Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gd 1038/25

II SA/Gd 1038/25 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2026-04-29

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia
29 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skarg S. w G. oraz A. R. i R. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 października 2025 r., nr WOP.7721.200.2024.TA w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego oddala skargi.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], reprezentowana przez Prezesa Zarządu i Wiceprezesa Zarządu, oraz A.G. i R. R., reprezentowani przez adwokatów, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 26 lutego 2024 r. G. w imieniu Gminy [...], tj. współwłaściciela działki nr [...], obr. [...] przy ul. K. [...] w G. - złożyły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej jako PINB) wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego względem samowolnej rozbudowy lokalu gminnego nr [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...] w G., na terenie działki nr [...], obr. [...]. Gmina wskazała, że rozbudowa lokalu nr [..] (stanowiącego własność Gminy) nastąpiła na początku lat 90. ubiegłego wieku, zaś najemcy lokalu (D. O. i P. O.) są zainteresowani legalizacją dokonanej rozbudowy. Po ustaleniu, że w istocie z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego do organu nadzoru budowlanego może wystąpić właściciel lub zarządca obiektu budowlanego – PINB wyjaśnił w początkowej fazie postępowania, że zgodnie z art. 196 Kodeksu cywilnego współwłasność jest własnością tej samej rzeczy przysługującą niepodzielnie kilku osobom. Biorąc powyższe brak było podstaw do odmowy prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie uproszczonym tylko z powodu, iż z żądaniem wszczęcia wystąpił współwłaściciel (skoro współwłasność jest formą własności). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z 22 marca 2024 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Postanowieniem z 22 marca 2024 r. PINB nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych o których mowa w art. 49g ust. 2 pkt 1 - 3 ustawy Prawo budowlane, tj.: 1) oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; 3) ekspertyzy technicznej (2 egz.) sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania – ustalając termin wykonania obowiązku: w terminie 80 dni od dnia doręczenia postanowienia. W wyniku zażalenia wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] (władającą sąsiednią nieruchomością przy ul. K. [...] w G.) Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) postanowieniem z 20 maja 2024 r. utrzymał je w mocy. Ww. termin przedłożenia dokumentów legalizacyjnych licząc od dnia doręczenia postanowienia upłynął z dniem 13 czerwca 2024 r. Żadne wymagane dokumenty nie zostały złożone, w związku z czym PINB był zobowiązany kontynuować prowadzone postępowanie w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane. Pismem z 23 lipca 2024 r. zawiadomiono strony postępowania przed wydaniem decyzji o przysługującym im prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia. Żadna ze stron nie wniosła uwag. Pismem z 2 lipca 2024 r. Najemcy zwrócili się do PINB o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów legalizacyjnych. W odpowiedzi PINB poinformował, że co do zasady nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i to nie na nich nałożono obowiązki wynikające z Prawa budowlanego. Odnosząc się natomiast do samego terminu organ pierwszej instancji wskazał, że upłynął on bezskutecznie 13 czerwca 2024 r. i już z tego powodu brak jest materialnoprawnych podstaw do jego zmiany. Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. nr PINB.7141.26.2024.MS.07 PINB nakazał Gminie rozbiórkę samowolnie rozbudowanych części lokalu gminnego nr [...] obejmujących: wiatrołap, pokój i łazienkę (pom. nr 1/4, 1/5, 1/6 wg inwentaryzacji autorstwa inż. M. ., garaż (pom. nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne. Organ powołał się na art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1. Po rozpatrzeniu odwołania Gminy decyzją z 20 września 2024 r. nr WOP.7721.200.2024.TA Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) uchylił zaskarżoną decyzję i zalegalizował Gminie w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym samowolnie rozbudowane części lokalu gminnego nr [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...] w G., na terenie dz. nr [...], obr. [...], obejmujące następujące pomieszczenia: wiatrołap, pokój i łazienka (pom. nr 1/4,1/5, 1/6 wg inwentaryzacji z 2011 r. autorstwa inż. M. W.), garaż (pom. nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że termin, o którym jest mowa w art. 49g Prawa budowlanego, jest terminem procesowym. Termin procesowy oznacza zaś czas przewidziany do dokonania danej czynności procesowej, w tym przypadku złożenia dokumentacji legalizacyjnej w zakresie wyszczególnionym w postanowieniu PINB z 22 marca 2024 r. Zdaniem WINB jest to termin umowny - dyspozycja art. 49g Prawa budowlanego wskazuje jedynie, że termin ten nie może być krótszy niż 60 dni od daty odbioru postanowienia. Przepis ten nie wskazuje natomiast z drugiej strony żadnego terminu maksymalnego, który by ograniczał organ w wyznaczeniu górnej jego granicy. