Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Bd 815/25

II SA/Bd 815/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2026-04-01

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia
1 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusza Pawełczak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Upomnieniem nr Up 64/2023 z dnia 28 listopada 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. (dalej: "PPIS") wezwał A. O. (dalej: "skarżąca") do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 – dalej: "u.z.z.z.") oraz § 2 pkt 1, 2, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, § 3ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit.a, lit. b, lit. c, pkt 4, pkt 5 lit. a, lit. b, lit. c, pkt 7 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 782 – dalej "Rozporządzenie") – dotyczących poddania córki L. O. badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy zgodnie z indywidualnym kalendarzem szczepień. PPIS wyznaczył 7-dniowy termin od dnia doręczenia upomnienia do wykonania niniejszego obowiązku. PPIS w dniu 21 lutego 2024 r. wydał tytuł wykonawczy nr 3/2024 zgodnie z którym skarżąca zobowiązana została do poddania małoletniej córki lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i poddania jej szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na skarżącą grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym oraz wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku w nim wskazanego pod rygorem nałożenia kolejnych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie. Pismem z dnia 4 lutego 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem nr 61/2025 z dnia 19 maja 2025 r. PPIS oddalił zarzuty podniesione pismami z dnia 4 lutego 2025 r. oraz z dnia 22 kwietnia 2025 r. Natomiast pismem z dnia 13 maja 2025 r., które wpłynęło do organu już po wydaniu ww. postanowienia, skarżąca podniosła kolejne zarzuty na podstawie: - art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 268 – dalej "u.p.e.a.") – polegający na wygaśnięciu obowiązku skarżącej z uwagi na okoliczność, iż prawodawca w przepisach u.z.z.z. i Rozporządzenia określił wykaz chorób zakaźnych i przedział wiekowy, w którym należy podać szczepionkę zaś w przypadku córki skarżącej powyższy limit wieku został przekroczony a przepisy nie przewidują okoliczności, w których szczepienia te mogłyby zostać zrealizowane po tych terminach; - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – polegający na braku istnienia obowiązku z uwagi na okoliczność, iż Rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Postanowieniem nr 74/2025 z dnia 25 czerwca 2025 r., znak: NEP.967.8.95.2023.38.15.2025 PPIS oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie PPIS stwierdził, że oba zarzuty są niezasadne. Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku organ wskazał, że nie istnieje przepis, który powodowałby automatyczne wygaśnięcie obowiązku szczepienia z powodu niewykonania go w pierwotnie przewidzianym terminie. W ocenie organu upływ zalecanego terminu szczepienia nie oznacza, że obowiązku nie ma a zaległe szczepienie powinno zostać wykonane jak najszybciej. W niniejszej sprawie dziecko wciąż znajduje się w wieku, w którym szczepienie jest wymagane, a sam obowiązek szczepień nie został uchylony ani wykonany. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku organ wskazał, że ograniczenie wolności osobistej i prawa do decydowania o własnym zdrowiu poprzez obowiązek szczepień jest dopuszczalne na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ponadto PPIS wskazał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 odpowiednio dostosowano przepisy i Rozporządzenie z 2023 r. jest zgodne z wymogami wskazanymi w ww. wyroku. Organ podkreślił, że TK nie zakwestionował braku zgodności z konstytucją przymusu szczepień i zobowiązał odpowiednie organy do uregulowania szczegółów technicznych szczepień w drodze rozporządzenia. 2. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie: - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych sczepień ochronnych; - art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej – kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki przeciwko poszczególnym chorobom stał się – zdaniem wierzyciela – wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji; - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego; - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. w zw. z § 3 Rozporządzenia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego; - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. 3. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej: "PWIS", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2025 r., znak: NEP.906.97.1.2025 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji odnosząc się do zarzutu "wygaśnięcia obowiązku". Organ wyjaśnił, że rozpiętość czasowa dotycząca obowiązku szczepień nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, a obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. Ponadto PWIS wskazał, że z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym a skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z Rozporządzenia. Odpowiadając na zarzut nieistnienia obowiązku PWIS wskazał, że obowiązek szczepienia ochronnego wynika wprost z ustawy i podzielił stanowisko organu I instancji w tym zakresie, w szczególności co do braku naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ponadto wskazał, że PPIS nie ma kompetencji do modyfikacji obowiązku określonego w ustawie. Ponadto odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu PWIS wskazał, że część z nich odnosi się do wymagalności obowiązku jakim są szczepienia ochronne. Ponowne wniesienie zarzutu "braku wymagalności obowiązku" jest niedopuszczalne, wobec czego organ II instancji uznał za niemożliwe odniesienie się do tych zarzutów. Następnie wskazał, że zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. odnosi się do "wygaśnięcia obowiązku" oraz "nieistnienia obowiązku". W ocenie organu odwoławczego działania podejmowane przez PPIS były prawidłowe. Organ podkreślił, że dziecko skarżącej nie ukończyło jeszcze wieku, którego osiągnięcie wiąże się z wygaśnięciem obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Zdaniem organu II instancji PPIS prawidłowo oparł swoje stanowisko na obowiązujących przepisach prawa i wskazał na niewykonanie przez skarżącą ciążącego na niej obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Konstytucji RP PWIS wskazał, że brak jest podstaw, aby uznać system obowiązkowych szczepień ochronnych wprowadzony w Polsce za naruszający prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Obowiązek szczepień ochronnych w Polsce uregulowany jest prawnie, jest bezpośrednio wykonalny i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Organ podkreślił, że wymagalność obowiązku szczepienia i termin jego wykonania wynika z załącznika nr 1 Rozporządzenia, zaś konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza. Ponadto niewykonanie szczepień u dziecka w terminie określonym w Rozporządzeniu nie zwalnia rodziców z realizacji tego obowiązku, bowiem w przypadku dzieci, wobec których z różnych przyczyn nie dopełniono obowiązku szczepień ochronnych w tychże terminach, należy przeprowadzić jak najszybciej szczepienia wyrównawcze. 4. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji. Jednocześnie skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją § 2 Rozporządzenia jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z. z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z., ewentualnie o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z Rozporządzeniem poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z Rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł; - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. w zw. z § 3 Rozporządzenia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; - art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. –dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. 