. samowoli budowlanej, w której sprawca nie ponosi żadnych konsekwencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w cytowanym przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że wykonanie prac budowlanych przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że może okazać się, że zaskarżona decyzja była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, że rozbiórka wykonanej nadbudowy przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może nie tylko narazić skarżącą na straty finansowe, ale także sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona adresatowi obowiązku ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. Na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny jej legalności i nie odnosi się do meritum sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją i ustalonych w niej okoliczności faktycznych. Poza oceną w niniejszym postępowaniu wpadkowym pozostaje więc podnoszona przez Wspólnotę okoliczność, że wykonane prace zostały przeprowadzone niezgodnie z prawem. Sąd dokonuje jedynie oceny zasadności wstrzymania wykonania decyzji w kontekście możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.