II SA/Gd 14/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 27 listopada 2025 r., nr SKO.421.173.2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjengo oddala skargę.

W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Redzikowo o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z 24 listopada 2023 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy Redzikowo o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką J. K. Decyzją z 6 sierpnia 2024 r. Wójt odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku uchylono ww. decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że organ I instancji nie zweryfikował twierdzeń skarżącego poprzez rozmowę z podopieczną, pracownik socjalny nie zawarł w wywiadzie środowiskowym własnych spostrzeżeń oraz organ nie dokonał oceny, czy sprawowana opieka powoduje obiektywną niemożność podjęcia zatrudnienia przez odwołującego się. Wskazano również, że w sprawie nie ustalono, czy zachodzą negatywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia określone w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie u.ś.r. - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Brak jest również informacji, czy nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym. Decyzją z 19 listopada 2024 r. Wójt ponownie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że istnieje przesłanka negatywna do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Dodatkowo organ zauważył, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania decyzją z 5 grudnia 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że wydana w sprawie decyzja jest wadliwa zakresie, w jakim organ jako podstawę prawną wydanej decyzji odmownej przywołał art. 17 ust. 1b u.ś.r., który na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zatem wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie mógł stanowić przesłanki negatywnej przyznania świadczenia. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na przesłankę z art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, bowiem ww. wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność tej normy. Następnie Kolegium stwierdziło, że co prawda skarżący sprawuje osobistą opiekę nad matką, jednakże opieka ta nie ma takiego charakteru, jaki jest wymagany przez art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., a więc takiego, który wyklucza możliwość podjęcia pracy przez opiekuna. Zdaniem organu odwoławczego z akt administracyjnych, a dokładnie z pierwszego wywiadu środowiskowego wynika, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium stwierdziło, że charakter opieki sprawowanej przez skarżącego nad jego niepełnosprawną matką nie wyklucza możliwość podjęcia przez niego pracy, w szczególności z uwagi na rodzeństwo, które również jest objęte obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki. Po rozpoznaniu wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 maja 2025 r. sygn. II SA/Gd 100/25 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że okoliczność, iż niepełnosprawność matki skarżącego powstała powyżej 18. czy 25. roku jej życia nie może stanowić przeszkody do rozstrzygania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd uznał stanowisko organu I instancji w tym zakresie za niezasadne. Skład orzekający uznał jednocześnie, że Kolegium naruszyło zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a co doprowadziło do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia na nie w pełni ustalonym materiale dowodowym. Kolegium stwierdziło bowiem, że matka skarżącego jest osobą schorowaną, a zakres sprawowanej przez odwołującego się opieki nad matką uległ częściowemu zwiększeniu w okresie pomiędzy dwoma wywiadami środowiskowymi. Jednocześnie Kolegium orzekło, iż rodzeństwo skarżącego winno włączyć się do opieki nad niepełnosprawną matką, do czego jest zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a mogą to uczynić choćby w formie finansowej np. poprzez finansowanie usług opiekuńczych. Sąd uznał jednak, że organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń, które mogłyby stanowić podstawę tak kategorycznego stwierdzenia. Podobnie, organ odwoławczy wskazał, że siostry skarżącego "są w wieku emerytalnym, a więc dysponują odpowiednim czasem na zapewnienie bezpośredniej opieki matce", ale nie wyjaśnił, na jakiej podstawie wysnuł taki wniosek. Biorąc zaś pod uwagę informacje wskazane przez skarżącego w treści skargi oraz jego pisma z 10 lutego 2025 r. przeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie najprawdopodobniej przyczyniłoby się do innego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd wskazał na stanowisko orzecznictwa, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy skarżący, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Pismem z 18 września 2025 r. skarżący poinformował, że od 1997 roku jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego wraz z żoną, która po podjęciu przez niego zatrudnienia w 2016 roku przejęła obowiązki zarządzania i jego prowadzenia. Skarżący, będąc świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczył, że nie zarządza gospodarstwem, nadto od 2016 roku nie podlega KRUS, zaprzestał zarządzania i prowadzenia gospodarstwa. Jako przyczynę skarżący wskazał pracę za granicą a następnie od maja 2023 r. opiekę nad matką. Skarżący wyjaśnił, że dotacje z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) są wypłacane nie na osobę, ale dla gruntów rolnych. Dotacje są przekazywane na wspólne konto skarżącego i jego żony. