II SA/Gd 1074/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Patrycja Czupyt po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 października 2025 r., nr SKO Gd/4442/25 w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego oddala skargę.

B. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 29 października 2025 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Gdańska decyzją z 16 września 2025 r. przyznał skarżącemu zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, K. S., w wysokości 95 zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2025 r. do 31 października 2025 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, K. S., w wysokości 1000 zł jednorazowo. Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż uwzględnia ona w całości żądanie strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając odwołanie skarżącego, który zwrócił się o przyznanie świadczeń rodzinnych za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 października 2025 r., decyzją z 29 października 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że skoro wniosek skarżącego o przyznanie świadczeń odnotowano 29 sierpnia 2025 r., nie mogły być one przyznane, jak chce skarżący, od 1 listopada 2024 r., bowiem stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustała się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Termin wskazany w art. 24 ust. 2 ustawy jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Prawidłowo więc w ocenie Kolegium przyznał Prezydent zasiłek na okres od 1 sierpnia 2025 r. do 31 października 2025 r. B.S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił naruszenie art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz wniósł o przyznanie K. S. świadczenia za okres od dnia urodzenia, czyli od 12 września 2024 r. Skarżący oświadczył, że dziecko urodziło się tego dnia w domu, a z powodu braku natychmiastowej wizyty w szpitalu żadna placówka medyczna nie mogła wystawić aktu urodzenia. Nie mając żadnego dokumentu tożsamości dziecka skarżący nie mógł ubiegać się o świadczenia. Skarżący wskazał następnie, że 3 lipca 2025 roku Sąd Administracyjny w Gdańsku podtrzymał decyzję Urzędu Miasta o odmowie wydania aktu urodzenia K.S., a dopiero na wiosnę udało się uzyskać dokument tożsamości (paszport) K. w ambasadzie s. w W., pomimo braku aktu urodzenia. Z tego powodu wszystkie wnioski o świadczenia zostały opóźnione. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Decyzją z dnia 16 września 2025 r. Prezydent Miasta Gdańska przyznał skarżącemu zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, K. S., w wysokości 95 zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2025 r. do 31 października 2025 r., tj. od miesiąca, w którym skarżący złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia. Natomiast istotą sporu jest żądanie skarżącego przyznania mu zasiłku rodzinnego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, tj. od miesiąca urodzenia dziecka, czyli od września 2024 r. Żądanie skarżącego nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 323),zwanej dalej u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Oznacza to, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Zatem, nawet jeśli przez uprawnionego spełnione były ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości przyznania świadczenia rodzinnego za okres poprzedzający złożenie wniosku. W świetle ww. przepisu wniosek o przyznanie świadczenia jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do zasiłku rodzinnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe. Powyższa regulacja implikuje tezę, że zasiłek rodzinny nie jest przyznawany z urzędu, ale wyłącznie na podstawie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tym samym sprawa o przyznanie prawa do owego świadczenia nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Konsekwencją powyższego jest wyraźnie przewidziana w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. dopuszczalność ustalenia prawa do owego świadczenia dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do zasiłku rodzinnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym spełnione zostały przez wnioskującego ustawowe przesłanki do otrzymania tego świadczenia. Skarżąca z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wystąpił w dniu 29 sierpnia 2025 r. Zatem – zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r., zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem do tego zasiłku został mu przyznany od dnia 1 sierpnia 2025 r. – czyli począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że termin wskazany w art. 24 ust. 2 u.ś.r. jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin ten został ustanowiony dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych. Wobec tego w razie jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie owego przepisu. Jeżeli zatem z niekwestionowanych w postępowaniu okoliczności faktycznych wynika, że skarżący po raz pierwszy złożył wniosek o prawo do zasiłku rodzinnego w dniu 29 sierpnia 2025 r., to – z punktu widzenia treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. – świadczenie to mogło zostać przyznane najwcześniej od dnia 1 sierpnia 2025 r. Takie też rozstrzygnięcie podjęły organy administracji, co należy zaakceptować. Zarówno organy administracji, jak również sąd administracyjny nie tworzą prawa i nie mogą zastępować ustawodawcy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Opisywane przez skarżącego okoliczności związane z nadaniem dziecku numeru PESEL nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Bez względu bowiem na powody, dla których wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego został złożony w dniu 29 sierpnia 2025 r., świadczenie to zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. mogło zostać przyznane dopiero od miesiąca, w którym złożony został wniosek. Wbrew zarzutom skargi, w okolicznościach tej sprawy nie sposób dostrzec jakiegokolwiek naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Rodzina skarżącego została objęta pomocą ze strony władz publicznych na zasadach powszechnie obowiązujących. Wynikająca z art. 24 ust. 4 u.ś.r. zasada, że świadczenie rodzinne przyznawane jest na wniosek i począwszy od miesiąca złożenia tego wniosku, nie narusza wymienionej konstytucyjnej zasady udzielania przez państwo pomocy rodzinom. Nie można przyjmować założenia, że skoro państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych - to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej lub wielodzietnej, powinien być zaspokojony. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.).