II SA/Gd 153/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2025 r. nr WOP.7722.209.2025.EL w przedmiocie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę.

G. M., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 22 kwietnia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie (dalej jako PINB) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] obr. W., gmina K., budynku rekreacji indywidualnej. Postanowieniem z 20 maja 2015 r. nr PINB.7141.23.2015.AC PINB wstrzymał G. M. prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Decyzją z 5 października 2015 r. nr PINB.7141.23.2015.AC PINB nakazał G. M. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie ww. działki parterowego obiektu pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej szkieletowej z dachem dwuspadowym krytym blacho dachówką o wymiarach w rzucie 8,09 m x 6,12 m, w tym taras częściowo zadaszony o wymiarach 8,09 m x 1,94 m. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 17 grudnia 2015 r. nr WOP.7721.265.2015.HB Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia. W dniu 2 września 2025 r. do PINB wpłynął wniosek G. M. z 29 sierpnia 2025 r. w sprawie legalizacji samowoli budowlanej w postępowaniu uproszczonym, istniejącej na terenie działki nr [...] obr. W., gmina K. Postanowieniem z 4 września 2025 r. nr PINB.5140.137.2025.AC PINB odmówił Wnioskodawczyni wszczęcia w trybie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako P.b.), uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla istniejącego na terenie działki nr [...] obr. W., gmina K., obiektu budowlanego o wymiarach 8,09 m x 6,12 m, w tym taras częściowo zadaszony o wymiarach 8,09 m x 1,94 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt został objęty decyzją tego organu z 5 października 2015 r. nr PINB.7141.23.2015.AC. nakazującą Wnioskodawczyni rozbiórkę. Zgodnie zaś z art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Zatem w związku z faktem, iż w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego zapadło już rozstrzygnięcie PINB nakazujące jego rozbiórkę, należało odmówić Wnioskodawczyni wszczęcia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z 9 grudnia 2025 r. nr WOP.7722.209.2025.EL WINB: (1) uchylił zaskarżone postanowienie i (2) odmówił Wnioskodawczyni wszczęcia w trybie art. 49f P.b. uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dla istniejącego na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny [...] w gminie K., obiektu budowlanego (według wniosku z 29 sierpnia 2025 r.) w postaci parterowego budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, o wymiarach w rzucie 8,09 m x 6,12 m wraz z tarasem o wymiarach 8,09 m x 1,94 m. W uzasadnieniu organ II instancji przypomniał stan sprawy i wskazał, że w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 P.b.). W związku z wnioskiem, który wpłynął do PINB w dniu 2 września 2025 r. kwestia dopuszczalności wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec przedmiotowego budynku wraz z tarasem podlegała rozpatrzeniu przez organ nadzoru budowlanego z urzędu a nie na wniosek (skoro roboty budowlane zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej na przestrzeni lat 1998-1999 - także według uzasadnienia wniosku). Natomiast pozostające w obiegu prawnym postanowienie oraz decyzje wydane w 2015 r. w trybie nadzoru budowlanego wobec przedmiotowego budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem częściowo zadaszonym uniemożliwiają (w świetle zarówno przesłanki art. 49f ust. 5 P.b., jak i przesłanki art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych innych ustaw) wszczęcie na wniosek G. M. uproszczonego postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do tego budynku (wraz z tarasem). WINB podkreślił, że obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane (także w zakresie zmienionym w 2020 r. i latach następnych) nie przewidują ani możliwości przedawnienia obowiązku rozbiórki ani możliwości zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, co do którego pozostaje w obrocie prawnym ostateczna decyzja nakazująca jego rozbiórkę. Ponadto, możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 P.b. została wprost ograniczona przez ustawodawcę negatywnymi przesłankami w postaci: decyzji o nakazie rozbiórki (art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych innych ustaw) oraz postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1, jeżeli termin, o którym w art. 49f ust. 1, upłynął po dniu wydania tego