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zamiarem ustawodawcy było możliwie jak najszersze stosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do starych samowoli budowlanych. Chodzi bowiem przede wszystkim o "porządkowanie" dawnych inwestycji właśnie w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa. Zaznaczono, że uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f Prawa budowlanego, jest postępowaniem szczególnym i odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 Prawa budowlanego. Może być zatem wszczęte jako odrębna sprawa, niezależnie od toczących się postępowań legalizacyjnych - ma na celu w pierwszej kolejności dobrowolną, uproszczoną legalizację samowoli; restrykcje rozbiórki mają w takim postępowaniu zastosowanie jedynie w sytuacjach w których ewidentnie nie ma możliwości legalizacji samowoli. WINB wskazał, że wraz z odwołaniem Gmina przedłożyła dokumenty legalizacyjne, które w ocenie organu odwoławczego są kompletne, zaś sporządzona ekspertyza wskazuje na spełnienie dyspozycji art. 49h ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, tzn. stan techniczny mieszkania nr [..] w budynku nr [...] przy ul. K. w G. nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Po rozpatrzeniu skargi A.G. i R. R. (właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku K. [...] w G.) prawomocnym wyrokiem sygn. akt II SA/Gd 1156/24 z 14 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję WINB. W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że zarzuty skargi koncentrują się na wykazaniu, że bezpodstawnie pominięto Skarżących jako stronę w toczącym się postępowaniu dotyczącym legalizacji rozbudowy lokalu gminnego nr [...] w budynku przy ul. K. [...] w G., przez co w sprawie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. Sąd wskazał więc, że w postępowaniach z zakresu prawa budowlanego związanych z nieruchomością wspólną co do zasady stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, którą reprezentuje zarząd. W takich przypadkach stosuje się przepisy zawarte w rozdziale 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Nie oznacza to jednak, że właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych nie mogą uzyskać przymiotu strony w takim postępowaniu, przy czym warunkiem uzyskania takiego statusu jest wykazanie, że planowane zamierzenie inwestycyjne będzie wpływać na konkretny lokal oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niego. Konieczne jest zatem wykazanie posiadania zindywidualizowanego interesu prawnego. Sąd zauważył, że działania wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd, co do zasady dotyczą nieruchomości wspólnej, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.w.l., co wynika wprost z rozdziału 4 tej ustawy, a w szczególności z przepisów art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i 3. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w uchwale z 26 listopada 2001 r. sygn. akt OPK 19/01 (ONSA 2002/2/68), w celu uniknięcia sytuacji, w której w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wspólnoty mieszkaniowej powstałaby konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali), odchodzi się od konieczności występowania każdego członka wspólnoty na rzecz działania organów wspólnoty w imieniu członków. Pomimo że zasadą jest występowanie wspólnot mieszkaniowych reprezentowanych przez swój organ (zarząd), to oprócz nich mogą występować także właściciele poszczególnych lokali, w przypadku wykazania, że mają oni przymiot strony niezależny od występujących w ich imieniu wspólnot mieszkaniowych. Sąd przypomniał, że w niniejszej sprawie nie jest sporne, że legalizacja samowolnej rozbudowy lokalu nr [...] przy ul. K. [...] w G. jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody współwłaścicieli na dokonanie tej czynności, podjętej w formie uchwały. W dniu 16 lipca 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej przy ul. K. [...] w G. podjęła Uchwałę nr 2/2024, którą upoważniono zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" dla lokalu nr [...], którego najemcami są D. O. i P.O., w toczącym się w PINB postępowaniu o legalizację rozbudowy lokalu gminnego nr [..], którego dokonano ponad 20 lat temu. Przy czym właściciele lokalu nr [..], tj. Skarżący, zagłosowali przeciwko podjęciu tej uchwały. Z kolei w dniu 13 sierpnia 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] podjęła Uchwałę nr 4/2024, którą upoważniono zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" w toczącym się w PINB postępowaniu o legalizację rozbudowy lokalu gminnego nr [..], którego dokonano ponad 20 lat temu. Skarżący nie wzięli udziału w głosowaniu nad przyjęciem tej uchwały, natomiast w piśmie z 11 sierpnia 2024 r. skierowanym do zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A. G. oświadczyła, że 6 sierpnia 2024 r. otrzymała projekt powyższej uchwały, z którym fundamentalnie się nie zgadza. Skarżąca wyjaśniła, że projekt uchwały nie respektuje ustaleń i propozycji, jakie zostały wypracowane podczas spotkania w siedzibie