II SA/Gl 1438/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 010070/680/5931176/2022; 344959621 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr 010070/680/5931176/2022, 344959621 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 listopada 2022 r., znak sprawy: [...], [...] o odmowie przyznania D.K. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko P.K. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Postanowienie organu zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Jak wynika z zapisów znajdujących się w systemie informatycznym wspomagającym obsługę świadczeń rodzinnych w dniu 29 czerwca 2022 r. strona złożyła złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci P.K. i P.K.1., na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Na ww. dzieci w dniu 14 lutego 2022 r. wniosek złożyła matka – O.S. W związku z tym wnioskiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (zwany dalej ,,Zakład") informacją z dnia 20 marca 2022 r. przyznał jej prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci na pełny okres i w pełnej wysokości tj. 500 zł. miesięcznie. W związku z powyższym w dniu 29 września 2022r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia akt sprawy o dokumentu potwierdzającego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dziećmi lub, że opieka ta sprawowana jest w sposób naprzemienny. Z uwagi na brak odpowiedzi na ww. wezwanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (zwany dalej ,,Zakład") decyzją z dnia 15 listopada 2022 r. odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia. W dniu 8 grudnia 2023 r. przy piśmie ogólnym POG wnioskodawca wskazał, iż w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. dziecko przebywało pod jego opieką. Złożył również postanowienie Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. akt [...], na mocy którego powierzono ojcu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi, ograniczając matce władzę rodzicielską do współdecydowania o istotnych sprawach małoletnich dzieci. Następnie w dniach 25.01.2024 r., 16.02.2024 r., 20.02.2024 r. wnioskodawca interweniował w swojej sprawie, wnosząc o rozpatrzenie sprawy z wniosku z dnia 29 czerwca 2022 r. W odpowiedzi na powyższe Zakład ponownie decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia na ww. dziecko. W dniu 27 lutego 2024 r. skarżący złożył odwołanie wskazując jako zaskarżoną decyzję z dnia 15 listopada 2022r. Nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu na jego złożenie. Zaskarżonym postanowieniem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 listopada 2022 r., znak sprawy: [...], [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z zapisami w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin decyzja z dnia 15 listopada 2022 r. została doręczona stronie w dniu 30 listopada 2022 r. w formie elektronicznej na profilu strony na platformie PUE-ZUS. W pouczeniu do ww. decyzji adresat został pouczony o prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie to zostało zaś wniesione dnia 27 lutego 2024 r. Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożył jego adresat. Zażądał w nim ustalenia prawa do świadczenia na syna. W uzasadnieniu wskazał, że dziecko zamieszkało z nim od 1 czerwca 2022 r., zaś matka pobierała w tym czasie ww. świadczenie i nie przekazała go dziecku. Wyjaśnił ponadto, że składając wniosek nie posiadał dokumentów sądowych, iż jest prawnym opiekunem, wyrok mógł natomiast dostarczyć w październiku 2023 r. po jego uprawomocnieniu. W konsekwencji zażądał wypłaty zaległych świadczeń i zwrotu ich do organu przez matkę. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe stanowisko. Wskazał, że decyzja ZUS z dnia 15 listopada 2022 r. została doręczona skarżącemu w dniu 30 listopada 2022 r. (data odbioru wskazana na UPD- Urzędowe Poświadczenie Doręczenia), natomiast odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu 27 lutego 2024 r., a zatem po upływie ustawowego 14-o dniowego terminu od dnia doręczenia. Do odwołania nie dołączono ponadto wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 5 listopada 2025r. została sprostowana oczywista omyłka pisarska w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2025r. o uchybieniu terminu na wniesienie odwołania do Prezesa ZUS oraz stwierdzono nieważność ww. decyzji z dnia 22 lutego 2024r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie odwołania w terminie, umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 134 k.p.a., w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W ocenie Sądu organ administracji błędnie ustalił treść odwołania skarżącego. W systemie informatycznym ZUS faktycznie została wskazana data 15 listopada 2022 r. O czymś innym świadczy jednak treść odwołania. Brzmi ono "W NAWIĄZANIU DO DECYZJI Z DNIA 22.02.2024 R. W SPRAWIE ODMOWY ŚWIADCZENIA 500 PLUS NA OKRES 01.06.2022 R. DO 31.05.2023 R. NIE ZGADZAM SIĘ Z DECYZJĄ...". Oczywistym jest, że skarżący złożył odwołanie od decyzji z dnia 22 lutego 2024 r. a nie od decyzji z dnia 15 listopada 2022 r. Skoro odwołanie od decyzji wydanej dnia 22 lutego 2024 r. zostało złożone dnia 27 lutego 2024 r. nie można mówić, iż zostało ono złożone z uchybieniem terminu. Decyzja z dnia 22 lutego 2024 r. została następnie usunięta z obrotu prawnego, ze względu na naruszenie zakazu res iudicata. W ocenie składu orzekającego rozstrzygnięcie to było prawidłowe. Pojawia się jednak wątpliwość, czy organy administracji prawidłowo odczytały treść pisma skarżącego z dnia 8 grudnia 2023 r. Trudno uznać, że był to ponowny wniosek o wydanie decyzji. Organy powinny w tym przypadku wezwać wnioskodawcę o wyjaśnienie, czy jego pismo nie było wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie. Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.