postanowienia (art. 49f ust. 5 P.b.). Skoro zatem w odniesieniu do przedmiotowego budynku wraz z tarasem zostało wydane w 2015 r. postanowienie w trybie art. 48 P.b., to występuje negatywna przesłanka wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 49f ust. 5 P.b., tzn. termin, o którym w art. 49f ust. 1 upłynął po dniu wydania tego postanowienia (w 2018-2019 - upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy, czyli według zadeklarowanej daty: 1998-1999). Jednocześnie w odniesieniu do przedmiotowego budynku wraz z tarasem (o zadeklarowanej dacie budowy 1998-1999, przyjętej także dla ustaleń stanu faktycznego w postępowaniu w trybie nadzoru budowlanego w 2015 r.) występuje negatywna przesłanka wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych innych ustaw - w świetle przywołanych powyżej decyzji nr PINB.7141.23.2015.AC z 5 października 2015 r. wydanej przez PINB, a następnie ostatecznej decyzji WINB nr WOP.7721.265. 2015.HB z 17 grudnia 2015 r. Na marginesie organ II instancji zauważył, że jak wynika z treści wniosku z 29 sierpnia 2025 r. pełnomocnik strony już wówczas posiadał wiedzę na temat obowiązku wykonania nakazu rozbiórki, skoro łącznie z tym wnioskiem wystąpił do PINB (cytat, str. 2 pisma- wniosku) "o zmianę wyznaczonego na dzień 4 września 2025 r. terminu kontroli sprawdzającej wykonanie nakazu rozbiórki". W ocenie WINB, z uwagi na powyższe zaskarżone postanowienie organu I instancji było uzasadnione co do stwierdzonych podstaw odmowy wszczęcia w trybie art. 49f P.b. uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla przedmiotowego budynku wraz z tarasem. Natomiast nieprawidłowo podany w sentencji zaskarżonego postanowienia numer działki wymagał wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego. WINB uznał, że postanowienie nie narusza art. 139 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), ponieważ organ postanowił w sprawie uwzględniając lokalizację przedmiotowego budynku wraz z tarasem - według treści wniosku z 29 sierpnia 2025 r., jak i postanowienia oraz decyzji organów nadzoru budowlanego I i II instancji wydanych w 2015 r. Ponadto, organ powołał się na poglądy prezentowane w orzecznictwie, w myśl których podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, a wadliwości "decyzji", odnoszące się do błędnie wskazanego numeru działek, nie mają istotnego wpływu na ocenę prawidłowości "badanych decyzji". Odnosząc się do argumentów zażalenia WINB wyjaśnił, że w świetle przytoczonych powyżej rozważań, jak również w świetle pozostających w obiegu prawnym postanowienia i decyzji organów nadzoru budowlanego I i II instancji z 2015 r., przedstawione argumenty nie mogły mieć wpływu na niniejsze postanowienie (co do istoty sprawy). Ponadto, organ odniósł się również do wyroku NSA z 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2250/18 oraz wyroku WSA w Warszawie z 1 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 959/04, do których odwołano się w treści zażalenia. W skardze na powyższą decyzję Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49f P.b. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji, kiedy zdaniem Skarżącej przepis ten winien stanowić podstawę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku stanowiącego własność Skarżącej; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w zakresie odmowy wszczęcia postępowania dla obiektu zlokalizowanego na działce nr [...], podczas gdy organ I instancji orzekł o odmowie wszczęcia postępowania dla obiektu na działce nr [...], co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), gdyż organ odwoławczy, korygując "błędne oznaczenie działki" w trybie orzeczenia reformatoryjnego w rzeczywistości rozstrzygnął sprawę w odniesieniu do innego przedmiotu (działki nr [...]) niż ten, który wynikał z sentencji postanowienia organu I instancji (działka nr [...]). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu Skarżąca przytoczyła art. 49f P.b. i wskazała, że bezsporny w sprawie jest fakt, iż przedmiotowy budynek rekreacji indywidualnej został wzniesiony w latach 1998-1999. Oznacza to, że od zakończenia budowy upłynęło ponad 20 lat, co stanowi kluczową przesłankę materialną do zastosowania trybu uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ww. art. 49f ust. 1 P.b. Celem wprowadzenia tych przepisów do porządku prawnego na mocy nowelizacji z 2020 r. było uregulowanie stanu prawnego tzw. "starych samowoli" i zapewnienie pewności prawa poprzez usankcjonowanie obiektów, które istnieją w przestrzeni od wielu lat i nie stwarzają zagrożenia. Dalej wyjaśniono, że instytucja z art. 49f P.b. ma charakter abolicyjny. Odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o decyzje wydane pod rządami poprzednich, bardziej restrykcyjnych przepisów, niweczy cel nowelizacji. Zdaniem Skarżącej, organ powinien był dokonać prokonstytucyjnej wykładni przepisów biorąc pod uwagę, że nowa procedura (uproszczona) jest odrębnym, nadzwyczajnym trybem, który ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza gdy to postępowanie okazało się nieskuteczne. W ocenie Skarżącej doszło do naruszenia jej interesu poprzez odmowę weryfikacji merytorycznej w związku z odmową wszczęcia postępowania - organ uniemożliwił Skarżącej wykazanie, że obiekt jest bezpieczny i zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie koniecznym do legalizacji uproszczonej. Decyzja organu zamyka drogę do uregulowania stanu prawnego nieruchomości, mimo że ustawodawca wyraźnie przewidział taką możliwość dla obiektów starszych niż 20 lat. Ograniczenie to, oparte wyłącznie na historycznym rozstrzygnięciu, którego organ nie zdołał wyegzekwować, jest w ocenie Skarżącej nieproporcjonalne i narusza jej uprawnienia wynikające z art. 49f P.b. Następnie Skarżąca wskazała, że organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania dla obiektu na działce nr [..], natomiast organ II instancji uchylił to postanowienie i odmówił wszczęcia dla działki nr [...]. Choć WINB twierdzi, że dokonał rozstrzygnięcia reformatoryjnego, to w sensie prawnym zmienił on przedmiot rozstrzygnięcia. WINB w uzasadnieniu sam przyznał, powołując się na orzecznictwo, że "oznaczenie numeru działki stanowi istotny element rozstrzygnięcia" i konkretyzuje ono miejsce prowadzenia robót. Skoro numer działki jest elementem istotnym (merytorycznym), a nie tylko technicznym, to zmiana tego numeru w II instancji oznacza, że sprawa dotycząca działki nr [...] została rozstrzygnięta de facto tylko w jednej instancji. Uzasadnienie postanowienia WINB jest także wewnętrznie sprzeczne. Organ powołuje się na to, że błąd w numerze działki nie jest oczywistą omyłką pisarską możliwą do sprostowania w trybie art. 113 k.p.a., gdyż stanowiłoby to ingerencję w istotę rozstrzygnięcia. Jednocześnie sam dokonuje tej ingerencji w trybie odwoławczym, co w sytuacji zmiany przedmiotu postępowania (lokalizacji) jest naruszeniem gwarancji procesowych strony. W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 9 grudnia 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie nastąpiła na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej jako k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 [tj. żądanie wszczęcia postępowania – przyp. Sądu], zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Powołany przepis wskazuje na dwie przesłanki, w przypadku wystąpienia których organowi nie wolno wszcząć postępowania i w związku z tym jest obowiązany wydać (zaskarżalne) postanowienie w tym zakresie. O ile przesłanka wniesienia podania przez osobę, która nie jest stroną nie wywołuje większych niejasności, o tyle druga przesłanka, tj. "inne uzasadnione przyczyny" była wielokrotnie przedmiotem rozważań orzecznictwa i doktryny. Z ugruntowanego stanowiska jednoznacznie wynika, że do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia nowego postępowania zalicza się okoliczność, iż już toczy się postępowanie administracyjne w tej samej sprawie albo w takiej sprawie rozstrzygnięcie już zapadło. Przy czym warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Co istotne, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy prima facie można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż w dniu 2 września 2025 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Kościerzynie wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącej o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wniosek dotyczył budynku drewnianego o wymiarach 8,09 m x 6,12 m wraz z tarasem o wymiarach 8,09 m x 1,94 m wybudowanego w latach 1998-1999, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. W., gmina K. Poza sporem pozostaje również fakt, iż w dniu 22 kwietnia 2015 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej budynku rekreacji indywidualnej na terenie działki nr [...] obr. W., gmina K. Decyzją z dnia 5 października 2015 r. nr PINB.7141.23.2015.AC PINB nakazał Skarżącej rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Natomiast decyzją z 17 grudnia 2015 r. nr