administratora. Zarzucono również, że projekt uchwały jest nieprecyzyjny, co uniemożliwia racjonalne podjęcie decyzji. Skarżąca oświadczyła, że jeżeli jednak zdaniem zarządu uchwała jest jasna i precyzyjna, a jej przedmiot opisany w sposób nie budzący wątpliwości, to prosi o odnotowanie jej głosu jako głosu przeciw uchwale. Zdaniem Sądu głosując przeciwko Uchwale nr 3/2024, jak również nie biorąc udziału w głosowaniu nad Uchwałą 4/2024 (wyjaśniając w piśmie z 11 sierpnia 2024 r. powód tej decyzji) Skarżący zdefiniowali swój interes prawny w opozycji do czynności podejmowanych przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], a polegających na upoważnieniu zarządu do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", które to oświadczenie było niezbędne, aby móc zalegalizować samowolną rozbudowę lokalu gminnego nr [..] (obowiązek taki nałożył na Gminę PINB w postanowieniu z 22 marca 2024 r.). Sąd podzielił przy tym stanowisko Skarżących, że wskutek zalegalizowania samowolnej rozbudowy lokalu nr [...] i powiększenia jego powierzchni (poprzez rozbudowę zajmującą część działki nr [...], na której posadowiony jest budynek wielorodzinny nr [...]) dojdzie do zwiększenia udziału właściciela lokalu nr [..] w częściach wspólnych nieruchomości i jednoczesnego zmniejszenia się wielkości (powierzchni) części wspólnych, z których uprawnieni do korzystania są wszyscy właściciele mieszkań we Wspólnocie Mieszkaniowej [...]. Ponadto poprzez zwiększenie ogólnej łącznej kubatury budynku wielorodzinnego (poprzez powiększenie lokalu nr [..]) dojdzie do wzrostu kosztów utrzymania budynku jako całości (np. poprzez konieczność remontu dachu - stanowiącego część wspólną, a nie własność poszczególnych mieszkańców). Tym samym także Skarżący będą musieli partycypować i ponosić większe koszty wynikające z powiększenia całości bryły budynku wielorodzinnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że Skarżący mają interes prawny odmienny (przeciwny) w stosunku do interesu reprezentowanego przez Wspólnotę Mieszkaniową, przez co mają status strony postępowania zainicjowanego wnioskiem Gminy z 26 lutego 2024 r. Z powyższych powodów Sąd za przedwczesną uznał wypowiedź odnośnie do meritum sprawy, tj. prawidłowości zastosowania przez WINB art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, gdyż postępowanie powinno zostać powtórzone z udziałem Skarżących, którym należy zapewnić możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, możliwość składania wniosków dowodowych, oświadczeń i wyjaśnień. Czym innym jest bowiem wiedza (świadomość) o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a czym innym uczestnictwo w nim w charakterze strony ze wszystkimi tego konsekwencjami (uprawnieniami i obowiązkami). Ponownie rozpatrując sprawę pismem z 27 sierpnia 2025 r. WINB zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu i możliwości zapoznania się z zebranym do tej pory materiałem dowodowym, wniesienia uwag lub zastrzeżeń. Ww. zawiadomienie zostało m.in. przesłane pełnomocnikowi A.G. i R. R. Decyzją z 31 października 2025 r. nr WOP.7721.200.2024.TA WINB: 1) uchylił zaskarżoną decyzję i 2) zalegalizował w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym samowolnie rozbudowane części lokalu gminnego nr [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...] w G., na terenie dz. nr [...], obr. [...], obejmujące następujące pomieszczenia: wiatrołap, pokój i łazienka (pom. nr 1/4, 1/5, 1/6 wg inwentaryzacji autorstwa inż. M. W.), garaż (pom. nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne. 3) Decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że postanowieniem z 22 marca 2024 r. PINB nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych o których mowa w art. 49g ust. 2 pkt 1-3 Prawa budowlanego. WINB wskazał, że wraz z odwołaniem Gminy wpłynęły następujące dokumenty: (1) oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (PB-5) podpisane przez J. J. (będącą pełnomocnikiem G. - działających w imieniu Gminy) - załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa nr 205/2024 Dyrektora G. z 14 sierpnia 2024 r. udzielające ww. pełnomocnictwa w tym zakresie) - dotyczące lokalu Gminy nr [..] w budynku Wspólnoty Mieszkaniowej [...], działka nr [...], obręb [...]); (2) geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego G., K. [...], pomiar powykonawczy; skala 1:500 - sporządzoną przez geodetę uprawnionego inż. J. K. (upr. nr [...]) z klauzulą (oświadczeniem geodety) informującą, że: "niniejszy dokument został opracowany w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultaty zawiera operat techniczny pozytywnie zweryfikowany. Jednocześnie informuję, że jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenia fałszywego oświadczenia." (3) ekspertyzę techniczną (2 egz.) pt.: "Ocena stanu konstrukcji budynku mieszkalnego wielorodzinnego ul. K. [..] - rewizja 1, lipiec 2024" - sporządzoną przez dr. inż. W. M. (upr. nr [...], nr ewid. [...]) + "Inwentaryzacja mieszkania nr [...]" opracowana przez inż. M. W. (upr. nr [..]) i T. W. (upr. [..]). W ocenie organu odwoławczego, strona przesłała do WINB komplet dokumentów