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium przeprowadziło postępowanie wyjaśniające w toku, którego wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia w zakresie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa w maju 2016 roku, jednakże jest jego współwłaścicielem. Gospodarstwo prowadzi i zarządza nim żona skarżącego. Skarżący przedłożył także zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w Słupsku, że dotacje z ARiMR są przekazywane na wspólne konto bankowe małżonków. W odrębnym piśmie skarżący z 1 października 2025 r. wskazał, że nie prowadzi gospodarstwa, nie zarządza nim i nie wykonuje w nim prac gospodarskich. W chwili, gdy dokonywano wpisu w ARiMR, gospodarstwo prowadził skarżący. Skarżący wyjaśnił także, że w ARiMR może widnieć tylko jedna osoba jako producent, a skarżący nie widział potrzeby dokonywania zmian w tym zakresie. W toku postępowania w odpowiedzi na wniosek Centrum Usług Społecznych Gminy Redzikowo organ uzyskał informację Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, że skarżący występuje w bazie Agencji jako producent rolny i jest beneficjentem dopłat bezpośrednich realizowanych przez ARiMR. Nadto pozyskano zaświadczenie KRUS z 17 października 2025 r., że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu w okresie od 19 marca 2001 r. do 8 maja 2016 r. jako rolnik. Skarżoną decyzją z 27 listopada 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego winna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. i w oparciu o ten stan prawny powinna zostać wydana decyzja merytoryczna. Kolegium po raz kolejny stwierdziło, że wydana w sprawie decyzja jest wadliwa w tym zakresie, w jakim organ jako podstawę prawną wydanej decyzji odmownej przywołał art. 17 ust. 1b u.ś.r. Analizując dalej sprawę wskazało, że nie budzi wątpliwości, iż matka skarżącego jest osobą na stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz na stale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wymaga opieki osoby drugiej. Za niesporne uznało także, że skarżący sprawuje osobistą opiekę nad matką. Dalej organ odwoławczy, przywołując uzasadnienie wyroku z 28 maja 2025 r. w sprawie II SA/Gd 100/25, wskazał, że nie ma podstaw do pozbawiania skarżącego prawa do wnioskowanego świadczenia tylko z tego powodu, że żyje jego rodzeństwo, które również może wypełniać obowiązek alimentacyjny względem matki, ale nie zwróciło się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2025 r. sygn. I OSK 1189/24 i przywołane tam orzecznictwo; orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium w całości podzieliło stanowisko zaprezentowane w tym zakresie przez WSA w Gdańsku. Zdaniem Kolegium w sprawie zachodzi jednak negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że w 2023 r. składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Okoliczność ta stanowi przeszkodę w przyznaniu stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga m.in. złożenia wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów pomocy, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Tymczasem jak wynika z informacji zawartej w zaświadczeniu Wójta Gminy S. z 17 lipca 2023r., skarżący posiada na terenie Gminy S. gospodarstwo rolne o pow. [..] ha fiz., tj. [..] ha przeliczeniowych. Z oświadczenia skarżącego wynika, iż jest on współposiadaczem gospodarstwa rolnego z małżonką, ale nie zarządza gospodarstwem, od 2016 r. nie podlega ubezpieczeniu KRUS, zaprzestał zarządzania i prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, a dotacje nie są wypłacane na osobę, a na grunty rolne (oświadczenie skarżącego z 18 września 2025r.). Dotacje z ARIMR przekazywane są na wspólne konto małżonków (zaświadczenie ARiMR z 19 września 2025r.). Z zaświadczenia KRUS z 17 października 2025r. wynika, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 19 marca 2002 r. do 8 maja 2016 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Skarżący występuje w bazie danych ARiMR jako producent rolny i jako beneficjent dopłat bezpośrednich realizowanych przez Agencję – co potwierdza pismo ARiMR z 1 października 2025 r. Zatem skarżący nie złożył wniosku o wykreślenie go z rejestru ewidencji producentów rolnych, w związku z czym nadal widnieje jako producent rolny i jako beneficjent dopłat bezpośrednich realizowanych przez Agencję, co potwierdza jego status rolnika. Wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 412) pomoc jest przyznawana rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc. Powyższe w ocenie Kolegium oznacza, że skoro skarżący widnieje w rejestrze ewidencji