WOP.7721.265.2015.HB Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy ww. decyzję PINB. A zatem decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu jest ostateczna i prawomocna, a zatem wykonalna. Skład orzekający w pełni podziela pogląd, iż co do zasady dopóki z obrotu prawnego nie zostanie wyeliminowana ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę, dopóty organ nadzoru budowlanego nie może wszcząć i przeprowadzić uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu budowlanego będącego przedmiotem istniejącej w obrocie prawnym decyzji nakazującej tą rozbiórkę. Godziłoby to w jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę trwałości decyzji wyrażoną w art. 16 k.p.a. Zasada ta służy bowiem realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad – bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Z uwagi na wynikającą z art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych decyzje takie objęte są swoistym domniemaniem legalności i prawidłowości. W konsekwencji, stanowisko organów nadzoru budowlanego, które uznały w niniejszej sprawie, iż nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego obiektu w sytuacji, gdy istnieje w obrocie prawnym nakaz rozbiórki tego obiektu (czyli nie można de facto ponownie rozstrzygać w sprawie już zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją nakazującą rozbiórkę) jest prawidłowe. Powyższe stanowisko jest zgodne z linią orzeczniczą ukształtowaną na tle przepisów Prawa budowlanego sprzed 19 września 2020 r. (a więc sprzed wprowadzenia instytucji uproszczonego postępowania legalizacyjnego) – zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r. sygn. II OSK 2000/15 oraz prawomocne wyroki: WSA w Krakowie: z 19 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1097/18, z 31 marca 2015 r. sygn. II SA/Kr 112/15; WSA w Warszawie z 26 czerwca 2013 r. sygn. VIII SA/Wa 141/13, orzeczenia.nsa.gov.pl. Skoro bowiem żaden przepis prawa nie wskazuje na możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji orzekającej rozbiórkę w następstwie wszczęcia bądź zakończenia postępowania legalizacyjnego wobec obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, to należy uznać, że orzeczony wobec tego obiektu nakaz rozbiórki blokuje możliwość prowadzenia postępowania zmierzającego do legalizacji tej samej samowoli budowlanej (zob. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r. sygn. II SA/Ke 557/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nowelizacja ustawy P.b. dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) wprowadziła nową instytucję, tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie z art. 49f ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2). Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 P.b. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne odnosi się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Jest to zabieg celowy, gdyż jak wynika z uzasadnienia projektu ww. nowelizacji "Wprowadzenie przedmiotowej procedury (brak możliwości wprowadzenia przedawnienia) konieczne jest jednak ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. [...] Funkcjonowanie nielegalnych obiektów budowlanych wiąże się z pominięciem przez ich właścicieli stosowania przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego zapewniających utrzymanie budynków w prawidłowym stanie technicznym, zapewniającym ich bezpieczne użytkowanie. Takie postępowanie może nieść za sobą negatywne skutki związane z powstaniem zagrożenia w obiektach, które nie są poddawane okresowym kontrolom. Nowa procedura powinna zachęcić właścicieli do legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo" (s. 43 i n., https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=121). Analiza zarzutów skargi prowadzi do wniosku, że Skarżąca stoi na stanowisku, iż wprowadzenie do ustawy Prawo budowlane ww. instytucji dotyczy każdego obiektu, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat (art. 49f ust. 1 P.b.). Skład orzekający uznaje takie stanowisko za niezasadne. Należy zauważyć, że wbrew ocenie Skarżącej, w pewnych okolicznościach organy nadzoru budowlanego mogą doprowadzać do rozbiórki obiektów budowlanych, nawet jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat (vide: wyjątek wymieniony w art. 49f ust. 5 P.b. czy art. 49i ust. 1 pkt 2 P.b.). W aktualnym stanie prawnym powyższe doprowadziło do sytuacji, w której w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego właściciel (lub jego zarządca) co do zasady mogą "wybrać" procedurę