II OZ 96/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia nadzorcy sądowego P. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 730/22 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2022 r. nr 400.131/C-22/XV/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 730/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił dopuszczenia M. P. - nadzorcy sądowego P. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w K. (dalej również jako "nadzorca sądowy") do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2022 r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że jako podstawę dopuszczenia do udziału w sprawie niniejszej nadzorca wskazał art. 277 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309; dalej "prawo restrukturyzacyjne"). Przepis ten w § 1 wskazuje, że nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych oraz przed sądami polubownymi, dotyczących masy układowej. W § 3 znajduje się natomiast zapis, że w postępowaniach administracyjnych, sądowoadministracyjnych oraz przed sądami polubownymi nadzorca sądowy ma prawa strony. W opinii składu orzekającego, mimo że art. 277 prawa restrukturyzacyjnego daje zasadniczo podstawę do udziału nadzorcy sądowego w postępowaniach sądowoadministracyjnych na prawach strony, to w niniejszej sprawie nie było to dopuszczalne, gdyż postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie dotyczy masy układowej. Kontrolowana sprawa dotyczy opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, czy też inaczej: renty (opłaty) planistycznej, o której mowa w art.. 36 ust. 4 u.p.z.p. Skład orzekający nie miał wątpliwości co do tego, że niepodatkowe należności budżetowe, podobnie jak m.in. zobowiązania z podatków, ceł, ubezpieczeń czy innych tytułów publicznych, wchodzą nie w skład aktywów, lecz pasywów. W ten sam sposób należy zatem potraktować opłatę planistyczną i przez to przyjąć, że nie stanowi ona aktywów, a tym samym – nie wchodzi w skład masy układowej. W konsekwencji, postępowanie sądowadministracyjne w niniejszej sprawie nie może zostać uznane za "dotyczące masy układowej", o czym stanowi art. 277 prawa restrukturyzacyjnego. Nie było zatem podstaw do tego, by uznać, że nadzorca sądowy mógł wstąpić na prawach strony do postępowania w tej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku. Sąd uznał, że wnioskodawca jest obiektywnie zainteresowany wynikiem sprawy z uwagi na posiadany interes faktyczny, wynikający z pełnionej funkcji, jednak nie zachodzi tu związek o charakterze materialnoprawnym. Nie może on więc stanowić źródła interesu prawnego wnioskodawcy. Co więcej, nie można mu przypisać przymiotu bezpośredniości, bowiem wpływ wyroku zapadłego w niniejszej sprawie na sytuację wnioskodawcy można by uznać za jedynie potencjalny i pośredni. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył nadzorca sądowy, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 33 §1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 277 ust. 1 i 3 prawa restrukturyzacyjnego poprzez odmowę dopuszczenia nadzorcy sądowego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w sytuacji, gdy winien on występować w sprawie jako uczestnik tego postępowania na prawach strony, bowiem wynik postępowania może oddziaływać na skład lub stan masy albo prawa i obowiązki nadzorcy sądowego wynikające z nadzoru i związane z wykonywaniem tego nadzoru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie z § 2 art. 33 udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Rozpatrując wniesione zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że jako podstawę dopuszczenia do udziału w sprawie niniejszej nadzorca wskazał art. 277 prawa restrukturyzacyjnego. Należy zauważyć, że w trakcie postępowania układowego nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa, między innymi, do postępowań sądowoadministracyjnych i ma w tych postępowaniach prawa strony (art. 277 ust. 1 i 3 ustawy). Trzeba podkreślić, że przepisy art. 277 ustawy mają zastosowanie wyłącznie do toczącego się postępowania układowego, gdyż znajdują się w Dziale III zatytułowanym "Postępowanie układowe"; nie znajdują się w części ustawy zawierającej przepisy ogólne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego umiejscowienie tego przepisu sprawia, że sąd administracyjny powinien ocenić czy postępowanie dotyczy masy układowej – tak jak uczynił to Sąd I instancji. W konsekwencji NSA nie przychyla się do argumentacji pełnomocnika nadzorcy sądowego, że interes prawny nadzorcy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wiąże się z faktem, że wynik tego postępowania może potencjalnie oddziaływać na stan lub skład masy albo szeroko rozumiane wykonywanie nadzoru nad masą układową. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.