producentów rolnych jako producent rolny i jako beneficjent dopłat bezpośrednich realizowanych przez ARiMR, to nadal jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne. Nie można zatem w ocenie Kolegium uznać, że w 2023 roku, kiedy złożono wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Okoliczność ta stanowi przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga m.in. złożenia wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów pomocy, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. W rezultacie, pomimo uznania, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono, że skarżący przez dwa lata ubiegał się o świadczenie, składając dokumenty i wyjaśnienia, o jakie go poproszono, jednak za każdym razem wynajdywano kolejne przeszkody, aby odmówić mu świadczenia. Nikt jednak do tej pory nie pytał go czy posiada numer producenta. Nadto w 2023 roku nikt nie pouczył go, że musi wykreślić swój numer z systemu ARiMR, aby żona wnioskowała o jego nadanie, co zrobiliby od razu. Skarżący podkreślił, że wyrok NSA w sprawach braku prawidłowego pouczenia (art. 9, 41 i 112 k.p.a.) podkreśla, że błąd organu nie może szkodzić stronie a organ nie może wykorzystywać błędu lub nieporadności strony, nie umożliwiając jej wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Skarżący wyjaśnił, że cały czas wskazywano mu inne przyczyny nie pozwalające na przyznanie mu wnioskowanego świadczenia tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., obowiązek alimentacyjny rodzeństwa a także wskazanie, że matka da sobie radę, gdy skarżący podejmie zatrudnienie. Teraz zaś podaje się jako przeszkodę numer w rejestrze producentów, o czym przez ponad dwa lata skarżący nie był pouczony. Strona skarżąca wskazała, że obecnie KRUS przypomina mu, że jako osoba niepracująca a posiadająca gospodarstwo jest zobowiązany do płacenia składek, których skarżący nie płaci z uwagi na toczące się od 2023 roku postępowanie, pozostając bez ubezpieczenia emerytalno-rentowego. W ocenie skarżącego sprawa celowo jest tak długo przedłużania, by sama się rozwiązała. Matka skarżącego ma bowiem 90 lat i z każdym dniem jej stan ulega pogorszeniu, skarżący zaś pozostaje na utrzymaniu żony. Powyższa sytuacja negatywnie wpływa na skarżącego i jego rodzinę. Końcowo skarżący poinformował, że po uzyskaniu informacji z ARiMR, wniosek o wykreślenie z rejestru skarżący może złożyć po zakończeniu 2025 r., co zrobi niezwłocznie, przesyłając do Sądu stosowne zaświadczenie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 27 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Redzikowo odmawiającą skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżona decyzja została wydana po uprzednim uchyleniu przez WSA w Gdańsku - wyrokiem z 28 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 100/25 - decyzji Kolegium z 5 grudnia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej w skrócie jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma przy tym charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny - orzekając ponownie w tej samej sprawie - nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym na gruncie niniejszej sprawy zaistniała istotna zmiana okoliczności faktycznych, o której mowa powyżej. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r.. poz. 390 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawa o świadczeniach rodzinnych - przyp. Sądu) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji przed tą datą – 24 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. W toku postępowania Kolegium ustaliło, że skarżący, czego ten nie kwestionuje, jest zarejestrowany w rejestrze producentów rolnych, jak bowiem wynika z pisma Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z 1 października 2025 r. skarżący widnieje w bazie danych ARiMR jako producent rolny. Co więcej z powyższego pisma wynika, że skarżący jest beneficjentem dopłat bezpośrednich realizowanych przez ARiMR. W ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz.1741) zawarto regulację w art. 15 ust. 1, że pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w: 1) przepisach wydanych na podstawie art. 55 ust. 1, art. 56 ust. 8, art. 70 i art. 71 - w przypadku pomocy przyznawanej w drodze decyzji; 2) regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy lub w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym - w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy. Natomiast płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (art. 25 ust. 1). Zgodnie zaś z art. 2 pkt 25 tej ustawy, rolnik oznacza rolnika w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rolnik w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Skarżący bezspornie widnieje w bazie ARiMR jako producent rolny, co jak słusznie stwierdziło Kolegium stanowi przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 12 marca 2026 r. sygn. I OSK 449/25 i z 9 stycznia 2026 r. sygn. I OSK 16/25), który wskazuje, że ciężar udowodnienia faktu zaprzestania działalności rolniczej spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie jej świadczenia. Ponadto, zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., polega nie tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga także przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Prowadzenie gospodarstwa rolnego nie może być zatem utożsamiane wyłącznie z działalnością wytwórczą w rolnictwie i sprowadzone do wytwarzania szeroko rozumianych produktów rolnych oraz ich zbywania. Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć zarówno prowadzenie na gruntach rolnych działalności wytwórczej w rolnictwie i uzyskiwanie z tego tytułu przychodów, jak i posiadanie stosownych środków produkcji to umożliwiających. Należy również przyjąć, że prowadzenie gospodarstwa rolnego obejmuje zarówno czynności faktyczne, jak i czynności prawne dokonywane w związku z podejmowaniem decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Pozostawanie w ewidencji (nawet bez pobierania dopłat) przesądza o zarządzaniu gospodarstwem i statusie czynnego zawodowo rolnika (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2025 r. sygn. VIII SA/Wa 537/25). Istotne pozostaje jednak także, czego nie dostrzegło Kolegium, że, jak wynika z pisma Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z 1 października 2025 r., skarżący jest beneficjentem dopłat bezpośrednich realizowanych przez ARiMR. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., polega tymczasem m.in. na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne (por. wyrok NSA z 10 września 2025 r. sygn. I OSK 1780/24). Z zebranego materiału wynika jednak, że skarżący, do dnia wydania skarżonej decyzji, nie zaprzestał składania wniosków o płatności bezpośrednie. Na marginesie już wskazania wymaga, że potwierdzają to także informacje zawarte w wykazie beneficjentów wspólnej polityki rolnej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące roku budżetowego 2023 (https://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl) a zatem roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zaplanował złożenie wniosku o wykreślenie z rejestru producentów rolnych z końcem roku 2025 r., co nie tylko jednak pozostaje bez wpływu na wcześniej wydaną a skarżoną w niniejszej sprawie decyzję organu odwoławczego, ale także stanowi racjonalne działanie w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednie na dany rok. Wskazuje nadto, że gospodarstwo prowadzi jego żona, jednak wyjaśnienia o takiej treści skarżący złożył dopiero w 2025 roku. Oświadczenie to nie znajduje przy tym odzwierciedlenia we wcześniej zgromadzonym materiale dowodowym. Jest to zatem nowa istotna okoliczność faktyczna, która m istotne znaczenie w sprawie, a która nie podlegała dotychczas ocenie Sądu. W toku wywiadu środowiskowego z 23 października 2024 r. skarżący wskazywał, że żona pomaga matce przy czynnościach higienicznych, będąc aktywna zawodowo. W oświadczeniu wnioskodawcy z 21 listopada 2023 r. skarżący wskazał natomiast, że został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego "z tytułu zatrudnienia żony". Zdaniem Sądu wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie są niewiarygodne i nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym – w tym piśmie ARiMR z 1 października 2025 r. Bez wpływu na powyższe pozostaje, że płatności z tytułu dopłat bezpośrednich wpływają na wspólne konto małżonków. Tym samym Kolegium wydając skarżoną decyzję prawidłowo stwierdziło, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w wyżej wyjaśnionym znaczeniu, co skutkuje odmową przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Sąd nie stwierdził przy tym naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym przepisów wskazanych w skardze. Skarżący zarzucił organom brak pouczenia przez okres dwóch lat, że powinien dokonać wykreślenia z rejestru ARiMR. Wskazania jednak wymaga, że organy we wskazanym okresie nie miały wiedzy, iż skarżący jest producentem rolnym i pobiera z tego tytułu płatności. Wskazany w uzasadnieniu skargi przepis art. 9 k.p.a. nie stawia przy tym organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, a samej strony nie zwalnia od wszelkiej aktywności procesowej i należytej dbałości o własne interesy. Jedynie na marginesie wskazać należy, że bez znaczenia prawnego dla statusu skarżącego jako rolnika byłoby wykreślenie go z ewidencji producentów rolnych – w sytuacji, gdy w ewidencji tej pozostaje jego małżonka jako rolnik, a skarżący jest współwłaścicielem i współposiadaczem tego gospodarstwa. Otóż, kwestia tego, komu przysługuje status producenta rolnego w przypadku małżonków wspólnie prowadzących działalność rolniczą, bezpośrednio wiąże się z regulacją art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 865, dalej także jako u.k.e.). Zgodnie z tym przepisem poprzez producenta rolnego należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą m.in. rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (art. 3 pkt 3 lit. b u.k.e.). Przywołane w zacytowanym przepisie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r., nr 1307/2013, ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające Rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L 2013, 648, 608 z dnia 20 grudnia 2013 r. - dalej "Rozporządzenie nr 1307/2013"), w art. 4 ust. 1 lit. a, definiuje pojęcie "rolnik" jako osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: wyroki NSA z 11 października 2012 r., sygn. II GSK 1373/12, z 22 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 1970/11, z 16 maja 2013 r., sygn. II GSK 293/12, z 16 lipca 2019 r., sygn. akt V SA/550/19 - dostępne jw.) kwestia tego, komu przysługuje status producenta rolnego w odniesieniu do małżonków wspólnie prowadzących działalność rolniczą, została zasadniczo rozstrzygnięta w oparciu o uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2012 r., sygn. II GPS 2/12 (CBOSA). W sentencji przywołanej uchwały skład siedmiu sędziów NSA stwierdził, że "kwestia nadania numeru identyfikacyjnego uregulowana w art. 12 ust. 5 i ust. 6 u.k.e. - co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odnieść należy regulacji zawartej w art. 12 ust. 4 tej u.k.e. - oznacza jedynie, że nadany w ten sposób numer służy do identyfikacji podmiotów ubiegających się o stosowne płatności. Przyznanie płatności osobie wpisanej do ewidencji jest więc w istocie czynnością techniczną, tj. wypłatą tej płatności przysługującej grupie na ręce jej reprezentanta wpisanego do ewidencji, i w taki też sposób należałoby rozumieć zwrot "pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę". Co więcej, "uznanie na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej za odrębny podmiot - producenta rolnego - uzasadnia twierdzenie, iż do tej samej kategorii podmiotów (producentów rolnych) kwalifikują się małżonkowie wspólnie prowadzący działalność rolniczą, a także współposiadacze gospodarstwa rolnego (art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów), a to dlatego, że - jak podkreślił skład orzekający NSA - nie sposób bowiem byłoby zgodzić się z poglądem, że poza ustawowym zaliczeniem, w ramach definicji legalnej, trzech różnych kategorii podmiotów do grupy producentów rolnych (art. 3 pkt 3), ta sama ustawa wyróżnia w art. 12 ust. 4 i 5 jeszcze trzech innych producentów rolnych: współmałżonka, współposiadacza i wspólnika spółki cywilnej. Osoby te nie prowadzą działalności rolniczej samodzielnie (indywidualnie) i dlatego nie można ich utożsamiać z producentem rolnym - osobą fizyczną. Skoro zatem gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji status producenta rolnego przysługuje małżonkom wspólnie prowadzącym działalność rolniczą, należy więc przyjąć, że w przypadku małżonków prowadzących wspólnie działalność rolniczą producentem rolnym nie jest, ani każdy z małżonków z osobna, ani też małżonek wpisany do ewidencji producentów rolnych, gdyż małżonków tych należy traktować jako grupę osób fizycznych, w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (do którego wprost odsyła art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach oraz art. 3 pkt 3 lit. b u.k.e.). Tak długo więc, jak trwa małżeństwo i małżonkowie wspólnie prowadzą działalność rolniczą, posiadają oni status producenta rolnego, i to niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego spośród małżonków. Numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje bowiem tylko producenta rolnego - małżonków. Z chwilą ustania małżeństwa czy rozdzielenia majątku np. na dwa odrębne samodzielnie prowadzone gospodarstwa rolne - ustaje także byt prawny tego producenta rolnego (vide: powołany wyrok NSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1373/12). W okolicznościach niniejszej sprawy zatem, bezsporne jest, że skarżący jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego, a ponadto – widnieje w ewidencji producentów rolnych (co musiało nastąpić na jego wniosek) i otrzymuje płatności bezpośrednie. Fakt wykreślenia z tej ewidencji przez skarżącego, w sytuacji, gdy widnieje w niej małżonek, będący współposiadaczem tego samego gospodarstwa rolnego lub też zostanie do tej ewidencji wpisany – w świetle powołanej uchwały - nie powoduje utraty statusu rolnika przez małżonka, będącego współposiadaczem gospodarstwa rolnego i pobierającego z tego tytułu dopłaty bezpośrednie. Argumentacja skargi w tym zakresie również pozostaje bez wpływu na ostateczny wynik niniejszej sprawy. Sąd nie stwierdził także naruszenia wskazanego w uzasadnieniu skargi art. 112 k.p.a., który stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Podkreślenia wymaga, że przepis ten reguluje kwestie dotyczące zawartego w decyzji pouczenia odnośnie do środków jej zaskarżenia. Nie dotyczy natomiast pouczeń o prawie materialnym, o czym już mowa była powyżej. Z tych wszystkich względów, zarzuty skargi nie mogły spowodować jej uwzględnienia, a decyzję wydaną przez organ odwoławczy uznać należy za zgodną z prawem. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), orzekł o oddaleniu skargi. Sąd orzekł, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na wniosek skarżącego, przy braku sprzeciwu organu.