legalizacyjnych, tj. ww. oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą oraz ekspertyzę techniczną. Z analizy ww. ekspertyzy wynika, że: Pkt 3.3. Ocena stanu technicznego budynku (str. 6-7): "Na podstawie przeprowadzonej wizji można stwierdzić, iż w budynku nie widać żadnych oznak wad technicznych lub przekroczenia stanu granicznego nośności lub stanu granicznego użytkowalności. Na ścianach budynku, zarówno od strony zewnętrznej jak i wewnętrznej nie widać żadnych poważnych spękań czy uszkodzeń powstałych na skutek użytkowania. Na ścianach wewnętrznych klatki schodowej nie zauważono żadnych nawet drobnych rys czy pęknięć tynku. Oznacza to, że konstrukcja budynku została wykonana w sposób poprawny. Mając na uwadze zaobserwowany stan budynku nie można dopatrzeć się miejsc wskazujących na niepoprawną pracę konstrukcji lub niepoprawne wykonanie elementów budynku. Należy zatem jednoznacznie stwierdzić, iż mając na uwadze czas eksploatacji budynku, stan budynku jest bardzo dobry a konstrukcja budynku, w tym główne elementy nośne nie wykazują oznak wyczerpania nośności. Na tej podstawie można stwierdzić, iż budynek w obecnym kształcie został poprawnie i starannie wykonany. Ponadto można stwierdzić, iż dalsze użytkowanie nie niesie ze sobą ryzyka związanego z dobudowanymi częściami budynku. Zatem dalsza eksploatacja budynku, zgodnie z przeznaczeniem, jest w sposób bezpieczny możliwa. Pkt 4. Wnioski i uwagi końcowe: Na podstawie analizy dokumentacji inwentaryzacji budynku oraz wprowadzonych zmian w postaci rozbudowy wraz z przeprowadzoną wizją lokalną, dodatkowo zważając na dotychczasowy, długoletni okres użytkowania, można jednoznacznie stwierdzić, iż budynek w istniejącej formie w pełni spełnia wymagania z punktu widzenia bezpieczeństwa konstrukcji, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie, zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania." Wobec tego, zdaniem WINB, dokumenty legalizacyjne są kompletne a dokonana w ww. ekspertyzie cytowana powyżej ocena - wskazuje na spełnienie dyspozycji art. 49h ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - wskazując, że stan techniczny mieszkania nr [..] w budynku nr [..] przy ul. K. w G. nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W odniesieniu do stanowiska, że A.G. i R. R.- właściciele lokalu nr [...] w budynku nr [..] przy ul. K. w G.) nie zgadzają się na legalizację lokalu mieszkalnego nr [...] w ww. budynku WINB zauważył, że procedura uproszczonej legalizacji jasno i jednoznacznie wskazuje, jakie dokumenty winny być przedstawione przez właściciela lub zarządcę obiektu w tym postępowaniu (art. 49g Prawa budowlanego). W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się z poglądem właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...], że w toku postępowania administracyjnego WINB nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zebrany w tym postępowaniu materiał dowodowy był niewystarczający do wydania przedmiotowej decyzji, w szczególności nie wyjaśniono kwestii zmian (niekorzystnych wg właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] dla nich) w częściach wspólnych nieruchomości po zakończeniu uproszczonej procedury legalizacyjnej. Właściciele lokalu mieszkalnego nr [..] nie podważają oświadczenia Gminy o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, lecz poruszają kwestie ewentualnych zmian w częściach wspólnych budynku K. [...] i wynikające z tego udziały właściciela lokalu nr [...] w częściach wspólnych nieruchomości i wielkości powierzchni części wspólnych, z których uprawnieni do korzystania są wszyscy właściciele mieszkań we Wspólnocie Mieszkaniowej [...]. Zdaniem WINB zarzut ten w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym jest bezzasadny. W ocenie organu odwoławczego, analiza dokumentów prowadzi do wniosku, że organ ten nie miał uzasadnionych podstaw do kwestionowania ustaleń i wniosków zawartych w tych dokumentach - w zakresie wskazywanym przez Skarżących - co uzasadniono powyżej. Organ przypomniał również, że celem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, czy stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Podstawa do legalizacji obiektu lub jego części zaistnieje w przypadku, gdy inwestor wylegitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złoży geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego, a ponadto ekspertyza techniczna wykaże, że w przypadku obiektu budowlanego nie zachodzą wskazane w tym przepisie zagrożenia. Przesłanki wydania decyzji o legalizacji w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego zostały określone w art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze WINB zgodnie z art. 49h Prawa budowlanego sprawdził kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz sprawdził, że z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3 wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym sposobem użytkowania. Z przedłożonej w sprawie ekspertyzy autorstwa dr inż. W. M. w lipcu 2024 r. jednoznacznie wynika, że stan techniczny przedmiotowej części lokalu mieszkalnego nr [..] w budynku K. [..] w G. nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zarówno tego lokalu jak i całego budynku, zgodne