7. W pierwszym rzędzie w związku z wnioskiem skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie sąd wskazuje, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmująca orzekanie w sprawach skarg na wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienia, na które służy zażalenie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. odbywa się w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). Mając zatem na względzie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, o którym stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a., na gruncie tej sprawy aktualizowała się kompetencja sądu do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od woli strony skarżącej, stąd nawet złożenie przez stronę wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3794/19; z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4109/18; z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 110/20). Aczkolwiek zgodnie z art. 90 § 2 p.p.s.a. sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, to taka możliwość została pozostawiona uznaniu sądu i nie jest uwarunkowana stanowiskiem stron (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II OSK 2014/21). Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba rozpoznania skargi na rozprawie i z tych względów Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie rozprawy. 8. Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle kryteriów wskazanych na wstępie, sąd w niniejszym składzie stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego, ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie PWIS z dnia 12 sierpnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z dnia 25 czerwca 2025 r. w przedmiocie podniesionego przez skarżącą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie organ I instancji orzekł o oddaleniu zarzutu egzekucyjnego, a organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji zażalenia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że upomnieniem nr Up 64/2023 z dnia 28 listopada 2023 r. PPIS wezwał skarżącą do wykonania obowiązku poddania córki badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Następnie PPIS w dniu 21 lutego 2024 r. wydał tytuł wykonawczy nr 3/2024, zgodnie z którym skarżąca zobowiązana została do poddania małoletniej córki lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i poddania jej szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy. Po wszczęciu egzekucji administracyjnej (nałożeniu grzywny w celu przymuszenia) skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie skarżącej zgłoszone przez nią zarzuty wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) powinny zostać przez organy uwzględnione i uznane za uzasadnione. Po drugie z całokształtu wypowiedzi skarżącej wynika, że dokonana przez organy ocena zgłoszonego przez nią zarzutu jest nieprawidłowa i nie uwzględnia podnoszonej przez nią argumentacji. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy podniesione przez skarżącą zarzuty związane z egzekucją prowadzoną w celu wyegzekwowania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym powinny podlegać uznaniu, czy też oddaleniu i czy dokonana przez organy w tym zakresie ocena była uzasadniona i nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego. Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Wskazać należy, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Natomiast z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.z. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18). Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co istotne, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywało już jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dalej: "rozporządzenie"), które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, 2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, 3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, 4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, 5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5, 6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, 7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu, 8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania, 9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 u.z.z.z.), skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie ma podstaw do kwestionowania legalności tego rozporządzenia, z uwagi na przekroczenie przez Ministra Zdrowia delegacji ustawowej przez określenie w nim terminów wymagalności szczepień oraz przedziałów wiekowych podania szczepionek. Wskazać bowiem należy, że na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Minister Zdrowia został upoważniony do określenia osób lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), a także schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a). Nie istnieją też żadne przesłanki uzasadniające twierdzenie, że wydane rozporządzenie nie uwzględnia jakichkolwiek danych epidemiologicznych. Rekomendacje dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w Polsce wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Przepisy rozporządzenia nie naruszają też zasady proporcjonalności. Należy zauważyć, że w § 2 Rozporządzenia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica, gruźlica, inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Z kolei w § 3 ust. 1 rozporządzenia określone zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Te grupy to: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia – szczepieniom przeciwko gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19 roku życia – szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, 3) dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko: błonicy, krztuścowi oraz tężcowi, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) oraz różyczce. Podkreślenia wymaga, że skarżąca, mimo kierowanej do niej korespondencji oraz upomnienia, nie zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne do przychodni lekarskiej. Jednocześnie w toku całego postępowania zobowiązana nie przekazała wierzycielowi dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym wskazanym w tytule wykonawczym nr 3/2024 z dnia 21 lutego 2024 r. Nie dostarczyła również aktualnego zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazania do realizacji szczepień ochronnych u dziecka lub stwierdzającego przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień dające podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepień i skierowania na konsultację specjalistyczną dziecka. Nie budzi więc wątpliwości, że małoletnia córka skarżącej powinna zostać poddana szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Powodem wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego był właśnie brak wykonania tych szczepień. Terminy wymagalności poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych wskazuje przywołany § 3 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym wymagalność obowiązkowych szczepień ochronnych brakujących u córki skarżącej wygasa z chwilą ukończenia 15-tego bądź 19-tego roku życia. W świetle powyższego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w jego treści szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącej wymagalne, zatem wynikające z art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. zarzuty są nieuzasadnione. 9. Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku. W szczególności w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek. 10. Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności obywatelskich (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszoną ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). W rezultacie Sąd nie znalazł też podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego, ewentualnie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze i oddalił w tym zakresie wniosek strony. Zdaniem Sądu prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych. 11. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 października 2025
Symbol z opisem
638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Grzegorz Saniewski Joanna Ziołek Mariusz Pawełczak /przewodniczący sprawozdawca/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny