II SA/Gd 1009/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2025 r. nr SKO Gd/5036/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 lipca 2025 r. nr SKO Gd/5036/23, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 17 lipca 2023 r. nr 44/odm cel/2023/DS o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z 31 maja 2023 r., zarejestrowanym pod numerem [...], sprecyzowanym pismem z dnia 22 czerwca 2023r., skarżący zwrócił się do Wójta o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na całkowity zakup niezbędnych leków w kwocie 280 zł. We wniosku strona wskazała, że choruje na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia, choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków, badań lekarsko-specjalistycznych i wizyt lekarskich. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu pod opieką poradni oraz oświadczenie majątkowe, z którego wynika, że na stan majątkowy skarżącego składają się dom i działka. W dniu 19 czerwca 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego strona oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem. W budynku mieszkalnym zamieszkuje też ojciec, i siostra z córką. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do świadczeń i nie podejmuje żadnej pracy ze względu na stan zdrowia, gdyż choruje długotrwale. Strona nie osiąga dochodów, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. Pismem z 26 czerwca 2023 r. wezwano skarżącego do dostarczenia rachunku lub faktury potwierdzającej zakup leków, o które wnioskuje skarżący. W odpowiedzi skarżący przedłożył fakturę za leki, jednakże nie są to leki wyszczególnione w przedstawionych receptach dołączonych do pisma z 22 czerwca 2023 r. Mając na uwadze te okoliczności Wójt - decyzją 17 lipca 2023 r. - odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że strona korzysta co miesiąc z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (GOPS) w postaci zasiłków celowych i okresowych, nie podejmując żadnych działań w celu usamodzielnienia się. Strona oświadcza, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale mieszka z ojcem, siostrą i siostrzenicą. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony nie obserwuje się ubóstwa, tj. sprzęt gospodarstwa domowego jest zmechanizowany, posesja ogrodzona płotem z kamienia i metalu, płot został wykonany w czasie systematycznego korzystania z systemu pomocy społecznej, właścicielem domu i posesji jest strona. Organ pierwszej instancji podkreślił też, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymanie takich osób, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji życiowej. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, działalność pomocy społecznej oparta jest na wspieraniu aktywności samej osoby fizycznej i to przez pewien niezbędny czas (jeżeli chodzi o osoby pełnosprawne, zdolne do pracy), a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń i zapewnieniu dożywotniego źródła utrzymania. Zdaniem organu pierwszej instancji, skarżący uczynił środki z pomocy społecznej stałym źródłem dochodów, co stoi w sprzeczności z celami pomocy społecznej. Organ wyjaśnił także, że nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb, o które wnioskuje skarżący, gdyż GOPS dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych. Decyzją z 17 lipca 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że GOPS przyznaje pomoc stosownie do swoich możliwości, posiada ograniczone środki finansowe, stąd nie jest w stanie zaspokoić potrzeb podopiecznych w oczekiwanym zakresie. GOPS nie uchyla się od udzielenia pomocy, o czym świadczy przyznawana skarżącemu cyklicznie pomoc finansowa w postaci zasiłków okresowych i celowych na zakup żywności i leków. A.M. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. otrzymał pomoc w formie środków pieniężnych w wysokości 9.610,11 zł, w tym zasiłku celowego w kwocie 4.954,11 zł. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznaniowości i nie nosi cech dowolności, w jej uzasadnieniu podano powody odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 30 Konstytucji RP podnosząc, że zaskarżona decyzja jest nielogiczna. Wobec tych zarzutów skarżący domagał się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący choruje na choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków i nie jest w stanie przezwyciężyć ani pokonać trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Skarżący wskazał także, że w piśmie z dnia 6 czerwca 2023 r. organ I instancji nie wskazał potwierdzenia zakupu jakich leków dostarczony rachunek ma dotyczyć. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli sądowej w tej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 lipca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), dalej jako u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 8 u.p.s. zasiłek celowy jako świadczenie pieniężne jest zależne od kryterium dochodowego. Jak wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Bezsporne jest, że sytuacja materialna skarżącego czyni zadość kryterium dochodowemu dla osoby samotnie gospodarującej, które jest podstawową przesłanką merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Wskazania jednak wymaga, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz skali potrzeb innych osób wymagających wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Działanie takie realizuje bowiem zasady sprawiedliwości społecznej i regulacje u.p.s. (art. 2, art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s.). Wsparcie i jego wysokość nie może zatem koncentrować się na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby nawet wymagała tego jej sytuacja materialna czy zdrowotna (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. I OSK 491/24). Organ musi bowiem uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Organ nie może swojej pomocy skoncentrować na pełnym finansowaniu potrzeb jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna czy też zdrowotna, była najtrudniejsza. Pomoc społeczna nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2408/16, CBOSA). Sąd podziela zatem pogląd wyrażony w wyroku z 4 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1153/21, CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe przesądza o tym, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06; z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 oraz z 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 698/16, CBOSA). Organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, by z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Takie bowiem postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ilość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy określoną liczbę osób wymagających wsparcia. Podkreślenia nadto wymaga, że pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest bowiem z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integracja ze środowiskiem. Z akt sprawy i z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że skarżący w 2023 roku otrzymał szereg świadczeń z zakresu pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych i okresowych w łącznej kwocie 9.610,11 zł. Nie jest zatem tak, że skarżący jest osobą pominiętą przy podziale środków, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej. Jak wskazano powyżej jednak nie wszystkie jego potrzeby mogą być zaspokojone w ramach świadczeń pomocowych. Istnieje bowiem ograniczona pula środków przeznaczonych na te świadczenia, które muszą zostać sprawiedliwie podzielone pomiędzy potrzebujących pomocy na terenie Gminy K. Wskazać też należy, że skarżący nie przedłożył na wezwanie organu dowodu zakupu leków, których dotyczyły przedłożone wraz z wnioskiem o pomoc recepty. Wbrew zarzutowi skargi, wezwanie było wystarczająco jasno sformułowane. Skarżący nie przedłożył zatem dowodu na poniesienie wydatku na zakup leków, co w świetle ograniczonych środków, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, dodatkowo przemawia za odmową przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu skarżonej decyzji Kolegium zawarło prawidłową i wystarczającą argumentację w powyższym zakresie, pozwalającą na stwierdzenie, że odmowa przyznania żądanego przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej nie stanowiła przekroczenia granic uznania administracyjnego. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. posiada ograniczone środki na przyznanie tej pomocy i zakres pomocy udzielonej skarżącemu w 2023 roku usprawiedliwia przyjęcie, że zaspokojenie z tych środków w tym samym roku innych jeszcze, wymienionych we wniosku potrzeb skarżącego prowadziłoby do naruszenia zasad sprawiedliwego podziału środków pomocowych pomiędzy osoby potrzebujące wsparcia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), oddalił skargę jako niezasadną.