z dotychczasowym jego sposobem użytkowania (lokal mieszkalny). Jak wynika z analizy materiału dowodowego w sprawie spełnione zostały dyspozycje Prawa budowlanego zawarte w art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. b) pozwalające na legalizację samowoli w trybie uproszczonym. Dodatkowo WINB wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 49i ust. 2 Prawa budowlanego decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego, a więc niniejsza decyzja pozwala na użytkowanie przedmiotowej części mieszkania nr 1. Zasadne więc było zastosowanie obecnie w sprawie przez WINB rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], reprezentowana przez Prezesa Zarządu i Wiceprezesa Zarządu, wniosła skargę z 1 grudnia 2025 r. na powyższą decyzję WINB zarzucając naruszenie: - art. 27 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 39 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji legalizującej samowolę budowlaną bez uwzględnienia pisemnych zaleceń konserwatora zabytków, - art. 49g ust. 2 pkt 3a ustawy Prawo budowlane i uznanie, że mimo braku opinii biegłego do spraw pożarnictwa organ uznał, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji i nakazanie Gminie rozbiórkę samowolnie rozbudowanych części lokalu nr [..] znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K.[...] w G. Ponadto, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sygn. akt II SA/Gd 531/20, w szczególności z decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 7 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oraz opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na potwierdzenie faktu, że przedmiotowa dobudowa nie stanowi nawiązania do budynku podlegającego ochronie prawnej i nie może tworzyć z nim spójnego architektonicznie założenia. W uzasadnieniu Spółdzielnia wskazała, że organ przeprowadził postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej rozbudowanych części lokalu gminnego nr [...] na podstawie art. 49f-49h Prawa budowlanego, lecz nie uwzględnił obowiązku uzyskania decyzji lub uzgodnienia właściwego organu ochrony zabytków, mimo że przedmiotowy budynek znajduje się w gminnej ewidencji zabytków i podlega ochronie prawnej. Brak tego uzgodnienia, w ocenie Skarżącej, stanowi rażące naruszenie prawa, stąd też uniemożliwia legalizację zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i uproszczonym i powinien skutkować odmową jej dokonania. Zdaniem Skarżącej, obiekt objęty ochroną konserwatora zabytków powinien być traktowany odrębnie. Uproszczona legalizacja samowoli budowlanej tyczy się kwestii stricte budowlanych natomiast zabytki są chronione odrębną ustawą, która nie przewiduje uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej. Prace prowadzone na spornym budynku powinny być prowadzone ze szczególną dbałością o zachowanie, podkreślenie lub nawiązanie do istniejącej formy architektonicznej wraz z dbałością o detal architektoniczny i materiały wykończeniowe. W omawianym przypadku wypełnienia tej przesłanki zabrakło. Forma architektoniczna przedmiotowej zabudowy nie stanowi nawet najmniejszego nawiązania do budynku podlegającego ochronie prawnej. Dobudowa szpeci wizerunek dzielnicy poprzez brak jakiegokolwiek dopasowania do obiektu objętego ochroną. W żaden sposób nie nawiązuje do historycznej formy architektonicznej otoczenia. Co więcej, sporna samowolna budowlana stwarza zagrożenie pożarowe dla mieszkańców użytkujących nieruchomość położoną przy ul. K. [...], czym nie wypełnia przesłanki wskazanej w art. 49 g ust. 2 pkt 3a Prawa budowlanego. Skarżąca powołała się na art. 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wskazując, że minimalna odległość przedmiotowego budynku to 8 m, przy czym materiały budowlane jakich użyto do pokrycia dachu są materiałami rozprzestrzeniającymi ogień. Niemożliwe jest zachowanie odpowiedniej klasy odporności ogniowej dla ścian nośnych i pokrycia dachu wykonanej samowoli budowlanej ze względu na zastosowane przekroje istniejącej konstrukcji dachowej i grubości ścian nośnych, co także stanowi zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego dla użytkowników obu budynków. Gdyby WINB wziął pod uwagę stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, które znane jest mu z urzędu w sprawie z wniosku P.O. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem, nie wydałby decyzji o uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej. Ww. skargę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Gd 1038/25. W odpowiedzi na ww. skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie. A.G. i R. R., reprezentowani przez adwokatów, wnieśli skargę z 12 grudnia 2025 r. na decyzję WINB z 31 października 2025 r. zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a nadto naruszenie przepisów materialnych, tj.: - art. 