legalizacyjną uproszczoną. Innymi słowy, obiekty samowolnie wybudowane są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego z urzędu, a przy założeniu bierności właściciela lub zarządcy, powinno być wobec nich wszczęte postępowanie z art. 48 P.b. (bądź art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r.). Natomiast w razie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o procedurę uproszczoną (art. 49f ust. 2 P.b.), rozpatrywana będzie ona w granicach nowej sprawy i będzie miała pierwszeństwo. Jednakże stanowczo należy podkreślić, że wybór taki będzie możliwy wówczas, gdy w obrocie prawnym "klasyczne" postępowanie legalizacyjne jest nadal w toku. Jednakże w sytuacji, gdy w obrocie prawnym mamy już do czynienia z ostateczną decyzją rozbiórkową (która zamknęła "klasyczne", nieuproszczone postępowanie legalizacyjne) nie ma prawnej możliwości wzruszenia postępowania administracyjnego zakończonego tą ostateczną decyzją rozbiórkową za pomocą wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Kluczowe jest w tym miejscu przywołanie treści art. 32 ww. ustawy nowelizującej z dnia 13 lutego 2020 r., zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Reasumując, w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja z 2015 r. nakazująca Skarżącej rozbiórkę spornego obiektu. Wedle wiedzy Sądu decyzja ta nie została uchylona czy zmieniona. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest zatem kwestia wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie już zakończonej ostateczną decyzją nakazującą rozbiórkę. W konsekwencji, z opisanych powyżej powodów, skład orzekający w niniejszej sprawie ocenił zaskarżone w tej sprawie postanowienia organów nadzoru budowlanego jako zgodne z obowiązującymi przepisami z opisanych powyżej powodów. Przechodząc do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego powołania w sentencji postanowienia organu I instancji błędnego numeru działki, co skutkowało uchyleniem tego postanowienia przez organ II instancji i orzeczeniem reformatoryjnym z przywołaniem w sentencji prawidłowego numeru działki, należy wyjaśnić, że bezspornie PINB przywołał w sentencji postanowienia z 4 września 2015 r. błędny numer działki (tj. działkę nr [...]). Jednakże zarówno w początkowej części postanowienia ("... po rozpatrzeniu wniosku [...] w sprawie legalizacji samowoli budowlanej w postępowaniu uproszczonym, istniejącej na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny W., gmina K."; podkreślenie własne Sądu), jak i w pierwszym i drugim akapicie uzasadnienia postanowienia, PINB prawidłowo przywołał działkę nr [...]. Ponadto, w treści uzasadnienia PINB przywołał swoją decyzję z 5 października 2015 r. (utrzymaną w mocy decyzją WINB z 17 grudnia 2015 r.), na mocy której nakazał Skarżącej rozbiórkę przedmiotowego obiektu na działce nr [...] obr. W. W konsekwencji skład orzekający nie ma wątpliwości, że przedmiotem wniosku, po rozpoznaniu którego PINB wydał zaskarżone postanowienie, z całą pewnością jest wybudowany w latach 1998-1999 przez Skarżącą drewniany budynek rekreacji indywidualnej wraz z tarasem, znajdujący się na działce nr [..] obr. W., gmina K. Zatem nie można zgodzić się ze Skarżącą, że WINB zmienił przedmiot rozstrzygnięcia. Wyznacznikiem oczywistości omyłki PINB jest bowiem możność natychmiastowego i niepozostawiającego wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze powierzchownego zestawienia treści jego postanowienia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Oczywistość może wynikać z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Przesłanka ta występuje, gdy z treści aktu wynika zamieszczenie wyrazów, liczb czy obliczeń jednoznacznie odmiennych od zamysłu sporządzającego akt. Błąd pisarski występuje przy nieprawidłowym doborze słów lub mylnej pisowni określonego wyrażenia, zaś błąd rachunkowy jest nietrafnym doborem cyfr lub wynikiem obliczeń, mimo wskazania co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. (zob. wyrok NSA z 6 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 338/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie należy zauważyć, że we wniosku Skarżącej o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego z 29 sierpnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej również popełnił taką omyłkę pisarską, której dopuścił się organ I instancji, bowiem w petitum wskazał działkę nr [...] obr. W., a w uzasadnieniu wniosku działkę nr [...] obr. W. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.