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym przede wszystkim dokonania oględzin rozbudowanego samowolnie lokalu mieszkalnego wraz z dobudowanym obiektem w postaci garażu, jak również nie zlecenia z urzędu aktualizacji geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej rozbudowanego obiektu budowlanego, w sytuacji gdy inwentaryzacja obiektu budowlanego, w oparciu o którą organ wydał decyzję w sprawie, została sporządzona w roku 2011. Nadto organ nie ustalił, czy w ostatnim czasie i w szczególności do stanu uwzględnionego w ww. inwentaryzacji powykonawczej nie zaszły zmiany w stanie rozbudowanego lokalu i dobudowanego obiektu w postaci garażu, - § 14 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez pozbawienie nieruchomości przy ul. K. [...] swobodnego i odpowiadającego wymogom ww. rozporządzenia wjazdu na teren posesji/działki stanowiącej część wspólną nieruchomości. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto, wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci aneksu z 31 marca 2021 r. do umowy o najem lokalu mieszkalnego nr [..] przy ul. K. [...] w G. z 2 lutego 1988 r. zawartej pomiędzy Gminą jako wynajmującym a P. O. jako najemcą - w celu wykazania okoliczności, iż lokal mieszkalny nr [...] przy ul. K. [...] w G. został przebudowany przez najemcę nie później niż dnia 9 marca 2021 r., co mogło wpłynąć na parametry ww. lokalu, a nie zostało uwzględnione w dokumentacji inwentaryzacyjnej stanowiącej istotny dowód w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym przez WINB. W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że w ich ocenie zaskarżona decyzja jest obarczona błędami natury proceduralnej w postaci zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie niż zostało to wykonane, a to w celu jak najdokładniejszego ustalenia stanu faktycznego przed wydaniem decyzji. Przede wszystkim zaniechaniem organu było nieprzeprowadzenie oględzin obiektów, których dotyczy postępowanie legalizacyjne, celem ustalenia/zweryfikowania ich aktualnego stanu, mając w szczególności na uwadze fakt (co wynika z akt sprawy, tj. decyzji PINB z 20 sierpnia 2024 r. w przedmiotowym postępowaniu), że oględziny obiektów zostały przeprowadzone 14 czerwca 2012 r. Co więcej, geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektów, których dotyczy postępowanie została sporządzona przez biegłego w roku 2011. Należy więc mieć na względzie znaczny upływ czasu od ww. czynności do chwili wydania decyzji WINB. Ponadto, wedle posiadanych przez Skarżących informacji, lokal numer [..] został przebudowany jeszcze długo po tym, jak został samowolnie rozbudowany o pomieszczenia i obiekt będące przedmiotem uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Na dowód powyższego Skarżący załączają do niniejszej skargi aneks do umowy najmu lokalu numer [..] zawarty pomiędzy najemcą a Gminą w dniu 31 marca 2021 r., z którego wynika, że lokal ten został przebudowany już po roku 2011, z którego to roku pochodzi stanowiąca kluczowy w przedmiotowym postępowaniu legalizacyjnym geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego, tj. rozbudowanego lokalu nr [...]. Tym samym dokument ten z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, a graniczącym niemal z pewnością, nie odzwierciedla stanu aktualnego na dzień wydania decyzji przez WINB. Tym samym doszło, zdaniem Skarżących, do istotnego uchybienia przepisom k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Skarżący zauważyli, że obiektem, który powoduje, że na nieruchomości przy ul. K. [..] w G. nie są spełnione wymogi z ww. rozporządzenia jest samowolnie wybudowany garaż, którego usytuowanie bezpośrednio i w znaczący sposób ogranicza szerokość wjazdu/wyjazdu na i z terenu posesji, przez co realnie utrudnia korzystanie z niej przez pozostałych mieszkańców. Dla stwierdzenia ww. okoliczności w sprawie powinny zostać przeprowadzone oględziny weryfikujące aktualny stan przedmiotowej nieruchomości także pod kątem spełnienia norm płynących z ww. rozporządzenia. Ww. skargę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Gd 48/26. W odpowiedzi na ww. skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 10 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 48/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt II SA/Gd 1038/25 i sprawę o sygn. akt II SA/Gd 48/26 i dalej prowadzi połączone sprawy pod sygn. akt II SA/Gd 1038/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 31 października 2025 r. w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana po prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 14 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1156/24. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto, stosownie do art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Powołany wyrok nie rozstrzygał w kwestii dopuszczalności zastosowania postępowania legalizacyjnego uproszczonego, a jedynie przesądził, że A.G. i R. R. mają interes prawny odmienny (przeciwny) w stosunku do interesu reprezentowanego przez Wspólnotę Mieszkaniową, przez co mają status strony przedmiotowego postępowania dotyczącego legalizacji rozbudowy lokalu gminnego nr [...] w budynku przy ul. K. [...] w G. Sąd uznał wówczas za przedwczesną wypowiedź organu odwoławczego odnośnie do meritum sprawy, tj. prawidłowości zastosowania przez WINB art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, gdyż postępowanie powinno zostać powtórzone z udziałem Skarżących. W tak zakreślonych okolicznościach WINB ponownie rozpatrzył sprawę, tym razem z udziałem ww. Skarżących, i wydał rozstrzygnięcie zaskarżone w niniejszym postępowaniu zarówno przez tych Skarżących, jak i przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Przechodząc do meritum sprawy należy przypomnieć, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej jako P.b. Zgodnie z podstawową zasadą wyrażoną w art. 28 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 wskazujących, które budowy nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagają zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (art. 29 ust. 1), a które nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (art. 29 ust. 2). W sytuacji, gdy inwestor wybudował lub jest w trakcie budowy bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (tzw. samowola budowlana), wówczas organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie, w ramach którego umożliwia stronie legalizację samowoli (art. 48 – 49e P.b.). Nowelizacja ustawy P.b. dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) wprowadziła nową instytucję, tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie z art. 49f ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2). Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 P.b. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne odnosi się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Jest to zabieg celowy, gdyż jak wynika z uzasadnienia projektu ww. nowelizacji "Wprowadzenie przedmiotowej procedury (brak możliwości wprowadzenia przedawnienia) konieczne jest jednak ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. [...] Funkcjonowanie nielegalnych obiektów budowlanych wiąże się z pominięciem przez ich właścicieli stosowania przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego zapewniających utrzymanie budynków w prawidłowym stanie technicznym, zapewniającym ich bezpieczne użytkowanie. Takie postępowanie może nieść za sobą negatywne skutki związane z powstaniem zagrożenia w obiektach, które nie są poddawane okresowym kontrolom. Nowa procedura powinna zachęcić właścicieli do legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo" (s. 43 i n., https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=121). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że przedmiotem kontrolowanego postępowania jest rozbudowa lokalu nr [..] znajdującego się w budynku znajdującym się przy ul. K.[...] w G. obejmująca: wiatrołap, pokój, łazienkę, garaż oraz schody zewnętrzne. Nie jest również sporne, że ww. rozbudowa została wykonana na początku lat 90. ubiegłego wieku przez głównego najemcę ww. lokalu, tj. P. O. Jak wynika z protokołu oględzin z 14 czerwca 2012 r. (w aktach organu I instancji) przybudówka powstała w latach 50. XX wieku. W 1987 r. P. O. odnowił starą konstrukcję ścian, wybudował nowy dach oraz garaż. W związku z powyższym, w postępowaniu wszczętym przez PINB w dniu 24 września 2020 r. w decyzji kasacyjnej WINB z 3 listopada 2022 r. organ odwoławczy słusznie zauważył, że biorąc pod uwagę datę wybudowania dobudówki i garażu PINB zasadnie skorzystał z art. 103 ust. 2 P.b., w myśl którego w sprawie znajduje zastosowanie odpowiedni tryb z poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jednocześnie WINB zwrócił uwagę na ww. nowelizację ustawy P.b. z 2020 r. i art. 49f. W rezultacie pismem z 2 lutego 2024 r. PINB poinformował Gminę (właściciela lokalu nr [...]) o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W dniu 26 lutego 2024 r. do PINB wpłynął wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, a pismem z 22 marca 2024 r. zawiadomiono strony o wszczęciu uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przedmiotowej sprawie (nr PINB.7141.26.2024.MS.01). Postanowieniem z 22 marca 2024 r. PINB nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 49g ust. 2 pkt 1-3 P.b. w terminie 80 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jako że nie wpłynęły żadne dokumenty decyzją z 20 sierpnia 2024 r. PINB nakazał Gminie rozbiórkę samowolnie rozbudowanych części na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) P.b. Z kolei decyzją z 20 września 2024 r. WINB uchylił ww. decyzję PINB i zalegalizował w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym samowolnie rozbudowane części lokalu wskazując, że wraz z odwołaniem strona przedłożyła żądane dokumenty wskazując, że termin nie został dochowany z uwagi na problemy zdrowotne najemców przedmiotowego lokalu (co zostało potwierdzone załączoną dokumentacją medyczną). Jak już wyjaśniono powyżej, ww. decyzja WINB z 20 września 2024 r. została co prawda uchylona przez tutejszy Sąd, jednakże z powodu nieuznania Państwa R. za strony postępowania, a nie z przyczyn merytorycznych dotyczących przedmiotowej legalizacji. Zgodnie z art. 49i ust. 1 pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Należy wskazać, że przejawem "uproszczenia" omawianej procedury jest również to, że w uproszczonej procedurze legalizacyjnej organ nie bada zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ani nie ma konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Ustawodawca doszedł bowiem do wniosku, że "Skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu lub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym" (cyt. uzasadnienie, s. 47). Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem treść art. 49i ust. 1 P.b., który wprost określa przesłanki wydania decyzji legalizacyjnej, a zatem uznania dokonanej w przeszłości samowoli budowlanej i oficjalnej zgody na jej użytkowanie. Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że przesłanka, o której mowa w art. 49i ust. 1 lit. a) P.b. została spełniona, bowiem z akt administracyjnych wynika, że WINB dysponował kompletem dokumentów, o którym mowa w powołanym przepisie, tj.: oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; geodezyjną inwentaryzacją powykonawczą obiektu budowlanego sporządzoną przez inż. J. K. w sierpniu 2024 r. oraz ekspertyzą techniczną sporządzoną przez dr. inż. W.M. w lipcu 2024 r. Analiza przedłożonych dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one sporządzone przez uprawnione do tego osoby posiadające stosowne kwalifikacje zawodowe, a wnioski z nich płynące pozwalają na zalegalizowanie przedmiotowych obiektów. W konsekwencji skład orzekający uznał, że zaskarżona decyzja WINB z 31 października 2025 r. odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutów Spółdzielni Mieszkaniowej [...] naruszenia art. 27 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 39 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji legalizującej samowolę budowlaną bez uwzględnienia pisemnych zaleceń konserwatora zabytków, a także naruszenia art. 49g ust. 2 pkt 3a ustawy Prawo budowlane i uznanie, że mimo braku opinii biegłego do spraw pożarnictwa organ uznał, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi Sąd wyjaśnia, że z uwagi na wyżej opisane powody wprowadzenia uproszczonej procedury legalizacyjnej art. 49g P.b. stanowi lex specialis względem "klasycznych" postępowań legalizacyjnych, a co za tym idzie organy nadzoru budowlane nie mogą oceniać okoliczności, które nie zostały wymienione w przywołanym przepisie. W związku z powyższym wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sygn. akt II SA/Gd 531/20 (w szczególności z decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 7 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oraz opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na potwierdzenie faktu, że przedmiotowa dobudowa nie stanowi nawiązania do budynku podlegającego ochronie prawnej i nie może tworzyć z nim spójnego architektonicznie założenia) nie mógł zostać uwzględniony. Z kolei w odniesieniu do zarzutów A.G. i R. R. nie zlecenia z urzędu aktualizacji geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej rozbudowanego obiektu budowlanego, w sytuacji gdy inwentaryzacja obiektu budowlanego została sporządzona w 2011 r. oraz nie przeprowadzenia ponownych oględzin obiektów (ostatnie oględziny przeprowadzono 14 czerwca 2012 r.), a w konsekwencji do stanowiska, że lokal numer [...] został przebudowany jeszcze długo po tym, jak został samowolnie rozbudowany o pomieszczenia i obiekt będące przedmiotem uproszczonego postępowania legalizacyjnego (na dowód czego Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci aneksu z 31 marca 2021 r. do umowy o najem lokalu mieszkalnego nr [...] z 2 lutego 1988 r. - w celu wykazania okoliczności, iż lokal mieszkalny nr [...] został przebudowany przez najemcę nie później niż dnia 9 marca 2021 r.), a prowadzące postępowanie organy nie ustaliły aktualnego stanu faktycznego, należy wyjaśnić, co następuje. Zgodnie z ekspertyzą techniczną sporządzoną przez dr. Inż. W. M. w lipcu 2024 r. opracowanie to dotyczy mieszkania o łącznej powierzchni 57,85 m2, które składa się z: wiatrołapu o powierzchni 2,50 m2, trzech pokoi o powierzchni 9,40 m2, 17,05 m2 i 11,30 m2, kuchni o powierzchni 11,70 m2 i łazienki o powierzchni 5,90 m2 oraz ponadto garażu o powierzchni 11,75 m2 (s. 3 in medio). Z kolei z inwentaryzacji sporządzonej przez inż. M. W. wynika, że przedmiotem opracowania jest mieszkanie i garaż o identycznych jak ww. powierzchniach (s. 3 in medio). Zatem zarzut ewentualnych zmian w gabarytach legalizowanych obiektów nie ma pokrycia w zgormadzonym materiale dowodowym. Co więcej, wobec powyższego w ocenie Sądu nie było zatem konieczności przeprowadzenia ponownych oględzin nieruchomości. Dodatkowo, Sąd zauważa, że niezasadny jest zarzut orzekania przez organy na nieaktualnej inwentaryzacji z 2011 r. w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego sporządzona przez inż. J.K. w sierpniu 2024 r. Odnosząc się ponadto do zarzutu naruszenia § 14 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez pozbawienie nieruchomości przy ul. K. [...] swobodnego i odpowiadającego wymogom ww. rozporządzenia wjazdu na teren posesji/działki stanowiącej część wspólną nieruchomości Sąd ponownie wskazuje na treść art. 49h w związku z art. 49g P.b. i wyjaśnia, że organy nie mogły badać okoliczności, do których badania ustawodawca ich nie upoważnił w świetle przywołanych przepisów. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
22 grudnia 2025
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Krzysztofowicz Wojciech Wycichowski

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny